← Wszystkie interakcje
Selen: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Selen znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę.
W skrócie: Selen uczestniczy w przemianie hormonów tarczycy, ale nie wpływa na lewotyroksynę. O zasadności suplementacji selenu i o jej dawce rozstrzyga lekarz prowadzący na podstawie wyników badań; samo przyjmowanie lewotyroksyny nie jest wskazaniem do jej rozpoczęcia. Przewlekłe wysokie dawki grożą selenozą, czyli przewlekłym zatruciem selenem, dlatego dawki nie dobiera się samodzielnie. Jeśli preparat selenu zawiera dodatkowo wapń, żelazo lub magnez, obowiązuje odstęp od lewotyroksyny — te pierwiastki upośledzają jej wchłanianie.
Selen wchodzi w udokumentowane interakcje z: lewotyroksyna, Jod, witamina E, tiamina. Poniżej 4 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Informacja
Dowody: umiarkowany
lewotyroksyna × selen
Dejodynazy jodotyroninowe DIO1 i DIO2, przekształcające tyroksynę (T4) w aktywną trijodotyroninę (T3), zawierają w centrum aktywnym selen. Przy jego niedoborze przemiana ta ulega ograniczeniu. Zależność dotyczy jednak przemian hormonu w tkankach, a nie samego leku: selen nie zmienia ani wchłaniania lewotyroksyny, ani jej stężenia we krwi — nie tworzy z nią nierozpuszczalnych kompleksów, jak wapń czy żelazo.
Mechanizm: Selen, wbudowany jako selenocysteina w centrum aktywne dejodynaz, warunkuje ich aktywność katalityczną, od której zależy powstawanie trijodotyroniny.
Zalecenie: O zasadności suplementacji selenu i o jej dawce rozstrzyga lekarz prowadzący na podstawie wyników badań; samo przyjmowanie lewotyroksyny nie jest wskazaniem do jej rozpoczęcia. Przewlekłe wysokie dawki grożą selenozą, czyli przewlekłym zatruciem selenem, dlatego dawki nie dobiera się samodzielnie. Jeśli preparat selenu zawiera dodatkowo wapń, żelazo lub magnez, obowiązuje odstęp od lewotyroksyny — te pierwiastki upośledzają jej wchłanianie.
Źródło: Duntas LH, J Clin Endocrinol Metab 2010;95:5180-5188; Drutel A et al., Clin Endocrinol (Oxf) 2013
Informacja
Dowody: niski
selen × Jod
Selenoproteiny (dejodynazy DIO1/DIO2) konwertują T4 do aktywnej T3; niedobór selenu blokuje tę konwersję.
Mechanizm: DIO1/DIO2 to selenoenzymy katalizujące dejodynację tyroksyny w wątrobie i tkankach obwodowych.
Zalecenie: Pozytywna synergia — suplementacja obu przy niedoczynności tarczycy (Hashimoto).
Źródło: Drutel A, Archambeaud F, Caron P. Clin Endocrinol (Oxf) 2013;78(2):155-64 (PMID 23046013)
Informacja
Dowody: niski
selen × witamina E
Selen jest kofaktorem selenoproteiny P i peroksydazy glutationowej (GPx), która redukuje nadtlenki. Witamina E przerywa łańcuchowe utlenianie lipidów. Oba antyoksydanty wzajemnie się oszczędzają.
Mechanizm: Selen (jako GPx) usuwa nadtlenki, a witamina E przerywa łańcuchową peroksydację lipidów; selen pośrednio oszczędza witaminę E. (Rodnik tokoferoksylowy regeneruje głównie askorbinian, nie bezpośrednio GPx.)
Zalecenie: UWAGA dawkowa (badanie SELECT): wit. E 400 IU/d zwiększała ryzyko raka prostaty (+17%), a selen 200 µg/d u mężczyzn z wysokim wyjściowym poziomem selenu — ryzyko raka prostaty o wysokim stopniu złośliwości. Bez wyraźnych wskazań nie przekraczaj wit. E ~100–200 IU/d i selenu ~55–100 µg/d. Mężczyźni z grup ryzyka raka prostaty — skonsultuj z lekarzem.
Źródło: Klein EA i wsp. Vitamin E and the risk of prostate cancer (SELECT). JAMA 2011;306(14):1549-1556 (PMID 21990298); Kristal AR i wsp. Baseline selenium status and effects of selenium and vitamin E supplementation on prostate cancer risk. J Natl Cancer Inst 2014;106(3):djt456 (PMID 24563519); NIH ODS Selenium/Vitamin E
Bez istotnej interakcji
Dowody: umiarkowany
selen × tiamina
Brak klinicznie istotnych interakcji. Oba składniki mają różne mechanizmy działania.
Mechanizm: Niezależne szlaki metaboliczne.
Zalecenie: Można stosować łącznie bez ograniczeń.
Źródło: Brak znanych istotnych interakcji selen×tiamina (ocena farmaceutyczna; nie wymaga cytatu - stwierdzenie negatywne).