← Wszystkie interakcje
Lewotyroksyna: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Monografie podpisane przez farmaceutę dla substancji z tej strony: wapń, żelazo, Kwas alfa-liponowy, ashwagandha, białko sojowe, błonnik, chrom, kofeina i 4 innych.
W skrócie: Wapń zmniejsza wchłanianie lewotyroksyny. Odstęp minimum 4 godziny.
Lewotyroksyna wchodzi w udokumentowane interakcje z: wapń, żelazo, Kwas alfa-liponowy, ashwagandha, białko sojowe, błonnik, chrom, kofeina, magnez, soja, jod, biotyna, selen. Poniżej 13 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 13 udokumentowanych interakcji
W tym 2 wysokiego ryzyka, 10 wymagających ostrożności, 1 oznaczonych jako informacja. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
| Substancja |
Ryzyko |
Postępowanie opisane w źródle |
| wapń |
Wysokie ryzyko |
Odstęp minimum 4 godziny. |
| żelazo |
Wysokie ryzyko |
Lewotyroksyna powinna być przyjmowana minimum 4h przed lub po żelazie. |
| ashwagandha |
Ostrożność |
Ashwagandha może wpływać na stężenie hormonów tarczycy, dlatego przy leczeniu lewotyroksyną istnieje ryzyko zmiany skuteczności leku. Jeśli przyjmujesz lewotyroksynę, rozpoczęcie lub odstawienie ashwagandhy omów z lekarzem prowadzącym — to on decyduje o kontroli TSH, fT4 i fT3 oraz o ewentualnej korekcie dawki. Nie należy zmieniać dawki lewotyroksyny samodzielnie. Objawy takie jak kołatanie serca, nietolerancja ciepła, nadmierna senność lub przyrost masy ciała wymagają konsultacji. |
| białko sojowe |
Ostrożność |
Nie zaczynaj ani nie odstawiaj preparatu z białkiem sojowym bez powiedzenia o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie tarczycy. Charakterystyka zaleca, by w obu tych okresach — w trakcie przyjmowania i po jego zakończeniu — dokładnie kontrolować stężenia T4 i TSH w surowicy, bo dawkę leku może trzeba będzie dostosować, czasem znacznie. Rozdzielenie pór przyjmowania jest rozsądne i wynika ze sposobu dawkowania samego leku (całkowitą dawkę dobową przyjmuje się rano, na czczo, co najmniej pół godziny przed śniadaniem, popijając wodą), ale samo w sobie NIE zastępuje kontroli badań: dokument opisuje wpływ diety, a nie wyłącznie jednoczesnego przyjęcia. Dawki lewotyroksyny nie zmieniaj samodzielnie. |
| biotyna |
Ostrożność |
Przed badaniem TSH/fT4 odstawiać biotynę na minimum 72 godziny. Poinformuj lekarza o suplementacji biotyny. |
| błonnik |
Ostrożność |
Zachować odstęp między lewotyroksyną a preparatem błonnika: lek na czczo, błonnik najwcześniej cztery godziny później. Nie zmieniać dawki hormonu samodzielnie. Przy stałym stosowaniu błonnika omówić z lekarzem kontrolę TSH. |
| chrom |
Ostrożność |
Przyjmuj lewotyroksynę ≥3–4h od suplementów chromu. Monitoruj TSH. |
| jod |
Ostrożność |
Jeśli przyjmujesz lewotyroksynę albo masz rozpoznaną chorobę tarczycy, nie zaczynaj suplementacji jodu bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym. Dla orientacji: zalecane dobowe spożycie jodu dla osób dorosłych wynosi 150 µg, a górny tolerowany poziom spożycia — 1100 µg na dobę, przy czym ta druga wartość obejmuje wszystkie źródła razem, także sól jodowaną i żywność. Szczególnej ostrożności wymagają preparaty z wodorostów: zawartość jodu w handlowych glonach mieści się w zakresie od 16 do 2984 µg na gram, czyli różni się między produktami niemal dwustukrotnie, więc porcja przyjęta z takiego preparatu bywa nieprzewidywalna. Osoba przyjmująca leki przeciwtarczycowe powinna wiedzieć, że duże porcje jodu działają z nimi w tę samą stronę i mogą doprowadzić do niedoczynności tarczycy. Objawy takie jak narastające zmęczenie, przyrost masy ciała, uczucie zimna lub powiększenie szyi zgłoś lekarzowi. |
| kofeina |
Ostrożność |
Przyjmuj lewotyroksynę na czczo ≥30–60 min przed kawą. Monitoruj TSH przy zmianie nawyków kawowych. |
| Kwas alfa-liponowy |
Ostrożność |
Monitoruj TSH/fT3 przy łączeniu z lewotyroksyną; konsultacja z lekarzem. |
| magnez |
Ostrożność |
Zachowaj minimum 4-godzinny odstęp między lewotyroksyną a magnezem. Kontrola TSH co 6 tygodni po zmianie suplementacji. |
| soja |
Ostrożność |
Zachowaj minimum 4-godzinny odstęp między lewotyroksyną a produktami sojowymi. Kontrola TSH co 3 miesiące. |
| selen |
Informacja |
O zasadności suplementacji selenu i o jej dawce rozstrzyga lekarz prowadzący na podstawie wyników badań. Samo przyjmowanie lewotyroksyny nie jest wskazaniem do rozpoczęcia takiej suplementacji. Przewlekłe wysokie dawki grożą selenozą, czyli przewlekłym zatruciem selenem, dlatego dawki nie dobiera się samodzielnie. Jeśli preparat selenu zawiera dodatkowo wapń, żelazo lub glin, zachowaj odstęp od lewotyroksyny. Charakterystyka zaleca przyjmowanie lewotyroksyny co najmniej 2 godziny przed takimi preparatami. |
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Lewotyroksyna jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z
zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Przejdź do bazy interakcji
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
lewotyroksyna × wapń
Sole wapnia chelatują tyroksynę w jelicie.
Postępowanie opisane w źródle: Odstęp minimum 4 godziny.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Jony Ca²⁺ tworzą kompleksy z tyroksyną.
Źródło: Singh N, Singh PN, Hershman JM. JAMA 2000;283(21):2822-5 (PMID 10838651)
Potwierdza dokument urzędowy: „Według doniesień literaturowych leki zawierające glin (leki zobojętniające, sukralfat) mogą osłabiać działanie lewotyroksyny, dlatego produkty zawierające lewotyroksynę należy stosować co najmniej 2 godziny przed podaniem leków zawierających glin. To samo dotyczy produktów leczniczych zawierających żelazo i sole wapnia.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Levothyroxine Accord, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: wysoki
żelazo × lewotyroksyna
Żelazo wiąże się z lewotyroksyną, tworząc słabo rozpuszczalny kompleks, co zmniejsza jej wchłanianie. W badaniu Campbella (1992) 14 pacjentów z niedoczynnością tarczycy przyjmowało 300 mg siarczanu żelaza(II) równocześnie z lewotyroksyną przez 12 tygodni: średnie stężenie TSH wzrosło z 1,6 do 5,4 mU/l, a u dziewięciu osób nasiliły się objawy niedoczynności. Wskaźnik wolnej tyroksyny nie zmienił się przy tym istotnie, co pokazuje, że nasilenie interakcji bywa różne u różnych osób.
Postępowanie opisane w źródle: Lewotyroksyna powinna być przyjmowana minimum 4h przed lub po żelazie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Po zmieszaniu żelaza z lewotyroksyną w warunkach in vitro powstaje słabo rozpuszczalny, purpurowy kompleks, co wskazuje na bezpośrednie wiązanie żelaza z tyroksyną; autorzy badania określają ten mechanizm jako prawdopodobny, nie ustalony ostatecznie. Cząsteczka związana w takim kompleksie nie wchłania się w jelicie czczym i krętym, gdzie wchłania się około połowy dawki doustnej. Przy wąskim indeksie terapeutycznym lewotyroksyny nawet częściowe ograniczenie wchłaniania może przełożyć się na wzrost stężenia TSH i nasilenie objawów niedoczynności tarczycy.
Źródło: Campbell NR i wsp. Ferrous sulfate reduces thyroxine efficacy in patients with hypothyroidism. Ann Intern Med 1992;117(12):1010-3 (PMID 1443969) - 14 pacjentów, 300 mg siarczanu żelaza(II) równocześnie z tyroksyną przez 12 tygodni; TSH 1,6 ± 0,4 → 5,4 ± 2,8 mU/l (P < 0,01), wskaźnik wolnej tyroksyny bez istotnej zmiany, u 9 osób wzrost nasilenia objawów. | ChPL Levothyroxine Accord, sekcja 4.5 - https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/40818/characteristic (produkty z żelazem i solami wapnia: zachować odstęp od lewotyroksyny). | 70 Years of Levothyroxine - rozdział przeglądowy, NCBI Bookshelf NBK585644 - wchłania się około 70-80% dawki doustnej, przy czym około połowa dawki w jelicie czczym i krętym.
Potwierdza dokument urzędowy: „Według doniesień literaturowych leki zawierające glin (leki zobojętniające, sukralfat) mogą osłabiać działanie lewotyroksyny, dlatego produkty zawierające lewotyroksynę należy stosować co najmniej 2 godziny przed podaniem leków zawierających glin. To samo dotyczy produktów leczniczych zawierających żelazo i sole wapnia.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Levothyroxine Accord, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: badanie przedkliniczne (szczury)
Kwas alfa-liponowy × lewotyroksyna
Kwas alfa-liponowy może hamować obwodową przemianę tyroksyny w trijodotyroninę, czyli w postać czynną hormonu. W badaniu na szczurach podanie kwasu alfa-liponowego razem z tyroksyną przez dziewięć dni stłumiło przyrost trijodotyroniny o 56 procent, podobnie jak propylotiouracyl, a przy dłuższym podawaniu spadek wyniósł 22 procent. Wartości pochodzą ze streszczenia pracy; liczebności grup i dawek nie podano. Badań u ludzi brak. Osoby przyjmujące lewotyroksynę powinny omówić przyjmowanie tego suplementu z lekarzem prowadzącym.
Postępowanie opisane w źródle: Monitoruj TSH/fT3 przy łączeniu z lewotyroksyną; konsultacja z lekarzem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Hamowanie obwodowej dejodynacji T4->T3 (nie chelacja/wchłanianie).
Źródło: Segermann J i wsp. Effect of alpha-lipoic acid on the peripheral conversion of thyroxine to triiodothyronine. Arzneimittelforschung 1991;41(12):1294-8 (PMID 1815532) — badanie na SZCZURACH wg MeSH (Animals, Rats, Inbred Strains, Male); wartosci 56 i 22 procent pochodza ze streszczenia, pelny tekst niedostepny (brak PMC, brak otwartego dostepu)
Ostrożność
Dowody: badanie z placebo o bardzo malej liczebnosci (n=3 w ramieniu)
ashwagandha × lewotyroksyna
Witanolidy mogą podnosić stężenie tyroksyny, co przy jednoczesnym przyjmowaniu lewotyroksyny budzi obawę o nadmiar hormonów tarczycy. Dane są jednak bardzo skąpe. W badaniu z placebo u osób z chorobą afektywną dwubiegunową wskaźniki tarczycy mierzono wyłącznie dla bezpieczeństwa, a wyciąg otrzymały tylko trzy osoby; u wszystkich trzech tyroksyna wzrosła o 7, 12 i 24 procent, natomiast w grupie placebo u sześciu z siedmiu osób spadła. Autorzy nazywają te zmiany subtelnymi i piszą, że uzasadniają czujność wobec nadczynności tarczycy, a nie że ją potwierdzają. Wcześniej opisano pojedynczy przypadek tyreotoksykozy po tym wyciągu oraz wzrost tyroksyny u myszy. Osoby leczone lewotyroksyną powinny omówić przyjmowanie ashwagandhy z lekarzem prowadzącym i kontrolować wyniki badań tarczycy.
Postępowanie opisane w źródle: Ashwagandha może wpływać na stężenie hormonów tarczycy, dlatego przy leczeniu lewotyroksyną istnieje ryzyko zmiany skuteczności leku. Jeśli przyjmujesz lewotyroksynę, rozpoczęcie lub odstawienie ashwagandhy omów z lekarzem prowadzącym — to on decyduje o kontroli TSH, fT4 i fT3 oraz o ewentualnej korekcie dawki. Nie należy zmieniać dawki lewotyroksyny samodzielnie. Objawy takie jak kołatanie serca, nietolerancja ciepła, nadmierna senność lub przyrost masy ciała wymagają konsultacji.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Stymulacja osi tyreotropowej przez witanolidy → addytywny wzrost T4 przy lewotyroksynie.
Źródło: Gannon JM, Forrest PE, Roy Chengappa KN. Subtle changes in thyroid indices during a placebo-controlled study of an extract of Withania somnifera in persons with bipolar disorder. J Ayurveda Integr Med 2014;5(4):241-5 (PMID 25624699) — wskazniki tarczycy mierzone jako BEZPIECZENSTWO, nie cel glowny; wyciag otrzymaly TYLKO 3 osoby, placebo 7; autorzy nazywaja zmiany subtelnymi i pisza, ze uzasadniaja czujnosc wobec nadczynnosci. Natural Medicines Database (kompendium platne, tresc niesprawdzona u zrodla)
Ostrożność
Dowody: charakterystyka produktu leczniczego
białko sojowe × lewotyroksyna
Izolat i koncentrat białka sojowego to produkty zawierające soję, a charakterystyki leków z lewotyroksyną wymieniają takie produkty wśród czynników zmniejszających wchłanianie hormonu w jelicie. Ten sam dokument odnotowuje, że u dzieci z wrodzoną niedoczynnością tarczycy pozostających na diecie bogatej w produkty sojowe zgłaszano przypadki zwiększenia stężenia TSH w surowicy, i dodaje, że dla uzyskania prawidłowych wartości T4 i TSH konieczne może być podawanie niezwykle dużych dawek lewotyroksyny. Charakterystyka mówi o DIECIE bogatej w produkty sojowe i każe kontrolować stężenia zarówno w trakcie jej stosowania, jak i po zakończeniu — opisuje więc stan utrzymujący się tygodniami, nie pojedynczą kolizję odżywki z tabletką.
Postępowanie opisane w źródle: Nie zaczynaj ani nie odstawiaj preparatu z białkiem sojowym bez powiedzenia o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie tarczycy. Charakterystyka zaleca, by w obu tych okresach — w trakcie przyjmowania i po jego zakończeniu — dokładnie kontrolować stężenia T4 i TSH w surowicy, bo dawkę leku może trzeba będzie dostosować, czasem znacznie. Rozdzielenie pór przyjmowania jest rozsądne i wynika ze sposobu dawkowania samego leku (całkowitą dawkę dobową przyjmuje się rano, na czczo, co najmniej pół godziny przed śniadaniem, popijając wodą), ale samo w sobie NIE zastępuje kontroli badań: dokument opisuje wpływ diety, a nie wyłącznie jednoczesnego przyjęcia. Dawki lewotyroksyny nie zmieniaj samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka produktu leczniczego nie podaje mechanizmu — stwierdza wyłącznie mniejsze wchłanianie lewotyroksyny z jelita w obecności produktów sojowych. Skutek opisany w dokumencie to wzrost stężenia TSH przy niezmienionej dawce leku, czyli obraz niedostatecznego zaopatrzenia w hormon, a zapotrzebowanie na lewotyroksynę może wzrosnąć bardzo znacznie.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Letrox 100 (Levothyroxinum natricum), pozwolenie 01689, punkt 4.5 „Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji" oraz punkt 4.2 „Dawkowanie i sposób podawania". Charakterystyka Produktu Leczniczego Novothyral (Levothyroxinum natricum + Liothyroninum natricum), pozwolenie 01783, punkt 4.5.
Potwierdza dokument urzędowy: „Produkty sojowe: Produkty sojowe mogą zmniejszać wchłanianie lewotyroksyny w jelitach.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Letrox 100 (Levothyroxinum natricum), tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
błonnik × lewotyroksyna
Lewotyroksynę przyjmuje się na czczo, a jej wchłanianie łatwo zaburzyć składnikami pokarmu. Charakterystyka wymienia wśród nich diety bogate w błonnik oraz produkty zawierające soję. Mniejsze wchłanianie oznacza niższe stężenie hormonu, czyli leczenie słabsze od zamierzonego.
Postępowanie opisane w źródle: Zachować odstęp między lewotyroksyną a preparatem błonnika: lek na czczo, błonnik najwcześniej cztery godziny później. Nie zmieniać dawki hormonu samodzielnie. Przy stałym stosowaniu błonnika omówić z lekarzem kontrolę TSH.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka wymienia diety bogate w błonnik obok produktów sojowych jako czynnik zmniejszający wchłanianie lewotyroksyny z jelita. Samego mechanizmu nie nazywa.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Eferox (lewotyroksyna sodowa), pkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Produkty zawierające soję i diety bogate w błonnik mogą zmniejszać wchłanianie lewotyroksyny z jelita.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
chrom × lewotyroksyna
Suplementy chromu (szczególnie pikolinian) przyjmowane jednocześnie z lewotyroksyną mogą zmniejszać jej wchłanianie, prowadząc do niedoczynności tarczycy.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmuj lewotyroksynę ≥3–4h od suplementów chromu. Monitoruj TSH.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Chrom może chelatować lewotyroksynę w środowisku jelitowym lub interferować z jej transportem.
Źródło: Thyroid 2007 (PMID 17725434) — leki zmniejszające wchłanianie lewotyroksyny (m.in. pikolinian chromu). Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
kofeina × lewotyroksyna
Spożycie kawy w ciągu 1h od przyjęcia lewotyroksyny zmniejsza jej wchłanianie o ok. 25–36%, co może prowadzić do niedoczynności tarczycy.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmuj lewotyroksynę na czczo ≥30–60 min przed kawą. Monitoruj TSH przy zmianie nawyków kawowych.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Kofeina i związki polifenolowe kawy prawdopodobnie tworzą chelaty z lewotyroksyną lub przyspieszają perystaltykę, skracając czas kontaktu z enterocytami.
Źródło: Thyroid 2008 (PMID 18341376) — kawa upośledza wchłanianie L-tyroksyny (Benvenga). Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.
Ostrożność
Dowody: badanie z randomizacja u osob zdrowych + mechanizm analogiczny
lewotyroksyna × magnez
Jony magnezu wiążą lewotyroksynę w kwaśnym środowisku żołądka i zmniejszają jej wchłanianie. W badaniu z randomizacją u piętnastu zdrowych osób podanie lewotyroksyny razem z asparaginianem magnezu obniżyło pole pod krzywą tyroksyny o 12 procent, a razem z cytrynianem magnezu o 7 procent, przy czym ta druga różnica nie była istotna statystycznie. Autorzy odnotowali, że efekt jest mniejszy niż opisywany dla wapnia i żelaza, i wskazali cytrynian jako korzystniejszy wybór niż asparaginian. Wartości pochodzą ze streszczenia badania przeprowadzonego u osób zdrowych przy dawce 1 mg, czyli w warunkach odbiegających od codziennego leczenia niedoczynności tarczycy. Lewotyroksynę należy przyjmować w odstępie od preparatów magnezu, zwłaszcza gdy stężenie tyreotropiny ma się mieścić w wąskim przedziale.
Postępowanie opisane w źródle: Zachowaj minimum 4-godzinny odstęp między lewotyroksyną a magnezem. Kontrola TSH co 6 tygodni po zmianie suplementacji.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Dwuwartościowe kationy magnezu tworzą w kwaśnym środowisku żołądka słabo rozpuszczalne kompleksy z lewotyroksyną, podobnie jak wapń (Singh 2000). W badaniu krzyżowym ThyroMag (15 osób) asparaginian magnezu zmniejszył ekspozycję na hormon o 12% (p=0,002) i wydłużył czas do stężenia maksymalnego o 17%; cytrynian zmniejszył ją o 7%, nieistotnie (p=0,076). Efekt jest słabszy niż dla innych kationów dwuwartościowych, ale przy przewlekłej terapii może wymagać kontroli TSH.
Źródło: Attinger MC i wsp. ThyroMag Trial. Clin Transl Sci 2025;18(11):e70409 (PMID 41221788) — badanie krzyzowe z randomizacja u 15 zdrowych osob, dawka 1 mg lewotyroksyny; asparaginian magnezu obnizyl AUC tyroksyny o 12 proc. (p=0,002), cytrynian o 7 proc. (p=0,076, nieistotnie); autorzy: efekt MNIEJSZY niz opisywany dla innych kationow dwuwartosciowych. Singh N, Singh PN, Hershman JM. JAMA 2000;283(21):2822-5 (PMID 10838651) — wapn, mechanizm analogiczny: spadek wolnej T4 i wzrost TSH u 20 chorych. Stockley Drug Interactions wyd. 12
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
lewotyroksyna × soja
Soja zmniejsza wchłanianie lewotyroksyny z przewodu pokarmowego, co może zwiększać zapotrzebowanie na hormon. Genisteina i daidzeina hamują ponadto peroksydazę tarczycową w warunkach laboratoryjnych. Szczególnej uwagi wymagają niemowlęta karmione mieszankami sojowymi: przy wrodzonej niedoczynności tarczycy obserwowano u nich przedłużone podwyższenie TSH. Przy stałym spożyciu produktów sojowych istotna jest wystarczająca podaż jodu w diecie.
Postępowanie opisane w źródle: Zachowaj minimum 4-godzinny odstęp między lewotyroksyną a produktami sojowymi. Kontrola TSH co 3 miesiące.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Produkty i mieszanki sojowe zmniejszają wchłanianie lewotyroksyny z przewodu pokarmowego; źródła podają sam kierunek tej zmiany, bez opisu mechanizmu molekularnego. Izoflawony sojowe — genisteina i daidzeina — hamują ponadto w warunkach laboratoryjnych reakcje peroksydazy tarczycowej, enzymu uczestniczącego w wytwarzaniu hormonów tarczycy (IC50, czyli stężenie hamujące połowę aktywności, rzędu 1–10 µM); w tym samym układzie nieodwracalną inaktywację enzymu, zachodzącą w obecności nadtlenku wodoru, jony jodku znosiły całkowicie. U niemowląt z wrodzoną niedoczynnością tarczycy, karmionych mieszankami sojowymi, obserwowano przedłużone podwyższenie TSH, czyli hormonu przysadki sterującego pracą tarczycy.
Źródło: ChPL Eltroxin (lewotyroksyna sodowa), RPL 1975, pkt 4.5; Messina M, Redmond G. Thyroid 2006;16(3):249-58, PMID 16571087 (przegląd narracyjny 14 badań); Divi RL, Chang HC, Doerge DR. Biochem Pharmacol 1997;54(10):1087-96, PMID 9464451 (badanie in vitro); Conrad SC, Chiu H, Silverman BL. Arch Dis Child 2004;89(1):37-40, PMID 14709499 (przegląd retrospektywny 78 niemowląt z wrodzoną niedoczynnością tarczycy, w tym 8 karmionych mieszanką sojową)
Potwierdza dokument urzędowy: „Mieszaniny zawierające soję oraz dieta o wysokiej zawartości włókien zmniejszają absorpcję lewotyroksyny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Eltroxin, 50 mikrogramów, tabletki; Eltroxin, 100 mikrogramów, tabletki (RPL 1975), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: arkusz NIH ODS + przegląd piśmiennictwa
lewotyroksyna × jod
Zbyt duża podaż jodu wywołuje część tych samych następstw co jego niedobór: wole, wzrost stężenia TSH i niedoczynność tarczycy. Osoba leczona lewotyroksyną albo z rozpoznaną chorobą tarczycy powinna więc uzgodnić każdy preparat z jodem z lekarzem prowadzącym, a nie dobierać go samodzielnie.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz lewotyroksynę albo masz rozpoznaną chorobę tarczycy, nie zaczynaj suplementacji jodu bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym. Dla orientacji: zalecane dobowe spożycie jodu dla osób dorosłych wynosi 150 µg, a górny tolerowany poziom spożycia — 1100 µg na dobę, przy czym ta druga wartość obejmuje wszystkie źródła razem, także sól jodowaną i żywność. Szczególnej ostrożności wymagają preparaty z wodorostów: zawartość jodu w handlowych glonach mieści się w zakresie od 16 do 2984 µg na gram, czyli różni się między produktami niemal dwustukrotnie, więc porcja przyjęta z takiego preparatu bywa nieprzewidywalna. Osoba przyjmująca leki przeciwtarczycowe powinna wiedzieć, że duże porcje jodu działają z nimi w tę samą stronę i mogą doprowadzić do niedoczynności tarczycy. Objawy takie jak narastające zmęczenie, przyrost masy ciała, uczucie zimna lub powiększenie szyi zgłoś lekarzowi.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Duże stężenie jodków przejściowo hamuje wbudowywanie jodu w tarczycy — zjawisko to nosi nazwę efektu Wolffa-Chaikoffa. Arkusz informacyjny NIH ODS o jodzie opisuje skutek tego mechanizmu: „u osób podatnych nadmiar jodu hamuje wytwarzanie hormonów tarczycy, a przez to nasila pobudzanie przez TSH, co może prowadzić do powstania wola". Ten sam arkusz zastrzega, że reakcje na nadmiar jodu i porcje, które wywołują działania niepożądane, są różne u różnych osób — nie istnieje więc jedna liczba, powyżej której problem się zaczyna. Odnotowuje też, że u kobiet w ciąży przyjmujących jod w porcjach od 200 µg na dobę stwierdzono w badaniu przekrojowym większe ryzyko podwyższonego TSH niż przy porcjach poniżej 100 µg — jest to obserwacja dotycząca ciąży, nie osób leczonych lewotyroksyną.
Źródło: NIH ODS, Iodine — Health Professional Fact Sheet: „High intakes of iodine can cause some of the same symptoms as iodine deficiency—including goiter, elevated TSH levels, and hypothyroidism—because excess iodine in susceptible individuals inhibits thyroid hormone synthesis and thereby increases TSH stimulation, which can produce goiter"; „Responses to excess iodine and the doses required to cause adverse effects vary"; górny tolerowany poziom spożycia dla osób dorosłych 1100 µg/dobę; zawartość jodu w handlowych glonach „ranging from 16 mcg/g to 2,984 mcg/g"; obserwacja u kobiet w ciąży: „pregnant women living in Spain had a significantly increased risk of hyperthyrotropinemia (TSH >3 microU/mL) if they consumed iodine supplements in doses ≥200 mcg/day compared with those who consumed doses <100 mcg/day"; działanie addytywne z lekami przeciwtarczycowymi: „Taking high doses of iodine with antithyroid medications can have an additive effect and could cause hypothyroidism". Leung AM, Braverman LE. Consequences of excess iodine. Nat Rev Endocrinol 2014;10:136-142.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
lewotyroksyna × biotyna
Biotyna (wit. B7) interferuje z immunoasajami opartymi na streptawidynie/biotynie, dając fałszywie niskie TSH i fałszywie wysokie fT4. To artefakt laboratoryjny, nie interakcja farmakodynamiczna.
Postępowanie opisane w źródle: Przed badaniem TSH/fT4 odstawiać biotynę na minimum 72 godziny. Poinformuj lekarza o suplementacji biotyny.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Biotyna jako kofaktor systemów detekcji laboratoryjnej → fałszywie nieprawidłowe wyniki TSH/fT4.
Źródło: Katzman BM et al., Clin Biochem 2018; FDA Safety Communication 2017
Potwierdza dokument urzędowy: „Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych Biotyna może wpływać na wyniki badań immunologicznych tarczycy, opartych na interakcji biotyny i streptawidyny, prowadząc do fałszywego zmniejszenia lub fałszywego zwiększenia wartości wyników badań (patrz punkt 4.4).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Levothyroxine Accord, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Informacja
Dowody: przegląd piśmiennictwa oraz charakterystyka produktu leczniczego
lewotyroksyna × selen
Dejodynazy jodotyroninowe, które przekształcają tyroksynę w czynną trijodotyroninę, zawierają w centrum aktywnym selen w postaci selenocysteiny. Selen jest zatem potrzebny do pracy tych enzymów, a przegląd piśmiennictwa o selenie i tarczycy podaje, że tarczyca zawiera go więcej niż jakakolwiek inna tkanka i że niedobór selenu nasila objawy autoimmunologicznej choroby tarczycy oraz endemicznego kretynizmu z obrzękiem śluzowatym. Dejodynazy działają na hormon już obecny w tkankach, a nie na lek w przewodzie pokarmowym. Wyniki opisane w tym przeglądzie wskazują na możliwą skuteczność selenu w obniżaniu miana przeciwciał przeciw peroksydazie tarczycowej, przy czym autorzy zaznaczają, że pozostaje sporne, którym chorym takie postępowanie przynosi korzyść. Charakterystyka produktu leczniczego Euthyrox N wymienia wśród substancji zaburzających wchłanianie lewotyroksyny preparaty żelaza, soli wapnia i glinu oraz produkty zawierające soję. Selenu wśród nich nie wymienia, co oznacza brak takiego zapisu w dokumencie, a nie dowód, że selen pozostaje bez wpływu.
Postępowanie opisane w źródle: O zasadności suplementacji selenu i o jej dawce rozstrzyga lekarz prowadzący na podstawie wyników badań. Samo przyjmowanie lewotyroksyny nie jest wskazaniem do rozpoczęcia takiej suplementacji. Przewlekłe wysokie dawki grożą selenozą, czyli przewlekłym zatruciem selenem, dlatego dawki nie dobiera się samodzielnie. Jeśli preparat selenu zawiera dodatkowo wapń, żelazo lub glin, zachowaj odstęp od lewotyroksyny. Charakterystyka zaleca przyjmowanie lewotyroksyny co najmniej 2 godziny przed takimi preparatami.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Selen, wbudowany jako selenocysteina w centrum aktywne dejodynaz, warunkuje ich aktywność katalityczną, od której zależy powstawanie trijodotyroniny z tyroksyny.
Źródło: Duntas LH, J Clin Endocrinol Metab 2010;95(12):5180-5188 (PMID 20810577); Charakterystyka Produktu Leczniczego Euthyrox N, punkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Według doniesień literaturowych leki zawierające glin (leki zobojętniające, sukralfat) mogą osłabiać działanie lewotyroksyny, dlatego produkty lecznicze zawierające lewotyroksynę należy stosować co najmniej 2 godziny przed podaniem leków zawierających glin. To samo dotyczy produktów leczniczych zawierających żelazo i sole wapnia.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Euthyrox N (lewotyroksyna sodowa), tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
