Ostrożność
Dowody: umiarkowany
aspiryna × witamina E
Alfa-tokoferol hamuje agregację płytek krwi zależną od kinazy białkowej C, a działanie to sumuje się z kwasem acetylosalicylowym. W badaniu obejmującym 409 mężczyzn palących w wieku od 55 do 74 lat, uczestników próby ATBC, suplementacja alfa-tokoferolem w dawce 50 mg na dobę zwiększała częstość krwawienia dziąseł. Największe ryzyko wystąpiło u osób przyjmujących jednocześnie alfa-tokoferol i kwas acetylosalicylowy: krwawiło 33,4 procent badanych miejsc wobec 25,8 procent u osób nieprzyjmujących żadnej z tych substancji. W tej samej próbie odnotowano więcej zgonów z powodu udaru krwotocznego wśród przyjmujących alfa-tokoferol. Efekt opisano przy dawce 50 mg na dobę, czyli znacznie niższej niż dawki spotykane w suplementach.
Postępowanie opisane w źródle: Przy aspirynie profilaktycznej (75–100 mg) ryzyko małe. Dawki >400 IU omów z lekarzem.
Mechanizm
Mechanizm: Hamowanie PKC.
Źródło: Liede KE i wsp. Ann Med 1998;30(6):542-6 (PMID 9920356) — badanie z wit. E 50 mg/d + ASA
Ostrożność
Dowody: arkusz NIH ODS + NCI PDQ + wartości referencyjne EFSA
witamina E × chemioterapia
Witamina E jest antyoksydantem, a chemioterapia i radioterapia działają między innymi przez uszkodzenie oksydacyjne komórki. Z tego powodu suplementów antyoksydacyjnych w trakcie chemioterapii i radioterapii się nie zaleca. Zastrzeżenie dotyczy preparatów, nie witaminy E obecnej w zwykłej diecie.
Postępowanie opisane w źródle: Nie przyjmuj preparatów witaminy E w trakcie chemioterapii ani radioterapii bez uzgodnienia z onkologiem prowadzącym. Arkusz informacyjny NIH ODS o witaminie E podaje, że onkolodzy zasadniczo odradzają stosowanie suplementów antyoksydacyjnych podczas chemioterapii lub radioterapii, ponieważ mogą one zmniejszyć skuteczność tych metod. W tym samym akapicie autorzy odnotowują, że przegląd systematyczny badań z randomizacją podał tę obawę w wątpliwość, i uznają dalsze badania za potrzebne. Zalecenie konsultacji stoi więc nie na pewności co do mechanizmu, lecz na tym, że sprawa pozostaje nierozstrzygnięta, a decyzja należy do lekarza znającego przebieg leczenia. Zastrzeżenie arkusza dotyczy suplementów; o witaminie E dostarczanej z pożywieniem dokument w tym kontekście nie mówi. Nie podano w nim także porcji, którą można by uznać za dopuszczalną w trakcie leczenia — dlatego nie pada tu żadna liczba. Odrębną kwestią jest wpływ witaminy E na krzepnięcie — ma znaczenie wtedy, gdy osoba w trakcie leczenia onkologicznego przyjmuje jednocześnie leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności wyznaczył dla osób dorosłych górny tolerowany poziom spożycia 300 mg na dobę, ale zastrzegł, że granica ta nie obejmuje osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe ani przeciwpłytkowe. Dla tej grupy EFSA nie wyznaczyła żadnej wartości, więc każdy preparat witaminy E taka osoba powinna omówić z lekarzem.
Mechanizm
Mechanizm: Alfa-tokoferol przerywa łańcuch reakcji peroksydacji lipidów, czyli hamuje uszkodzenia oksydacyjne błon komórkowych. Chemioterapia i radioterapia niszczą komórki nowotworowe między innymi przez takie właśnie uszkodzenia, więc antyoksydant przyjmowany w postaci preparatu mógłby je osłabiać — również w komórkach nowotworowych.
Źródło: NIH ODS, Vitamin E — Health Professional Fact Sheet, sekcja „Chemotherapy and radiotherapy": „Oncologists generally advise against the use of antioxidant supplements during cancer chemotherapy or radiotherapy because they might reduce the effectiveness of these therapies by inhibiting cellular oxidative damage in cancerous cells". NCI PDQ — kontrowersja wokół antyoksydantów w trakcie leczenia. Górna granica spożycia witaminy E 300 mg/dobę dla dorosłych oraz jej wyłączenie dla osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe: EFSA, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin E, EFSA Journal 2024 (DOI 10.2903/j.efsa.2024.8953, PMID 39099617).
Ostrożność
Dowody: ChPL
witamina E × ibrutynib
Ibrutynib jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym w przewlekłej białaczce limfocytowej i chłoniakach; hamuje enzym kinazę Brutona w komórkach nowotworowych. Charakterystyka produktu leczniczego opisuje krwawienia, w tym ciężkie, u osób leczonych tym lekiem, i w punkcie o ostrzeżeniach nakazuje unikać suplementów takich jak olej rybi i witamina E. Ulotka wymienia witaminę E wśród suplementów, które mogą zwiększać ryzyko krwawień.
Postępowanie opisane w źródle: Podczas leczenia ibrutynibem nie przyjmować preparatów witaminy E bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego; obejmuje to także preparaty wielowitaminowe z większą dawką witaminy E. To samo ostrzeżenie dotyczy oleju rybiego i innych preparatów omega-3, które mają osobny wpis. Krwawienie z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, krew w moczu lub nietypowe siniaki wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka podaje, że mechanizm zdarzeń krwotocznych po ibrutynibie nie został w pełni poznany. Wiadomo, że witamina E w większych dawkach osłabia zlepianie się płytek krwi i działa przeciwnie do witaminy K, więc jej działanie dokłada się do skłonności do krwawień wywołanej przez lek.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Imbruvica (ibrutynib), pkt 4.4, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek IMBRUVICA a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Stosowanie leków przeciwzakrzepowych lub produktów leczniczych hamujących czynność płytek krwi (leki przeciwpłytkowe) jednocześnie z produktem IMBRUVICA zwiększa ryzyko poważnych krwawień. […] Należy unikać stosowania suplementów takich jak olej rybi i witamina E.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Imbruvica (ibrutynib), tabletki powlekane, sekcja 4.4; ulotka dla pacjenta, „Lek IMBRUVICA a inne leki”, Europejska Agencja Leków (EMA).
Ostrożność
Dowody: ChPL
witamina E × orlistat
Orlistat to lek stosowany w leczeniu otyłości. Wiadomo, że hamuje lipazy, czyli enzymy trawiące tłuszcz w jelicie, przez co część tłuszczu z posiłku nie wchłania się. Charakterystyka produktu leczniczego Xenical podaje, że leczenie orlistatem może zaburzać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach A, D, E i K, a ulotka dla pacjenta wymienia beta-karoten i witaminę E jako szczególnie dotknięte. Charakterystyka podaje zarazem, że u ogromnej większości pacjentów przyjmujących orlistat przez cztery lata w badaniach klinicznych stężenia witamin A, D, E i K oraz beta-karotenu pozostawały w granicach normy. Pacjentom na diecie niskokalorycznej charakterystyka zaleca dietę bogatą w owoce i warzywa oraz rozważenie preparatu wielowitaminowego, przyjmowanego co najmniej dwie godziny po orlistacie lub przed snem. Witaminy A, D i K oraz kwasy omega-3 mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmować preparat witaminy E, także wielowitaminowy, co najmniej dwie godziny po orlistacie albo przed snem, zgodnie z zaleceniem charakterystyki dla preparatów wielowitaminowych. Osoba na diecie niskokalorycznej powinna zapytać lekarza, czy preparat wielowitaminowy jest potrzebny. Charakterystyka zaleca rozważenie takiego preparatu. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Wiadomo, że niestrawiony tłuszcz wydala się z kałem. Witamina E rozpuszczona w tym tłuszczu wydala się razem z nim zamiast wchłonąć się do krwi. Odstęp czasowy sprawia, że witamina trafia do jelita wtedy, gdy lek nie hamuje już trawienia tłuszczu.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenical (orlistat), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek Xenical a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Leczenie orlistatem może zaburzać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). U ogromnej większości pacjentów przyjmujących przez cztery lata orlistat, w trakcie badań klinicznych stężenia witamin A, D, E i K oraz beta-karotenu pozostawały w granicach normy. […] W przypadku zalecenia preparatów wielowitaminowych, należy polecić przyjmowanie ich co najmniej 2 godziny po przyjęciu orlistatu lub przed snem.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenical (orlistat), kapsułki twarde, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta, „Lek Xenical a inne leki”, Europejska Agencja Leków (EMA).
Ostrożność
Dowody: ulotka dla pacjenta, bez badań i opisów przypadków łącznego stosowania
witamina E × pirtobrutynib i zanubrutynib
Pirtobrutynib i zanubrutynib są lekami przeciwnowotworowymi z tej samej grupy co ibrutynib. Hamują enzym nazywany kinazą tyrozynową Brutona. Pirtobrutynib stosuje się u dorosłych z chłoniakiem z komórek płaszcza, nawrotowym lub opornym na leczenie, po wcześniejszym leczeniu innym lekiem z tej grupy, albo z przewlekłą białaczką limfocytową. Zanubrutynib stosuje się u dorosłych między innymi z makroglobulinemią Waldenströma, z niektórymi chłoniakami albo z przewlekłą białaczką limfocytową. Charakterystyki produktu leczniczego obu leków opisują krwawienia, także ciężkie i zakończone zgonem. Charakterystyka to dokument z informacjami o leku, przeznaczony dla lekarzy. Ulotki dla pacjenta wymieniają witaminę E wśród suplementów, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia, obok oleju rybiego i siemienia lnianego. Według ulotek osoba stosująca taki suplement powinna przed rozpoczęciem leczenia poradzić się lekarza, farmaceuty lub pielęgniarki. Charakterystyki obu leków nie wymieniają tych suplementów. Charakterystyka ibrutynibu zaleca unikać suplementów takich jak olej rybi i witamina E.
Postępowanie opisane w źródle: Podczas leczenia pirtobrutynibem albo zanubrutynibem nie należy przyjmować preparatów witaminy E bez zgody lekarza prowadzącego. Dotyczy to także preparatów wielowitaminowych z witaminą E. W razie wątpliwości, czy preparat zawiera witaminę E, warto zapytać farmaceutę. Osoba, która już przyjmuje takie preparaty, powinna powiedzieć o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia. Gdy leczenie trwa, trzeba powiedzieć o tym lekarzowi jak najszybciej. Pilnego kontaktu z lekarzem wymaga każdy z tych objawów: krwawienie z nosa, dziąseł lub przewodu pokarmowego, krew w moczu, nietypowe siniaki. Pirtobrutynibu ani zanubrutynibu nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Według charakterystyki zanubrutynibu mechanizm krwawień u osób leczonych tym lekiem nie jest dobrze poznany. Charakterystyki obu leków podają, że ryzyko krwawień może być większe u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe. Witamina E w większych dawkach osłabia zlepianie się płytek krwi i może hamować działanie witaminy K, potrzebnej do krzepnięcia krwi. Może więc nasilać skłonność do krwawień. Źródła nie przytaczają badań ani opisów przypadków łącznego stosowania witaminy E z tymi lekami.
Źródło: Jaypirca (pirtobrutynib), tabletki powlekane: ulotka dla pacjenta, punkt 2, „Lek Jaypirca a inne leki”, oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego, pkt 4.1 i 4.4. Brukinsa (zanubrutynib): ulotka dla pacjenta, punkt 2, „Lek BRUKINSA a inne leki”, oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego, pkt 4.1 i 4.4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imbruvica (ibrutynib), pkt 4.4. Europejska Agencja Leków. Dostęp: 01.10.2026.
Potwierdza dokument urzędowy: „Lek Jaypirca może zwiększyć u pacjenta skłonność do krwawień. Dlatego należy powiedzieć lekarzowi, jeśli pacjent przyjmuje inne leki zwiększające ryzyko krwawienia. Do tych leków zalicza się: […] suplementy, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia, takie jak olej rybi, witamina E lub siemię lniane.”
— Jaypirca (pirtobrutynib), tabletki powlekane, sekcja Ulotka dla pacjenta, „Lek Jaypirca a inne leki”, Europejska Agencja Leków (EMA).
Ostrożność
Dowody: charakterystyka produktu leczniczego
witamina E × acenokumarol
Charakterystyka leku Sintrom (acenokumarol) wymienia witaminę E wśród substancji, które mogą zwiększać działanie przeciwzakrzepowe leku. Przy dołączeniu lub odstawieniu w trakcie leczenia każdego innego leku, także witaminy E, zaleca staranny nadzór i częste badania krzepnięcia krwi.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz acenokumarol, nie zaczynaj ani nie odstawiaj witaminy E bez porozumienia z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwzakrzepowe. Lekarz może zlecić częstsze badanie INR. Nie zmieniaj sam dawki leku.
Mechanizm
Mechanizm: Witamina E może osłabiać krzepnięcie krwi. Razem z acenokumarolem zwiększa to ryzyko krwawienia.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Sintrom (Acenocoumarolum), tabletki, Rejestr Produktów Leczniczych, rekord 6115, punkt 4.5.
Potwierdza dokument urzędowy: „Dlatego w przypadkach przyjmowania produktu leczniczego Sintrom z jakimkolwiek innym lekiem lub odstawienia leku w trakcie leczenia produktem leczniczym Sintrom ważny jest staranny nadzór - w tym częste badania laboratoryjne krzepnięcia krwi (np. dwa razy w tygodniu). … Następujące leki mogą zwiększyć działanie przeciwzakrzepowe produktu leczniczego Sintrom: … - witamina E.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Sintrom (Acenocoumarolum), tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
żelazo × witamina E
Żelazo i witamina E to dwa składniki często przyjmowane razem, także w jednym preparacie wielowitaminowym. Charakterystyka produktu leczniczego z witaminą E podaje, że jednoczesne stosowanie preparatów żelaza osłabia działanie witaminy E, i nakazuje kilkugodzinny odstęp. Charakterystyka innego produktu, z witaminą A i E, podaje kierunek odwrotny: witamina E w wysokich dawkach może zmniejszać skuteczność leczenia preparatami żelaza. Charakterystyka produktu z witaminą C i E dodaje, że dotyczy to zwłaszcza dzieci z niedokrwistością z niedoboru żelaza.
Postępowanie opisane w źródle: Preparat żelaza i preparat witaminy E przyjmować w kilkugodzinnym odstępie. Osoba leczona z powodu niedokrwistości z niedoboru żelaza powinna poinformować lekarza o przyjmowaniu witaminy E w większej dawce. Dotyczy to zwłaszcza rodziców leczonych dzieci.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka podaje sam skutek, czyli osłabienie działania, i nie opisuje mechanizmu. Wiadomo, że jony żelaza utleniają witaminę E w przewodzie pokarmowym, czyli rozkładają ją chemicznie, a witamina E w wysokich dawkach może ograniczać wykorzystanie żelaza do wytwarzania krwinek.
Źródło: Charakterystyki Produktów Leczniczych Vitaminum E Hasco (witamina E), Vitaminum A + E Synteza oraz Ceel (witamina C i E), każda pkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne stosowanie preparatów żelaza osłabia działanie witaminy E, dlatego należy zachować kilkugodzinny odstęp między przyjmowaniem tych leków.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitaminum E Hasco (witamina E), kapsułki, sekcja 4.5 (Vitaminum E Hasco); 4.5 (Vitaminum A + E Synteza); 4.5 (Ceel), Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
