Ostrożność
Dowody: umiarkowany
aspiryna × witamina E
Alfa-tokoferol hamuje agregację płytek krwi zależną od kinazy białkowej C, a działanie to sumuje się z kwasem acetylosalicylowym. W badaniu obejmującym 409 mężczyzn palących w wieku od 55 do 74 lat, uczestników próby ATBC, suplementacja alfa-tokoferolem w dawce 50 mg na dobę zwiększała częstość krwawienia dziąseł. Największe ryzyko wystąpiło u osób przyjmujących jednocześnie alfa-tokoferol i kwas acetylosalicylowy: krwawiło 33,4 procent badanych miejsc wobec 25,8 procent u osób nieprzyjmujących żadnej z tych substancji. W tej samej próbie odnotowano więcej zgonów z powodu udaru krwotocznego wśród przyjmujących alfa-tokoferol. Efekt opisano przy dawce 50 mg na dobę, czyli znacznie niższej niż dawki spotykane w suplementach.
Postępowanie opisane w źródle: Przy aspirynie profilaktycznej (75–100 mg) ryzyko małe. Dawki >400 IU omów z lekarzem.
Mechanizm
Mechanizm: Hamowanie PKC.
Źródło: Liede KE i wsp. Ann Med 1998;30(6):542-6 (PMID 9920356) — badanie z wit. E 50 mg/d + ASA
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
miłorząb japoński × aspiryna
Badania z randomizacją, w tym zbiorcza analiza osiemnastu prób, nie wykazały wpływu standaryzowanego wyciągu z miłorzębu na krzepnięcie ani nasilenia działania kwasu acetylosalicylowego. Opisano jednak pojedyncze przypadki krwawień u osób przyjmujących miłorząb.
Postępowanie opisane w źródle: Poinformuj lekarza lub farmaceutę o przyjmowaniu miłorzębu. Zgłaszaj przedłużone krwawienia, łatwe siniaczenie i krwawienia z nosa. Przed planowym zabiegiem odstaw miłorząb co najmniej 3-4 dni wcześniej, zgodnie z monografią unijną. Poinformuj też anestezjologa — część zespołów zaleca dłuższą przerwę.
Mechanizm
Mechanizm: Ginkgolidy hamują czynnik aktywujący płytki (PAF), a kwas acetylosalicylowy hamuje cyklooksygenazę płytkową. Teoretycznie efekty mogą się sumować, czego badania kontrolowane nie potwierdziły.
Źródło: EMA/HMPC, European Union herbal monograph on Ginkgo biloba L., folium — odstawienie 3-4 dni przed zabiegiem. Kellermann AJ, Kloft C, Pharmacotherapy 2011;31(5):490-502 (PMID 21923430) — metaanaliza 18 badań z randomizacją, 1985 osób, bez istotnego wpływu na hemostazę. Wolf HR, Drugs R D 2006;7(3):163-172 (PMID 16752942) — badanie krzyżowe z kwasem acetylosalicylowym. Bone KM, Mol Nutr Food Res 2008;52(7):764-71 (PMID 18214851). Opisy przypadków: Bent S i wsp., J Gen Intern Med 2005 (PMID 16050865).
Ostrożność
Dowody: niski
resweratrol × aspiryna
Resweratrol hamuje zlepianie się płytek krwi, co wykazano głównie w badaniach laboratoryjnych. Nie wiadomo, czy jego działanie sumuje się z działaniem kwasu acetylosalicylowego; w badaniu laboratoryjnym na płytkach pacjentów dobrze reagujących na aspirynę wpływ resweratrolu był niewielki. Badań, które oceniałyby ryzyko krwawień przy łączeniu resweratrolu z aspiryną, nie znaleziono.
Postępowanie opisane w źródle: Nie można wykluczyć, że połączenie zwiększa skłonność do krwawień. Osoby przyjmujące aspirynę lub inny lek przeciwpłytkowy powinny przed włączeniem resweratrolu skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Przed planowanym zabiegiem należy poinformować lekarza o przyjmowaniu resweratrolu.
Mechanizm
Mechanizm: Kwas acetylosalicylowy trwale blokuje enzym COX-1 w płytkach krwi. W badaniu laboratoryjnym resweratrol dodany do osocza bogatopłytkowego wyraźnie hamował agregację płytek wywołaną kolagenem i adrenaliną u pacjentów z chorobą serca słabo reagujących na aspirynę. U pacjentów dobrze reagujących na aspirynę działanie było nieznaczne. W badaniu z losowym przydziałem u 40 pacjentów po zawale serca resweratrol w dawce 10 mg na dobę przez trzy miesiące zapobiegał wzrostowi agregacji płytek obserwowanemu w grupie placebo. Ostrzeżenie opiera się na tych danych i na mechanizmie, a nie na obserwacjach krwawień.
Źródło: Stef G, Csiszar A, Lerea K i wsp. Resveratrol inhibits aggregation of platelets from high-risk cardiac patients with aspirin resistance. J Cardiovasc Pharmacol 2006;48(2):1-5, PMID 16954814 (badanie laboratoryjne na płytkach pacjentów). Magyar K, Halmosi R, Palfi A i wsp. Cardioprotection by resveratrol: a human clinical trial in patients with stable coronary artery disease. Clin Hemorheol Microcirc 2012;50(3):179-87, PMID 22240353. Badań oceniających krwawienia przy łączeniu resweratrolu z kwasem acetylosalicylowym nie znaleziono.
