Wapń - rola, dawkowanie i formy
Monografia składnika: Wapń — mechanizm, dawkowanie i przeciwwskazania
Rola fizjologiczna wapnia
Wapń to najobficiej występujący minerał w organizmie człowieka — około 99% jego zasobów znajduje się w kościach i zębach. Poza funkcją strukturalną wapń uczestniczy w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, krzepnięciu krwi i przekazywaniu sygnałów w komórkach.
Rola — oświadczenia EFSA
Wapń ma oświadczenia zdrowotne dopuszczone w Unii Europejskiej (Rozp. Komisji (UE) nr 432/2012):
- Wapń jest potrzebny do utrzymania zdrowych kości oraz do utrzymania zdrowych zębów (dwa osobne oświadczenia).
- Wapń pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni oraz pomaga w utrzymaniu prawidłowego przekaźnictwa nerwowego.
- Wapń przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi.
- Wapń przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu enzymów trawiennych.
- Wapń bierze udział w procesie podziału i specjalizacji komórek.
— EFSA, Rozp. (UE) nr 432/2012.
Dawkowanie
Wystarczające spożycie wapnia dla dorosłych wg EFSA wynosi ok. 950–1000 mg dziennie (łącznie z dietą). Górna tolerowana dawka (UL) to 2500 mg dziennie. Wchłanianie wapnia z suplementów jest lepsze przy pojedynczych porcjach nieprzekraczających ok. 500 mg. Do prawidłowego wykorzystania wapnia potrzebna jest odpowiednia podaż witaminy D.
(Dawkowanie ma charakter orientacyjny. Indywidualną dawkę powinien ustalić lekarz lub farmaceuta.)
Formy wapnia
Węglan wapnia zawiera dużo wapnia elementarnego i najlepiej wchłania się przyjmowany z posiłkiem (wymaga kwasu żołądkowego). Cytrynian wapnia wchłania się niezależnie od posiłku i bywa lepszym wyborem dla osób z obniżoną kwasowością żołądka lub przyjmujących leki hamujące wydzielanie kwasu. Spotyka się też mleczan i glukonian wapnia.
Interakcje i ostrożność
Wapń zmniejsza wchłanianie żelaza, cynku oraz niektórych leków — tetracyklin, fluorochinolonów, bisfosfonianów i lewotyroksyny; zaleca się zachowanie odstępu co najmniej 2–4 godzin. Bardzo wysokie dawki wapnia, zwłaszcza łącznie z witaminą D i diuretykami tiazydowymi, zwiększają ryzyko hiperkalcemii. Osoby z kamicą nerkową lub chorobami nerek powinny suplementować wapń wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
Informacje zawarte w artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani farmaceutycznej. Nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zmianą suplementacji skonsultuj się ze specjalistą.