Żelazo a wapń — czy można je łączyć?

Wapń jest jedynym znanym składnikiem diety, który hamuje wchłanianie obu postaci żelaza — niehemowego i hemowego. Mechanizm nie jest w pełni poznany: badania na komórkach jelita wskazują na zmniejszenie ilości transportera DMT1 w błonie.

Wapń hamuje wchłanianie żelaza bezpośrednio i zależnie od dawki. W badaniu z udziałem 126 osób oceniano dawki 40–600 mg wapnia, a zależność od dawki była wyraźna do 300 mg. Dawka 165 mg wapnia w postaci mleka, sera lub chlorku wapnia obniżała wchłanianie żelaza o 50–60%. Przy tej samej dawce istotnie spadało również wchłanianie żelaza hemowego, co wskazuje, że wapń działa na etapie przenoszenia żelaza przez śluzówkę. W badaniu, w którym wapń podano na czczo, bez posiłku, wyraźny efekt pojawiał się dopiero od około 800 mg — istotna jest więc nie tylko sama dawka wapnia, ale i to, czy jest przyjmowany wraz z posiłkiem.

„Wchłanianie żelaza zmniejszają środki zobojętniające sok żołądkowy, neomycyna, chloramfenikol, cholestyramina, trójkrzemian magnezu, trientyna, entakapon, inhibitory pompy protonowej, sole wapnia i bizmutu, wyciągi z trzustki.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego ASCOFER, 23,2 mg jonów żelaza(II), tabletki powlekane (RPL 766), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1984335/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21795430/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20597505/
Hallberg L i wsp. Calcium: effect of different amounts on nonheme- and heme-iron absorption in humans. Am J Clin Nutr 1991;53:112-9 (PMID 1984335). Gaitán D i wsp. Calcium does not inhibit the absorption of 5 milligrams of nonheme or heme iron at doses less than 800 milligrams in nonpregnant women. J Nutr 2011;141:1652-6 (PMID 21795430). Thompson BA i wsp. Inhibitory effect of calcium on non-heme iron absorption may be related to translocation of DMT-1 at the apical membrane of enterocytes. J Agric Food Chem 2010;58:8414-7 (PMID 20597505). Charakterystyka Produktu Leczniczego ASCOFER (RPL 766), punkt 4.5.

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404