← Wszystkie interakcje
Magnez: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Magnez znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę. Jak wybrać preparat z tą substancją — w przewodniku.
W skrócie: Magnez chelatuje antybiotyki chinolonowe. Przyjmuj antybiotyk co najmniej 2h przed lub 6h po magnezem.
Magnez wchodzi w udokumentowane interakcje z: Antybiotyki chinolonowe, Tetracykliny, eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny), inhibitory integrazy HIV (biktegrawir, dolutegrawir, elwitegrawir), kalcytriol, aminoglikozydy, digoksyna, fosfor, furosemid (diuretyki pętlowe), glicyna, lewotyroksyna, baloksawir marboksyl, roksadustat, żelazo, kwas alfa-liponowy, omeprazol (PPI), wapń, Melatonina, ashwagandha, witamina B6, metformina, witamina D3. Poniżej 22 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 22 udokumentowanych interakcji
W tym 5 wysokiego ryzyka, 12 wymagających ostrożności. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
| Substancja |
Ryzyko |
Postępowanie opisane w źródle |
| Antybiotyki chinolonowe |
Wysokie ryzyko |
Przyjmuj antybiotyk co najmniej 2h przed lub 6h po magnezem. |
| eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny) |
Wysokie ryzyko |
Zachować odstęp: eltrombopag przynajmniej dwie godziny przed suplementem mineralnym albo cztery godziny po nim. Nie odstawiać leku ani nie zmieniać jego dawki samodzielnie. Terminy przyjmowania ustalić z lekarzem lub farmaceutą. |
| inhibitory integrazy HIV (biktegrawir, dolutegrawir, elwitegrawir) |
Wysokie ryzyko |
Przy biktegrawirze przyjmować lek co najmniej dwie godziny przed preparatem magnezu albo razem z posiłkiem co najmniej dwie godziny po preparacie magnezu. Przy dolutegrawirze preparat magnezu można przyjąć razem z lekiem tylko wtedy, gdy lek jest przyjmowany z posiłkiem; w przeciwnym razie zachować odstęp sześciu godzin przed lekiem albo dwóch godzin po nim. Wyjątek dla posiłku nie obejmuje leków zobojętniających sok żołądkowy z magnezem; te przy dolutegrawirze zawsze przyjmuje się sześć godzin przed lekiem albo dwie godziny po nim. Przy elwitegrawirze odstęp wynosi cztery godziny przed lekiem i po nim. Osoba w ciąży przyjmująca biktegrawir powinna ustalić odstęp z lekarzem prowadzącym; charakterystyka podaje dla niej osobne zalecenie: lek co najmniej dwie godziny przed magnezem albo sześć godzin po nim, niezależnie od posiłku. Osoba, u której lekarz stwierdził oporność wirusa na inhibitory integrazy, powinna zapytać lekarza o suplement, zanim zacznie go przyjmować; charakterystyka produktu z dolutegrawirem zaleca wtedy unikanie czynników obniżających ilość leku we krwi, w tym leków zobojętniających zawierających magnez, suplementów wapnia i żelaza oraz preparatów wielowitaminowych; preparat magnezu działa tym samym mechanizmem. Jeśli lek i preparat magnezu zostały raz przyjęte razem, dokumenty nie podają postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku na HIV nie należy odstawiać samodzielnie ani zmieniać pory jego przyjmowania bez uzgodnienia z lekarzem. |
| kalcytriol |
Wysokie ryzyko |
Jeśli jesteś dializowany i przyjmujesz kalcytriol, nie sięgaj po preparaty magnezu ani po leki zobojętniające sok żołądkowy zawierające magnez bez wiedzy nefrologa. Sprawdź skład preparatów wieloskładnikowych — magnez bywa w nich składnikiem, którego nazwa nie pada w nazwie handlowej. Charakterystyka nie opisuje, po czym poznać nadmiar magnezu we krwi, więc nie licz na objawy: rozstrzyga badanie zlecone przez lekarza. Jeśli już taki preparat przyjmujesz, powiedz o tym przy najbliższej wizycie; nie odstawiaj kalcytriolu samodzielnie. |
| Tetracykliny |
Wysokie ryzyko |
Zachowaj odstęp co najmniej 2 godzin między magnezem a doksycykliną. Przy tetracyklinie lek przyjmuj 1 do 3 godzin przed preparatem z magnezem albo tyle samo po nim. Nie przerywaj antybiotyku — wystarczy rozsunąć dawki w czasie. |
| aminoglikozydy |
Ostrożność |
Podczas leczenia aminoglikozydem kontrolę magnezu i pozostałych elektrolitów zleca lekarz prowadzący; ryzyko rośnie przy dużych dawkach skumulowanych, długim leczeniu i u osób starszych. O ewentualnej suplementacji rozstrzyga lekarz — magnez wydala się przez nerki, a ich czynność w trakcie takiego leczenia bywa upośledzona. |
| baloksawir marboksyl |
Ostrożność |
Nie przyjmować preparatu magnezu razem z lekiem. Wiadomo, że baloksawir marboksyl przyjmuje się w pojedynczej dawce; charakterystyka nie podaje odstępu, który usuwałby interakcję, dlatego porę przyjęcia preparatu magnezu w dniu leczenia należy ustalić z lekarzem lub farmaceutą. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z magnezem, leki zobojętniające sok żołądkowy z magnezem oraz środki przeczyszczające z magnezem. Jeśli lek i preparat magnezu zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie. |
| digoksyna |
Ostrożność |
Jeśli przyjmujesz digoksynę, o kontroli stężenia magnezu i o ewentualnej suplementacji decyduje lekarz prowadzący. Nie dobieraj dawki magnezu samodzielnie. |
| fosfor |
Ostrożność |
Należy unikać jednoczesnego stosowania produktów zawierających fosfor (fosforany) z lekiem Magne B6 Forte. Ulotka nie precyzuje dla tej kombinacji dodatkowych zaleceń poza wskazaniem, by unikać jednoczesnego stosowania — w razie wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. |
| furosemid (diuretyki pętlowe) |
Ostrożność |
Nie ustalaj dawki magnezu samodzielnie i nie odstawiaj furosemidu. Charakterystyka produktu leczniczego nakazuje kontrolować w trakcie leczenia czynność nerek oraz stężenie elektrolitów. Szczególnie staranną kontrolę zaleca u osób zagrożonych zaburzeniami elektrolitowymi oraz przy dodatkowej utracie płynów — na przykład przy wymiotach, biegunce lub obfitym poceniu się. Powiedz lekarzowi, jeśli chorujesz na nerki: magnez jest wydalany przez nerki, a doustne preparaty magnezu są przeciwwskazane w ostrej niewydolności nerek i u osób z niewydolnością nerek mogą prowadzić do jego nadmiaru. Pamiętaj też, że sam magnez bywa przyczyną biegunki, a ta nasila utratę płynów i elektrolitów, przed którą ostrzega charakterystyka furosemidu. Jeśli przyjmujesz jednocześnie glikozydy nasercowe, powiedz lekarzowi lub farmaceucie o przyjmowanych preparatach magnezu: charakterystyka furosemidu wskazuje, że małe stężenie potasu i inne zaburzenia elektrolitowe, w tym hipomagnezemia, zwiększają ryzyko toksycznego działania tych leków na serce. |
| glicyna |
Ostrożność |
Preparat magnezu i preparat z glicyną przyjmuj w odstępie. Uwaga nie dotyczy diglicynianu magnezu, w którym glicyna jest fabrycznym nośnikiem pierwiastka. Charakterystyka nie podaje, ile odstęp ma wynosić, więc żadnej liczby godzin tu nie znajdziesz. Najprostsze wyjście to przyjmowanie obu preparatów o różnych porach dnia, na przykład jednego rano, drugiego wieczorem. O porę zapytaj farmaceutę, który zna wszystkie Twoje preparaty. Nie odstawiaj żadnego preparatu na własną rękę. |
| kwas alfa-liponowy |
Ostrożność |
Kwas alfa-liponowy przyjmuje się na czczo — ulotka Thiogammy podaje: około trzydziestu minut przed pierwszym posiłkiem w ciągu dnia, popijając odpowiednią ilością wody. Preparat magnezu przesuń na późniejszą porę dnia — dokument podaje wprost: przy kwasie tioktynowym przyjętym przed śniadaniem preparaty magnezu mogą zostać podane w czasie obiadu lub wieczorem. Nie łączyć obu preparatów w jednym przyjęciu. Jeśli oba zalecił lekarz, pory ustal z nim lub z farmaceutą. |
| lewotyroksyna |
Ostrożność |
Zachowaj minimum 4-godzinny odstęp między lewotyroksyną a magnezem. Kontrola TSH co 6 tygodni po zmianie suplementacji. |
| omeprazol (PPI) |
Ostrożność |
Nie odstawiaj inhibitora pompy protonowej samodzielnie i nie zakładaj, że sama suplementacja magnezu wystarczy. Charakterystyka produktu leczniczego podaje, że u osób z najcięższą hipomagnezemią zaburzenie ustępowało po uzupełnieniu niedoboru magnezu oraz odstawieniu leku. Ten sam dokument zaleca rozważenie pomiaru stężenia magnezu we krwi przed rozpoczęciem długotrwałego leczenia i okresowo w jego trakcie. Dotyczy to również osób przyjmujących jednocześnie digoksynę lub leki mogące wywołać hipomagnezemię, na przykład moczopędne. |
| roksadustat |
Ostrożność |
Przyjmować roksadustat co najmniej jedną godzinę po preparacie magnezu; dokument nie podaje odstępu dla kolejności odwrotnej. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z magnezem oraz leki zobojętniające sok żołądkowy z magnezem. Ulotka podaje, że lekarz może zmienić leki przyjmowane przez pacjenta na czas leczenia roksadustatem. O preparacie magnezu należy więc powiedzieć lekarzowi. Jeśli lek i preparat magnezu zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie. |
| wapń |
Ostrożność |
Preparat wapnia i preparat magnezu przyjmuj w różnych porach dnia, jeśli dawki są duże — najprościej rozdzielić je na rano i wieczór. 🔴 Czym jest „duża dawka”, nie definiuje żaden z dokumentów: nie podają ani progu w miligramach, ani odstępu. Jeśli przyjmujesz wapń w dawce leczniczej, o zasadności rozdzielenia zapytaj farmaceutę. Preparaty łączące oba pierwiastki w jednej tabletce to inna sytuacja niż dwie osobne duże dawki. Żadnego z preparatów nie odstawiaj samodzielnie, jeśli zalecił go lekarz. |
| żelazo |
Ostrożność |
Preparat magnezu i preparat żelaza przyjmować osobno, w odstępie co najmniej dwóch godzin — tyle podają oba dokumenty. W praktyce najprościej rozdzielić je na porę poranną i wieczorną. Dotyczy to także preparatów wieloskładnikowych i leków zobojętniających sok żołądkowy zawierających magnez. Jeśli lekarz zalecił oba preparaty, pory ich przyjmowania ustal z nim lub z farmaceutą; nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie. |
| ashwagandha |
Bez istotnej interakcji |
Nie ustalono dawkowania tego połączenia i nie ma podstaw, by je zalecać ani odradzać z powodu wzajemnego wpływu składników. Dla samego magnezu obowiązują zwykłe zasady: sprawdź jego zawartość we wszystkich przyjmowanych preparatach i zsumuj porcje. Ashwagandhy nie należy stosować w ciąży, a osoby leczone na tarczycę oraz przyjmujące leki z grupy benzodiazepin lub inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy powinny skonsultować jej przyjmowanie z lekarzem lub farmaceutą. |
| Melatonina |
Bez istotnej interakcji |
Nie ustalono dawkowania tego połączenia i nie ma podstaw, by je zalecać ani odradzać z powodu wzajemnego wpływu składników. Dla samego magnezu obowiązują zwykłe zasady: sprawdź jego zawartość we wszystkich przyjmowanych preparatach i zsumuj porcje. Przy jednoczesnym przyjmowaniu leków nasennych lub uspokajających łączenie uzgadnia się z lekarzem. |
| metformina |
Bez istotnej interakcji |
Przy długotrwałym leczeniu metforminą uzasadnione jest oznaczenie stężenia magnezu we krwi — niezależnie od tego, czy przyczyną jest sam lek, czy cukrzyca. O zasadności suplementacji i o jej dawce rozstrzyga lekarz: magnez wydala się przez nerki, a przy upośledzonej filtracji może się kumulować — dotyczy to części chorych leczonych metforminą, ponieważ jej dawkowanie zależy właśnie od wydolności nerek. |
| witamina B6 |
Bez istotnej interakcji |
Magnez z witaminą B6 to połączenie dobrze tolerowane. Dawkę witaminy B6 utrzymuj w granicach górnego tolerowanego poziomu spożycia — 12 mg na dobę dla osób dorosłych (EFSA, 2023); efektem krytycznym przy ustalaniu tego progu była neuropatia obwodowa, opisywana przy długotrwałym przyjmowaniu dawek wyższych. Do progu wlicza się witamina B6 ze wszystkich przyjmowanych preparatów — sprawdź skład pozostałych. Dawek wyższych nie należy dobierać samodzielnie. |
| witamina D3 |
Bez istotnej interakcji |
Nie opisano istotnej klinicznie interakcji między witaminą D a magnezem — składniki te można przyjmować razem. Nie jest to jednak połączenie o udowodnionej korzyści: przegląd, na którym stoi ten wpis, mówi o roli magnezu w przemianach witaminy D, a nie o działaniu preparatu złożonego. Obie substancje mają wyznaczone górne granice spożycia dla osób dorosłych: dla magnezu przyjmowanego z suplementów 250 mg na dobę, a dla witaminy D 100 µg, czyli 4000 j.m., na dobę (wartości ustalone przez Komitet Naukowy do spraw Żywności i przez Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności). Przekroczenie granicy dla magnezu daje luźne stolce i biegunkę, a przewlekłe przekraczanie granicy dla witaminy D prowadzi do nadmiernego wydalania wapnia z moczem, a następnie do podwyższonego stężenia wapnia we krwi. O zasadności suplementacji i o wielkości porcji rozstrzyga lekarz lub farmaceuta. |
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Magnez jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z
zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Przejdź do bazy interakcji
Wysokie ryzyko
Dowody: wysoki
magnez × Antybiotyki chinolonowe
Jony Mg2+ tworzą słabo rozpuszczalne chelaty z chinolonami (m.in. cyprofloksacyną, norfloksacyną, lewofloksacyną). W badaniu z lekiem zobojętniającym zawierającym glin i magnez biodostępność cyprofloksacyny wyniosła 15% wartości kontrolnej przy podaniu antybiotyku bezpośrednio po antacydzie, 23% przy odstępie 2 godzin i 70% przy odstępie 4 godzin (Nix 1989). Tak znaczne ograniczenie wchłaniania może przełożyć się na mniejszą skuteczność leczenia zakażenia.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmuj antybiotyk co najmniej 2h przed lub 6h po magnezem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: W świetle przewodu pokarmowego jony Mg2+ tworzą z cząsteczką chinolonu kompleks chelatowy, wiążąc się jednocześnie z grupą karboksylową (pozycja 3) i ketonową (pozycja 4) pierścienia. Taki kompleks jest słabo rozpuszczalny i zbyt polarny, by przeniknąć przez ścianę jelita, więc słabo się wchłania - do krwi trafia jedynie część przyjętej dawki antybiotyku. Chelatacja zachodzi tylko wtedy, gdy obie substancje spotykają się w jelicie, dlatego rozdzielenie dawek w czasie ma znaczenie: im dłuższy odstęp, tym mniejszy ubytek wchłaniania.
Źródło: Nix DE i wsp. Effects of aluminum and magnesium antacids and ranitidine on the absorption of ciprofloxacin. Clin Pharmacol Ther 1989;46(6):700-5 (PMID 2598571) - zdrowi ochotnicy, cyprofloksacyna 750 mg, antacyd Maalox; biodostępność względna 15,1% (odstęp 5-10 min), 23,2% (2 h) i 70% (4 h) wobec kontroli. | Lomaestro BM, Bailie GR. Quinolone-cation interactions: a review. DICP 1991;25(11):1249-58 (PMID 1763542) - przegląd narracyjny chelatacji chinolonów przez kationy wielowartościowe (czasopismo od 1992 r. wydawane jako Ann Pharmacother). | Walden DM, Khotimchenko M, Hou H, Chakravarty K, Varshney J. Effects of Magnesium, Calcium, and Aluminum Chelation on Fluoroquinolone Absorption Rate and Bioavailability: A Computational Study. Pharmaceutics 2021;13(5):594 (PMID 33919271) - praca OBLICZENIOWA (obliczenia kwantowo-mechaniczne energii wiązania chinolon-metal + model farmakokinetyczny QSPR), nie badanie kliniczne ani przegląd. | ChPL Levofloxacin Aurovitas, sekcja 4.5 - https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/34869/characteristic
Potwierdza dokument urzędowy: „Zaleca się, aby nie przyjmować produktów zawierających kationy dwu- lub trójwartościowe, takie jak: sole żelaza, sole cynku, leki zobojętniające sok żołądkowy zawierające magnez lub glin, czy dydanozynę (tylko preparaty dydanozyny z aluminium i magnezem zawierające środki buforujące) w ciągu 2 godzin przed przyjęciem lub po przyjęciu tabletek Levofloxacin Aurovitas.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Levofloxacin Aurovitas, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: wysoki
magnez × Tetracykliny
Jony magnezu wiążą tetracykliny w przewodzie pokarmowym, tworząc nierozpuszczalne kompleksy. Antybiotyk gorzej się wchłania, co może obniżyć skuteczność leczenia. Charakterystyki Produktu Leczniczego nie zabraniają łączenia — wymagają zachowania odstępu.
Postępowanie opisane w źródle: Zachowaj odstęp co najmniej 2 godzin między magnezem a doksycykliną. Przy tetracyklinie lek przyjmuj 1 do 3 godzin przed preparatem z magnezem albo tyle samo po nim. Nie przerywaj antybiotyku — wystarczy rozsunąć dawki w czasie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Dwuwartościowe kationy wiążą układ ketoenolowy cząsteczki tetracykliny, tworząc nierozpuszczalny chelat, który nie wchłania się z jelita.
Źródło: ChPL Doxycyclinum TZF 100 mg, pkt 4.5 — preparaty zawierające jony magnezu zmniejszają wchłanianie doksycykliny; należy zachować odstęp co najmniej 2 godzin. ChPL Tetracyclinum TZF 250 mg, pkt 4.4 i 4.5 — odstęp 1 do 3 godzin od produktów zawierających jony metali. Neuvonen PJ, Drugs 1976;11:45-54.
Potwierdza dokument urzędowy: „ Preparaty zobojętniające sok żołądkowy, zawierające wielowartościowe jony glinu, wapnia (również mleko, przetwory mleczne i soki owocowe zawierające wapń), magnezu, a także preparaty zawierające jony żelaza, cynku lub bizmutu zmniejszają wchłanianie doksycykliny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Doxycycline Genoptim, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: ChPL
magnez × eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny)
Eltrombopag tworzy z kationami wielowartościowymi trudno wchłanialne kompleksy w przewodzie pokarmowym. Jednoczesne przyjęcie preparatu zawierającego magnez ogranicza wchłanianie eltrombopagu, przez co stężenie leku we krwi może być niższe od zamierzonego. Charakterystyka produktu leczniczego wymienia suplementy mineralne zawierające kationy wielowartościowe i podaje wielkość tego wpływu. Pomiar przytoczony w dokumencie dotyczy środka zobojętniającego kwas żołądkowy użytego w badaniu, a nie pojedynczego składnika mineralnego.
Postępowanie opisane w źródle: Zachować odstęp: eltrombopag przynajmniej dwie godziny przed suplementem mineralnym albo cztery godziny po nim. Nie odstawiać leku ani nie zmieniać jego dawki samodzielnie. Terminy przyjmowania ustalić z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Eltrombopag chelatuje kationy wielowartościowe w świetle przewodu pokarmowego; dokument wymienia wśród nich magnez. Powstały kompleks wchłania się gorzej niż sam lek, dlatego jednoczesne przyjęcie obu preparatów obniża stężenie eltrombopagu.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade (eltrombopag), pkt 4.5 — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Eltrombopag chelatuje wielowartościowe kationy, takie jak żelazo, wapń, magnez, glin, selen i cynk. Podanie pojedynczej dawki 75 mg eltrombopagu ze środkiem zobojętniającym kwas żołądkowy zawierającym wielowartościowe kationy (1524 mg wodorotlenku glinu i 1425 mg węglanu magnezu) zmniejsza AUC[…]eltrombopagu w osoczu o 70% (90% CI: 64%, 76%) i Cmax o 70% (90% CI: 62%, 76%). Eltrombopag należy przyjmować przynajmniej dwie godziny przed lub cztery godziny po spożyciu takich produktów jak środki zobojętniające, produkty nabiałowe lub suplementy mineralne zawierające wielowartościowe kationy, by uniknąć znacznego zmniejszenia wchłaniania eltrombopagu wywołanego chelatowaniem (patrz punkty 4.2 i 5.2).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: ChPL
magnez × inhibitory integrazy HIV (biktegrawir, dolutegrawir, elwitegrawir)
Biktegrawir, dolutegrawir i elwitegrawir to leki z grupy inhibitorów integrazy stosowane w leczeniu zakażenia HIV, czyli leków blokujących enzym, za pomocą którego wirus wbudowuje swój materiał genetyczny do komórki. Ulotka produktu leczniczego z biktegrawirem podaje, że lek przyjmuje się co najmniej dwie godziny przed suplementem zawierającym magnez albo razem z posiłkiem co najmniej dwie godziny po suplemencie. Charakterystyka tego produktu podaje, że przy podaniu na czczo razem z lekiem zobojętniającym kwas żołądkowy, który zawiera magnez lub glin, ilość leku we krwi spada o około cztery piąte, a przy podaniu razem z posiłkiem o blisko połowę. Ulotki produktów z dolutegrawirem i elwitegrawirem podają dla magnezu inne odstępy. Zalecenia odstępu obejmują także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe zawierające magnez. To samo zalecenie obejmuje wapń, żelazo i cynk, które mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Przy biktegrawirze przyjmować lek co najmniej dwie godziny przed preparatem magnezu albo razem z posiłkiem co najmniej dwie godziny po preparacie magnezu. Przy dolutegrawirze preparat magnezu można przyjąć razem z lekiem tylko wtedy, gdy lek jest przyjmowany z posiłkiem; w przeciwnym razie zachować odstęp sześciu godzin przed lekiem albo dwóch godzin po nim. Wyjątek dla posiłku nie obejmuje leków zobojętniających sok żołądkowy z magnezem; te przy dolutegrawirze zawsze przyjmuje się sześć godzin przed lekiem albo dwie godziny po nim. Przy elwitegrawirze odstęp wynosi cztery godziny przed lekiem i po nim. Osoba w ciąży przyjmująca biktegrawir powinna ustalić odstęp z lekarzem prowadzącym; charakterystyka podaje dla niej osobne zalecenie: lek co najmniej dwie godziny przed magnezem albo sześć godzin po nim, niezależnie od posiłku. Osoba, u której lekarz stwierdził oporność wirusa na inhibitory integrazy, powinna zapytać lekarza o suplement, zanim zacznie go przyjmować; charakterystyka produktu z dolutegrawirem zaleca wtedy unikanie czynników obniżających ilość leku we krwi, w tym leków zobojętniających zawierających magnez, suplementów wapnia i żelaza oraz preparatów wielowitaminowych; preparat magnezu działa tym samym mechanizmem. Jeśli lek i preparat magnezu zostały raz przyjęte razem, dokumenty nie podają postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku na HIV nie należy odstawiać samodzielnie ani zmieniać pory jego przyjmowania bez uzgodnienia z lekarzem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm chelatacją kationów poliwalentnych, czyli wiązaniem leku przez jony metali o ładunku większym niż jeden. Jon magnezu wiąże cząsteczkę leku w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi.
Źródło: Ulotka dla pacjenta i Charakterystyka Produktu Leczniczego Biktarvy (biktegrawir), „Lek Biktarvy a inne leki” i pkt 4.5; ulotka i Charakterystyka Tivicay (dolutegrawir), pkt 4.4 i 4.5; ulotka Genvoya (elwitegrawir), „Lek Genvoya a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Leki zobojętniające sok żołądkowy i suplementy zawierające glin i (lub) magnez: lek Biktarvy należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed przyjęciem leków zobojętniających sok żołądkowy lub suplementów zawierających glin i (lub) magnez lub równocześnie z pożywieniem co najmniej 2 godziny po ich przyjęciu. Jednakże, jeśli pacjentka jest w ciąży, patrz punkt Ciąża i karmienie piersią.”
— Biktarvy (biktegrawir, emtrycytabina, alafenamid tenofowiru), tabletki powlekane, sekcja Ulotka dla pacjenta, „Lek Biktarvy a inne leki”; ChPL Biktarvy pkt 4.5; ulotka i ChPL Tivicay (pkt 4.4, 4.5); ulotka Genvoya, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: dokument rejestrowy
magnez × kalcytriol
Kalcytriol to aktywna postać witaminy D, stosowana m.in. u osób z przewlekłą chorobą nerek. Charakterystyka produktu leczniczego Detriol podaje, że produkty lecznicze zawierające magnez — jako przykład wymienia leki zobojętniające kwas żołądkowy — mogą powodować hipermagnezemię, czyli nadmiar magnezu we krwi, i dlatego należy unikać ich stosowania podczas leczenia kalcytriolem u pacjentów przewlekle dializowanych. Zastrzeżenie dokument kieruje wprost do osób dializowanych; o osobach z prawidłową czynnością nerek nie mówi nic. Nie podaje progu dawki magnezu ani odstępu czasowego. Wpis siostrzany dotyczący parykalcytolu to #399.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli jesteś dializowany i przyjmujesz kalcytriol, nie sięgaj po preparaty magnezu ani po leki zobojętniające sok żołądkowy zawierające magnez bez wiedzy nefrologa. Sprawdź skład preparatów wieloskładnikowych — magnez bywa w nich składnikiem, którego nazwa nie pada w nazwie handlowej. Charakterystyka nie opisuje, po czym poznać nadmiar magnezu we krwi, więc nie licz na objawy: rozstrzyga badanie zlecone przez lekarza. Jeśli już taki preparat przyjmujesz, powiedz o tym przy najbliższej wizycie; nie odstawiaj kalcytriolu samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie opisuje mechanizmu — podaje sam skutek i warunek, w którym on zachodzi. Wyjaśnienie poniżej jest wiedzą podręcznikową, nie treścią dokumentu: nadmiar magnezu usuwają nerki, a przy przewlekłej dializie ta droga jest ograniczona, więc magnez z preparatu może się gromadzić. Dokument łączy oba warunki — preparat magnezu i dializę — i dopiero dla tego połączenia formułuje zakaz.
Źródło: ChPL Detriol (kalcytriol), 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Produkty lecznicze zawierające magnez (np. leki zobojętniające kwas żołądkowy) mogą powodować
hipermagnezemię i dlatego należy unikać ich stosowania podczas leczenia kalcytriolem u pacjentów
przewlekle dializowanych.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Detriol (Calcitriolum), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: badanie u 5 zdrowych ochotników + opis siedmiorga chorych; mechanizm nieustalony
aminoglikozydy × magnez
Wpływ na gospodarkę magnezową opisano w dwóch różnych sytuacjach i warto je rozróżnić. U pięciu zdrowych ochotników po pojedynczej dawce gentamycyny podanej dożylnie frakcyjne wydalanie magnezu wzrosło z 3,4 do 11,8 procent, a wapnia z 1,8 do 6,8 procent; efekt był przemijający, stężenia w surowicy się nie zmieniły, a wydalanie sodu, potasu i fosforanów pozostało bez zmian. Osobno opisano siedmioro chorych, u których po leczeniu gentamycyną wystąpiła objawowa hipomagnezemia wraz z hipokalcemią i hipokaliemią, przy nadmiernym wydalaniu magnezu i potasu z moczem; stwierdzono tam zależność od łącznej dawki leku. Autorzy tego opisu nazywają je powikłaniem bardzo rzadkim, występującym najczęściej u osób starszych, przy dużych dawkach podawanych przez dłuższy czas.
Postępowanie opisane w źródle: Podczas leczenia aminoglikozydem kontrolę magnezu i pozostałych elektrolitów zleca lekarz prowadzący; ryzyko rośnie przy dużych dawkach skumulowanych, długim leczeniu i u osób starszych. O ewentualnej suplementacji rozstrzyga lekarz — magnez wydala się przez nerki, a ich czynność w trakcie takiego leczenia bywa upośledzona.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Nie został ustalony — piszą to wprost autorzy obu cytowanych prac. Utrata magnezu i wapnia pojawia się, zanim widać jakiekolwiek dowody uszkodzenia cewek nerkowych, więc nie tłumaczy jej samo uszkodzenie kanalika. Zdaniem autorów badania u zdrowych ochotników rozkład wydalanych elektrolitów sugeruje raczej kanalik dystalny niż proksymalny — jest to ich wniosek z obserwowanego wzorca, nie wynik pomiaru miejsca działania.
Źródło: Elliott C, Newman N, Madan A. Gentamicin effects on urinary electrolyte excretion in healthy subjects. Clin Pharmacol Ther 2000;67(1):16-21 (PMID 10668849) — 5 zdrowych ochotników, pojedyncza dawka; stąd wartości wydalania frakcyjnego, brak wpływu na potas i sód oraz wskazanie na kanalik dystalny. Kes P, Reiner Z. Symptomatic hypomagnesemia associated with gentamicin therapy. Magnes Trace Elem 1990;9(1):54-60 (PMID 2331318) — siedmioro chorych; stąd obraz objawowy z hipokaliemią i zależność od dawki skumulowanej.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
digoksyna × magnez
W badaniu 136 próbek od chorych przyjmujących preparaty naparstnicy hipomagnezemię stwierdzono u 19 procent, czyli dwukrotnie częściej niż hipokaliemię. Autorzy wskazują, że do objawów toksyczności naparstnicy może przyczyniać się niedobór magnezu, niedobór potasu albo oba naraz, i zalecają rutynowe oznaczanie magnezu w tej grupie. Praca nie mierzyła samego nasilenia toksyczności.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz digoksynę, o kontroli stężenia magnezu i o ewentualnej suplementacji decyduje lekarz prowadzący. Nie dobieraj dawki magnezu samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Zgodnie z wiedzą podręcznikową magnez uczestniczy w pracy pompy sodowo-potasowej, na którą działa digoksyna. Cytowana praca opisuje częstość niedoboru w tej grupie chorych, a nie ten mechanizm.
Źródło: Whang R, Oei TO, Watanabe A. Frequency of hypomagnesemia in hospitalized patients receiving digitalis. Arch Intern Med 1985;145(4):655-6 (PMID 3985729) — badanie częstości, 136 próbek. Natural Medicines Database.
Ostrożność
Dowody: ChPL
fosfor × magnez
Ulotka produktu MAGNE B6 Forte (Magnesii citras + Pyridoxini hydrochloridum) w sekcji „Magne B6 Forte a inne leki” zaleca unikanie jednoczesnego stosowania produktów zawierających fosforany, ponieważ związki te hamują wchłanianie magnezu z jelita cienkiego. To samo zdanie ulotki wymienia równolegle sole wapniowe — poniższy opis dotyczy wyłącznie fosforanów.
Postępowanie opisane w źródle: Należy unikać jednoczesnego stosowania produktów zawierających fosfor (fosforany) z lekiem Magne B6 Forte. Ulotka nie precyzuje dla tej kombinacji dodatkowych zaleceń poza wskazaniem, by unikać jednoczesnego stosowania — w razie wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka podaje wprost mechanizm: fosforany hamują wchłanianie magnezu z jelita cienkiego. Dokument nie precyzuje dalszego mechanizmu biochemicznego poza tym stwierdzeniem.
Źródło: Ulotka MAGNE B6 Forte (magnesii citras + pyridoxini hydrochloridum, RPL 21216), sekcja „Magne B6 Forte a inne leki”.
Potwierdza dokument urzędowy: „Należy unikać jednoczesnego stosowania produktów zawierających fosforany lub sole wapniowe, ponieważ związki te hamują wchłanianie magnezu z jelita cienkiego.”
— Ulotka dla pacjenta MAGNE B6 Forte, 100 mg Mg2+ + 10 mg, tabletki powlekane, sekcja Magne B6 Forte a inne leki, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
furosemid (diuretyki pętlowe) × magnez
Charakterystyka produktu leczniczego furosemidu wymienia hipomagnezemię, czyli małe stężenie magnezu we krwi, wśród działań niepożądanych występujących bardzo często, czyli u co najmniej jednego na dziesięciu leczonych. Ten sam dokument w części o właściwościach farmakodynamicznych podaje, że w następstwie zwiększonego wydalania sodu rośnie również wydalanie soli wapnia i magnezu.
Postępowanie opisane w źródle: Nie ustalaj dawki magnezu samodzielnie i nie odstawiaj furosemidu. Charakterystyka produktu leczniczego nakazuje kontrolować w trakcie leczenia czynność nerek oraz stężenie elektrolitów. Szczególnie staranną kontrolę zaleca u osób zagrożonych zaburzeniami elektrolitowymi oraz przy dodatkowej utracie płynów — na przykład przy wymiotach, biegunce lub obfitym poceniu się. Powiedz lekarzowi, jeśli chorujesz na nerki: magnez jest wydalany przez nerki, a doustne preparaty magnezu są przeciwwskazane w ostrej niewydolności nerek i u osób z niewydolnością nerek mogą prowadzić do jego nadmiaru. Pamiętaj też, że sam magnez bywa przyczyną biegunki, a ta nasila utratę płynów i elektrolitów, przed którą ostrzega charakterystyka furosemidu. Jeśli przyjmujesz jednocześnie glikozydy nasercowe, powiedz lekarzowi lub farmaceucie o przyjmowanych preparatach magnezu: charakterystyka furosemidu wskazuje, że małe stężenie potasu i inne zaburzenia elektrolitowe, w tym hipomagnezemia, zwiększają ryzyko toksycznego działania tych leków na serce.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Furosemid blokuje transporter sodowo-potasowo-chlorkowy w ramieniu wstępującym pętli Henlego, przez co ogranicza wchłanianie zwrotne chlorku sodu. Zwiększonemu wydalaniu sodu towarzyszy większa objętość moczu oraz nasilona utrata potasu w kanalikach dalszych. Charakterystyka produktu leczniczego odnotowuje osobno, że zwiększone jest również wydalanie soli wapnia i magnezu.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Furosemidum Polfarmex, 40 mg, tabletki — punkty 4.4, 4.5, 4.8 i 5.1 (Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl); hipomagnezemia wymieniona jako działanie niepożądane występujące bardzo często. Charakterystyka Produktu Leczniczego Magnez + wit. B6 Biofarm, 34 mg jonów magnezu + 5 mg pirydoksyny chlorowodorku, tabletki — punkty 4.3, 4.4, 4.5 i 4.8 (tamże): przeciwwskazanie w ostrej niewydolności nerek, ryzyko objawów zatrucia magnezem u osób z niewydolnością nerek, biegunka po dawce większej niż zalecana. Uwaga: wcześniej cytowana w tym wpisie pozycja "Lehnhardt A, Kemper MJ, Magnes Res 2011" nie została potwierdzona w PubMed (07.08.2026) — jedyna wspólna praca tych autorów z 2011 roku dotyczy hiperkaliemii i ukazała się w Pediatr Nephrol 2011;26:377-384. Zdjęto również skrót "SDI 12th ed." jako nierozwinięty i nieweryfikowalny.
Potwierdza dokument urzędowy: „Wtórnie do zwiększonego wydalania sodu występuje zwiększone wydalanie moczu i zwiększone wydalanie potasu w kanalikach dystalnych. Zwiększone jest również wydalanie soli wapnia i magnezu.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Furosemidum Polfarmex, 40 mg, tabletki, sekcja 5.1, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
glicyna × magnez
Charakterystyka produktu leczniczego Pluscard podaje, że glicyna może tworzyć kompleksy ze związkami metali i że z tego powodu nie należy ich stosować jednocześnie. Dokument mówi o związkach metali ogólnie i nie wylicza pierwiastków; magnez jest jednym z nich, więc uwaga go obejmuje. Charakterystyka nie podaje odstępu ani wielkości wpływu. Uwaga dotyczy przyjęcia dwóch preparatów w tej samej chwili, nie łączenia ich w leczeniu. Osobną sprawą jest diglicynian magnezu, czyli gotowe fabryczne połączenie glicyny z pierwiastkiem, wchłaniane jako całość. Zdania charakterystyki nie przenosi się na taką postać.
Postępowanie opisane w źródle: Preparat magnezu i preparat z glicyną przyjmuj w odstępie. Uwaga nie dotyczy diglicynianu magnezu, w którym glicyna jest fabrycznym nośnikiem pierwiastka. Charakterystyka nie podaje, ile odstęp ma wynosić, więc żadnej liczby godzin tu nie znajdziesz. Najprostsze wyjście to przyjmowanie obu preparatów o różnych porach dnia, na przykład jednego rano, drugiego wieczorem. O porę zapytaj farmaceutę, który zna wszystkie Twoje preparaty. Nie odstawiaj żadnego preparatu na własną rękę.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Glicyna ma grupę aminową i karboksylową, więc wiąże jon metalu dwoma miejscami naraz i tworzy pierścień chelatowy. Powstałe połączenie ma inne właściwości niż sam jon. Charakterystyka nazywa sam fakt tworzenia kompleksów i wyprowadza z niego zalecenie rozdzielenia preparatów; szlaku nie opisuje.
Źródło: ChPL Pluscard (kwas acetylosalicylowy 100 mg + glicyna 40 mg), tabletki, pkt 4.5; to samo brzmienie w ulotce dla pacjenta
Potwierdza dokument urzędowy: „Związki metali: glicyna może tworzyć kompleksy ze związkami metali, dlatego nie należy ich stosować jednocześnie.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Pluscard (kwas acetylosalicylowy + glicyna), tabletki 100 mg + 40 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: badanie z randomizacja u osob zdrowych + mechanizm analogiczny
lewotyroksyna × magnez
Jony magnezu wiążą lewotyroksynę w kwaśnym środowisku żołądka i zmniejszają jej wchłanianie. W badaniu z randomizacją u piętnastu zdrowych osób podanie lewotyroksyny razem z asparaginianem magnezu obniżyło pole pod krzywą tyroksyny o 12 procent, a razem z cytrynianem magnezu o 7 procent, przy czym ta druga różnica nie była istotna statystycznie. Autorzy odnotowali, że efekt jest mniejszy niż opisywany dla wapnia i żelaza, i wskazali cytrynian jako korzystniejszy wybór niż asparaginian. Wartości pochodzą ze streszczenia badania przeprowadzonego u osób zdrowych przy dawce 1 mg, czyli w warunkach odbiegających od codziennego leczenia niedoczynności tarczycy. Lewotyroksynę należy przyjmować w odstępie od preparatów magnezu, zwłaszcza gdy stężenie tyreotropiny ma się mieścić w wąskim przedziale.
Postępowanie opisane w źródle: Zachowaj minimum 4-godzinny odstęp między lewotyroksyną a magnezem. Kontrola TSH co 6 tygodni po zmianie suplementacji.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Dwuwartościowe kationy magnezu tworzą w kwaśnym środowisku żołądka słabo rozpuszczalne kompleksy z lewotyroksyną, podobnie jak wapń (Singh 2000). W badaniu krzyżowym ThyroMag (15 osób) asparaginian magnezu zmniejszył ekspozycję na hormon o 12% (p=0,002) i wydłużył czas do stężenia maksymalnego o 17%; cytrynian zmniejszył ją o 7%, nieistotnie (p=0,076). Efekt jest słabszy niż dla innych kationów dwuwartościowych, ale przy przewlekłej terapii może wymagać kontroli TSH.
Źródło: Attinger MC i wsp. ThyroMag Trial. Clin Transl Sci 2025;18(11):e70409 (PMID 41221788) — badanie krzyzowe z randomizacja u 15 zdrowych osob, dawka 1 mg lewotyroksyny; asparaginian magnezu obnizyl AUC tyroksyny o 12 proc. (p=0,002), cytrynian o 7 proc. (p=0,076, nieistotnie); autorzy: efekt MNIEJSZY niz opisywany dla innych kationow dwuwartosciowych. Singh N, Singh PN, Hershman JM. JAMA 2000;283(21):2822-5 (PMID 10838651) — wapn, mechanizm analogiczny: spadek wolnej T4 i wzrost TSH u 20 chorych. Stockley Drug Interactions wyd. 12
Ostrożność
Dowody: ChPL
magnez × baloksawir marboksyl
Baloksawir marboksyl to lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu grypy, czyli lek hamujący namnażanie wirusa grypy. Charakterystyka produktu leczniczego Xofluza podaje, że produkty zawierające kationy wielowartościowe, czyli jony metali o ładunku większym niż jeden, mogą zmniejszać stężenie baloksawiru w osoczu. Dokument zakazuje przyjmowania leku razem z produktami zawierającymi takie kationy. Wymienia wśród nich środki przeczyszczające, leki zobojętniające i doustne suplementy z żelazem, cynkiem, selenem, wapniem lub magnezem. Ulotka dla pacjenta powtarza ten zakaz i podaje, że wymienione produkty mogą osłabiać działanie leku. Dokument nie podaje wielkości spadku ani odstępu czasowego, który usuwałby interakcję. Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u osób dorosłych. To samo zalecenie obejmuje wapń, żelazo, cynk i selen, które mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Nie przyjmować preparatu magnezu razem z lekiem. Wiadomo, że baloksawir marboksyl przyjmuje się w pojedynczej dawce; charakterystyka nie podaje odstępu, który usuwałby interakcję, dlatego porę przyjęcia preparatu magnezu w dniu leczenia należy ustalić z lekarzem lub farmaceutą. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z magnezem, leki zobojętniające sok żołądkowy z magnezem oraz środki przeczyszczające z magnezem. Jeśli lek i preparat magnezu zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu wprost; wskazuje kationy wielowartościowe jako przyczynę niższego stężenia leku. Wiadomo, że mechanizmem jest chelatacja, czyli wiązanie leku przez jon metalu. Jon magnezu wiąże cząsteczkę leku w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Xofluza (baloksawir marboksyl), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek Xofluza a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Produkty, które zawierają kationy wielowartościowe, mogą zmniejszać stężenie baloksawiru w osoczu. Produktu leczniczego Xofluza nie należy przyjmować z produktami, które zawierają kationy wielowartościowe, takimi jak środki przeczyszczające, leki zobojętniające lub doustne suplementy zawierające żelazo, cynk, selen, wapń lub magnez.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Xofluza (baloksawir marboksyl), sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta, „Lek Xofluza a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
magnez × roksadustat
Roksadustat to lek stosowany w leczeniu niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek. Wiadomo, że pobudza wytwarzanie krwinek czerwonych, naśladując w komórkach warunki niedotlenienia. Charakterystyka produktu leczniczego Evrenzo podaje, że roksadustat może tworzyć chelat z kationami wielowartościowymi, czyli trwałe połączenie z jonami metali o ładunku większym niż jeden. Chelat może powstać także z produktami zawierającymi wapń, żelazo, magnez lub glin. U zdrowych ochotników węglan sewelameru przyjęty razem z lekiem obniżał pole pod krzywą stężenia roksadustatu o 67%, a stężenie maksymalne o 66%. Octan wapnia, drugi ze środków wiążących fosforany, obniżał pole pod krzywą o 46%, a stężenie maksymalne o 52%. Dla samego preparatu magnezu dokument nie podaje pomiaru. Wymienia magnez wśród kationów wielowartościowych tworzących z lekiem chelat. Naprzemienne podawanie środków wiążących fosforany w odstępie co najmniej jednej godziny nie miało istotnego klinicznie wpływu na ilość leku we krwi u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek. Charakterystyka nakazuje ten sam odstęp dla suplementów, ale jego skutku nie mierzono. Ulotka dla pacjenta wymienia wprost suplementy zawierające wapń, żelazo, magnez lub glin i podaje, że bez odstępu roksadustat nie będzie prawidłowo wchłaniany. Ograniczenie nie dotyczy węglanu lantanu. To samo zalecenie obejmuje wapń, który ma osobny wpis, oraz żelazo i glin.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmować roksadustat co najmniej jedną godzinę po preparacie magnezu; dokument nie podaje odstępu dla kolejności odwrotnej. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z magnezem oraz leki zobojętniające sok żołądkowy z magnezem. Ulotka podaje, że lekarz może zmienić leki przyjmowane przez pacjenta na czas leczenia roksadustatem. O preparacie magnezu należy więc powiedzieć lekarzowi. Jeśli lek i preparat magnezu zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm tworzeniem chelatu z kationami wielowartościowymi. Jon magnezu wiąże cząsteczkę roksadustatu w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi. Odstęp czasowy rozdziela oba składniki w jelicie; charakterystyka go nakazuje, ale skutku odstępu dla suplementów nie mierzono.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Evrenzo (roksadustat), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek Evrenzo a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Roksadustat może tworzyć chelat z kationami wielowartościowymi, takimi jak środki wiążące fosforany lub inne produkty zawierające wapń, żelazo, magnez lub glin. […] Roksadustat należy przyjmować co najmniej 1 godzinę po podaniu środków wiążących fosforany lub innych produktów leczniczych bądź suplementów zawierających kationy wielowartościowe (patrz punkt 4.2).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Evrenzo (roksadustat), tabletki powlekane, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta, „Lek Evrenzo a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
magnez × żelazo
Preparat żelaza przyjęty razem z magnezem wchłania się gorzej. Charakterystyka produktu leczniczego Tardyferon-Fol wymienia produkty lecznicze zawierające wapń, glin i magnez jako przyczynę zmniejszonego jelitowego wchłaniania soli żelaza i nakazuje odstęp co najmniej dwóch godzin. Ulotka leku Feraccru mówi to samo o suplementach: każe odczekać co najmniej dwie godziny po przyjęciu żelaza, zanim przyjmie się suplementy lub leki zawierające magnez lub wapń. Oba dokumenty opisują stratę po stronie ŻELAZA; o tym, czy magnez też na tym traci, nie mówią nic, i nie podają, o ile spada wchłanianie. Wpis dotyczy preparatów przyjmowanych doustnie. Para wapń × żelazo ma osobny wpis (#180).
Postępowanie opisane w źródle: Preparat magnezu i preparat żelaza przyjmować osobno, w odstępie co najmniej dwóch godzin — tyle podają oba dokumenty. W praktyce najprościej rozdzielić je na porę poranną i wieczorną. Dotyczy to także preparatów wieloskładnikowych i leków zobojętniających sok żołądkowy zawierających magnez. Jeśli lekarz zalecił oba preparaty, pory ich przyjmowania ustal z nim lub z farmaceutą; nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Dokumenty nie nazywają mechanizmu. Charakterystyka Tardyferonu-Fol wymienia magnez w jednej pozycji z wapniem i glinem, pod nagłówkiem leków zobojętniających sok żołądkowy, i podaje w nawiasie konkretną sól: trójkrzemian magnezu. Przy sąsiednich pozycjach ta sama charakterystyka opisuje powstawanie słabo wchłanialnych kompleksów w jelicie. Czy przy zwykłym preparacie magnezu działa to samo co przy leku zobojętniającym, dokument nie rozstrzyga — dlatego zalecenie jest ostrożnościowe: odstęp, a nie zakaz.
Źródło: ChPL Tardyferon-Fol (siarczan żelaza(II) + kwas foliowy), 4.5; ulotka Feraccru (maltol żelaza(III)), EMA
Potwierdza dokument urzędowy: „Leki zobojętniające sok żołądkowy: produkty lecznicze zawierające wapń, glin, magnez (trójkrzemian
magnezu): zmniejszone jelitowe wchłanianie soli żelaza. W przypadku jednoczesnego stosowania obu
produktów leczniczych, należy podawać je osobno, w odstępie co najmniej 2 godzin.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Tardyferon-Fol (Ferrosi sulfas + Acidum folicum), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
magnez × kwas alfa-liponowy
Kwas alfa-liponowy, nazywany w dokumentach rejestrowych kwasem tioktynowym, wiąże metale. Ulotka leku Thiogamma podaje, że z tego powodu nie można go stosować jednocześnie z preparatami zawierającymi związki metali, w tym z preparatami magnezu, ponieważ działanie tych preparatów może zostać zaburzone. Dokument podaje rozwiązanie praktyczne: jeśli kwas tioktynowy przyjmowany jest trzydzieści minut przed śniadaniem, preparaty magnezu można podać w czasie obiadu lub wieczorem. Ulotka nie podaje, o ile słabnie działanie żadnej ze stron. O preparatach łączących obie substancje w jednej tabletce dokument nie mówi nic.
Postępowanie opisane w źródle: Kwas alfa-liponowy przyjmuje się na czczo — ulotka Thiogammy podaje: około trzydziestu minut przed pierwszym posiłkiem w ciągu dnia, popijając odpowiednią ilością wody. Preparat magnezu przesuń na późniejszą porę dnia — dokument podaje wprost: przy kwasie tioktynowym przyjętym przed śniadaniem preparaty magnezu mogą zostać podane w czasie obiadu lub wieczorem. Nie łączyć obu preparatów w jednym przyjęciu. Jeśli oba zalecił lekarz, pory ustal z nim lub z farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka nazywa mechanizm wprost i na tym poprzestaje: kwas tioktynowy z łatwością tworzy związki chemiczne z metalami, a działanie preparatów może przez to zostać zaburzone. Dokument nie podaje, co dzieje się z powstałym połączeniem ani która ze stron traci więcej. Jon magnezu jest metalem, którego dotyczy to zdanie.
Źródło: Ulotka Thiogamma (kwas tioktynowy), „Thiogamma a inne leki” oraz „Thiogamma z jedzeniem, piciem i alkoholem”
Potwierdza dokument urzędowy: „Kwas tioktynowy, aktywna substancja leku Thiogamma, z łatwością tworzy związki chemiczne z
metalami i z tego powodu nie może być stosowany jednocześnie z produktami mlecznymi (zawierają
wapń) i z preparatami zawierającymi związki metali (preparaty zawierające żelazo, magnez),
ponieważ ich działanie może zostać zaburzone. Jeśli lek Thiogamma przyjmowany jest 30 minut przed
śniadaniem, preparaty zawierające żelazo i magnez mogą zostać podane w czasie obiadu lub
wieczorem.”
— Ulotka dla pacjenta Thiogamma (Acidum thiocticum), sekcja ulotka, „Thiogamma a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
omeprazol (PPI) × magnez
Charakterystyka produktu leczniczego omeprazolu podaje, że przypadki ciężkiej hipomagnezemii odnotowano u osób leczonych inhibitorami pompy protonowej przez co najmniej trzy miesiące, a w większości z nich leczenie trwało rok. Jako ciężkie objawy hipomagnezemii dokument wymienia zmęczenie, tężyczkę, majaczenie, zawroty głowy oraz komorowe zaburzenia rytmu serca i zaznacza, że mogą one narastać stopniowo i długo pozostawać niezauważone. Ten sam dokument odnotowuje, że ciężka hipomagnezemia może powodować hipokalcemię i bywa związana z hipokaliemią, czyli małym stężeniem potasu; w opisanej serii przypadków to właśnie towarzyszące małe stężenie potasu uznano za bezpośredni mechanizm zaburzeń rytmu serca (PMID 20189276). W przeglądzie systematycznym opisów przypadków hipomagnezemia ujawniała się po 5,5 roku przyjmowania leku (mediana), a opisywane przypadki mieściły się w przedziale od 14 dni do 13 lat (PMID 22762246).
Postępowanie opisane w źródle: Nie odstawiaj inhibitora pompy protonowej samodzielnie i nie zakładaj, że sama suplementacja magnezu wystarczy. Charakterystyka produktu leczniczego podaje, że u osób z najcięższą hipomagnezemią zaburzenie ustępowało po uzupełnieniu niedoboru magnezu oraz odstawieniu leku. Ten sam dokument zaleca rozważenie pomiaru stężenia magnezu we krwi przed rozpoczęciem długotrwałego leczenia i okresowo w jego trakcie. Dotyczy to również osób przyjmujących jednocześnie digoksynę lub leki mogące wywołać hipomagnezemię, na przykład moczopędne.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Mechanizm nie został ustalony. Autorzy przeglądu systematycznego stwierdzają wprost, że o podłożu molekularnym tego zjawiska nic nie wiadomo, i poprzestają na przypuszczeniu, że magnez gorzej wchłania się wtedy w jelicie. Za związkiem przyczynowym przemawia natomiast przebieg: po odstawieniu leku stężenie magnezu wracało do normy w ciągu około czterech dni, a po ponownym włączeniu inhibitora pompy protonowej hipomagnezemia nawracała w podobnym czasie (PMID 22762246).
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Polprazol, 20 mg, kapsułki dojelitowe, twarde — punkty 4.4 i 4.8 (Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl). Hess MW, Hoenderop JG, Bindels RJ, Drenth JP. Systematic review: hypomagnesaemia induced by proton pump inhibition. Aliment Pharmacol Ther 2012;36(5):405-413 (PMID 22762246). Hoorn EJ, van der Hoek J, de Man RA, Kuipers EJ, Bolwerk C, Zietse R. A case series of proton pump inhibitor-induced hypomagnesemia. Am J Kidney Dis 2010;56(1):112-116 (PMID 20189276). Uwaga: wpis cytował wcześniej pierwszą z tych prac jako "Hess MW et al., PLoS ONE 2012" — przegląd ukazał się w Aliment Pharmacol Ther, a praca tego autora w PLoS One pochodzi z 2015 roku i dotyczy hipokalcemii u myszy. Zdjęto pozycję "FDA Safety Communication 2011" jako podaną bez identyfikatora i nieodczytaną u źródła.
Potwierdza dokument urzędowy: „U pacjentów leczonych inhibitorami pompy protonowej (ang. proton pump inhibitors, PPI), jak omeprazol, przez co najmniej trzy miesiące oraz u większości pacjentów przyjmujących PPI przez rok, odnotowano przypadki występowania ciężkiej hipomagnezemii.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Polprazol, 20 mg, kapsułki dojelitowe, twarde, sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
wapń × magnez
Ulotka leku Slow-Mag podaje wprost, że wchłanianie magnezu zmniejszają preparaty wapnia stosowane w dużych dawkach. Ulotka leku Magnezin wymienia duże dawki wapnia wśród substancji, które zmniejszają wchłanianie magnezu z jelit i mogą zmniejszać skuteczność preparatu. Oba dokumenty opisują stratę po stronie MAGNEZU i oba mówią o DUŻYCH dawkach wapnia; progu w miligramach nie podaje żaden. 🔴 Zdanie o wzajemnym hamowaniu, które można spotkać przy preparatach wapnia, dotyczy podania DOŻYLNEGO — ulotka Magnezinu rozdziela to wprost: „Sole wapnia podane dożylnie osłabiają działanie leku MAGNEZIN”. Ten wpis dotyczy preparatów doustnych.
Postępowanie opisane w źródle: Preparat wapnia i preparat magnezu przyjmuj w różnych porach dnia, jeśli dawki są duże — najprościej rozdzielić je na rano i wieczór. 🔴 Czym jest „duża dawka”, nie definiuje żaden z dokumentów: nie podają ani progu w miligramach, ani odstępu. Jeśli przyjmujesz wapń w dawce leczniczej, o zasadności rozdzielenia zapytaj farmaceutę. Preparaty łączące oba pierwiastki w jednej tabletce to inna sytuacja niż dwie osobne duże dawki. Żadnego z preparatów nie odstawiaj samodzielnie, jeśli zalecił go lekarz.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Dokumenty nie opisują mechanizmu. Podają skutek: mniejsze wchłanianie magnezu z jelit przy dużej podaży wapnia. Oba pierwiastki są jonami metali wchłanianymi w jelicie cienkim, a dokumenty wiążą zjawisko z wielkością dawki wapnia, nie z samą jego obecnością.
Źródło: Ulotka Slow-Mag (chlorek magnezu), „Slow-Mag a inne leki”; ulotka Magnezin (zasadowy węglan magnezu)
Potwierdza dokument urzędowy: „Wchłanianie magnezu zmniejszają także preparaty wapnia stosowane w dużych dawkach.”
— Ulotka dla pacjenta Slow-Mag (Magnesii chloridum), sekcja ulotka, „Slow-Mag a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Bez istotnej interakcji
Dowody: słaby
Melatonina × magnez
Oba składniki bywają umieszczane w jednym preparacie. Samego połączenia nie badano. Praca przywoływana przy tym wpisie dotyczy wyłącznie magnezu: 46 osób starszych z bezsennością pierwotną otrzymywało 500 mg magnezu przez 8 tygodni. W tej próbie poprawiły się subiektywne miary snu i wzrosło stężenie melatoniny w surowicy, natomiast całkowity czas snu nie różnił się istotnie od placebo. Autorzy formułują wniosek ostrożnie: suplementacja magnezu wydaje się poprawiać subiektywne miary bezsenności u osób starszych. Jest to jedna mała próba w wąskiej grupie wiekowej i nie jest to oświadczenie o działaniu preparatu.
Postępowanie opisane w źródle: Nie ustalono dawkowania tego połączenia i nie ma podstaw, by je zalecać ani odradzać z powodu wzajemnego wpływu składników. Dla samego magnezu obowiązują zwykłe zasady: sprawdź jego zawartość we wszystkich przyjmowanych preparatach i zsumuj porcje. Przy jednoczesnym przyjmowaniu leków nasennych lub uspokajających łączenie uzgadnia się z lekarzem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Magnez jest antagonistą receptora NMDA i agonistą receptora GABA-A, melatonina działa na receptory MT1 i MT2 uczestniczące w regulacji rytmu dobowego. Są to mechanizmy odrębne; wzajemnego wpływu obu substancji u ludzi nie opisano.
Źródło: Abbasi B i wsp., J Res Med Sci 2012;17(12):1161-1169 (PMID 23853635); Natural Medicines Database
Bez istotnej interakcji
Dowody: słaby
ashwagandha × magnez
Oba składniki bywają umieszczane w jednym preparacie. Samego połączenia nie badano; praca przywoływana przy tym wpisie dotyczy wyłącznie ashwagandhy, bez magnezu.
Postępowanie opisane w źródle: Nie ustalono dawkowania tego połączenia i nie ma podstaw, by je zalecać ani odradzać z powodu wzajemnego wpływu składników. Dla samego magnezu obowiązują zwykłe zasady: sprawdź jego zawartość we wszystkich przyjmowanych preparatach i zsumuj porcje. Ashwagandhy nie należy stosować w ciąży, a osoby leczone na tarczycę oraz przyjmujące leki z grupy benzodiazepin lub inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy powinny skonsultować jej przyjmowanie z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ashwagandha i magnez trafiają razem do jednego preparatu, ale ich wspólnego działania nie badano. Praca przywoływana przy tym wpisie (Chandrasekhar K i wsp., Indian J Psychol Med 2012, PMID 23439798) była badaniem z randomizacją i placebo u 64 osób ze stresem przewlekłym, w którym podawano wyłącznie wyciąg z korzenia ashwagandhy po 300 mg dwa razy na dobę przez 60 dni. Magnez nie występował w tym badaniu w żadnej postaci, więc nie stanowi ono podstawy dla twierdzeń o połączeniu — ani o jego bezpieczeństwie, ani o uzupełnianiu się mechanizmów. Innego źródła dla tego połączenia nie mamy.
Źródło: Chandrasekhar K et al., Indian J Psychol Med 2012; NMD
Bez istotnej interakcji
Dowody: badanie kliniczne z losowym doborem (n=264) + opinia EFSA
magnez × witamina B6
Połączenie magnezu z witaminą B6 jest klasyczne i dobrze tolerowane. W badaniu z losowym doborem u 264 osób dorosłych z niskim stężeniem magnezu w surowicy porównano przez 8 tygodni magnez 300 mg na dobę z magnezem 300 mg i witaminą B6 30 mg: dodatek witaminy B6 nie zwiększył stężenia magnezu w krwinkach czerwonych ponad sam magnez. W skali oceniającej nasilenie stresu (DASS-42) obie grupy poprawiły się podobnie, a różnica na korzyść połączenia wystąpiła wyłącznie w podgrupie o ciężkim nasileniu (162 osoby, 3,16 punktu; 95% CI 0,50–5,82; p=0,0203). Wzrost magnezu w krwinkach czerwonych opisywano przy dawkach witaminy B6 od 200 mg do 1,5 g na dobę, czyli wielokrotnie przekraczających górny tolerowany poziom spożycia.
Postępowanie opisane w źródle: Magnez z witaminą B6 to połączenie dobrze tolerowane. Dawkę witaminy B6 utrzymuj w granicach górnego tolerowanego poziomu spożycia — 12 mg na dobę dla osób dorosłych (EFSA, 2023); efektem krytycznym przy ustalaniu tego progu była neuropatia obwodowa, opisywana przy długotrwałym przyjmowaniu dawek wyższych. Do progu wlicza się witamina B6 ze wszystkich przyjmowanych preparatów — sprawdź skład pozostałych. Dawek wyższych nie należy dobierać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Mechanizm, którym połączenie magnezu z witaminą B6 miałoby działać, pozostaje nieustalony — tak piszą autorzy badania. Starsze prace nad wpływem witaminy B6 na magnez w krwinkach czerwonych prowadzono na dawkach rzędu gramów na dobę; przy dawce 1 g na dobę i niższej nie stwierdzono wpływu na wchłanianie magnezu w jelicie.
Źródło: Pouteau E i wsp., PLoS One 2018;13(12):e0208454 (PMID 30562392) — badanie z losowym doborem, magnez wobec magnezu z witaminą B6; Noah L i wsp., Magnes Res 2020;33(3):45-57 (PMID 33210604) — analiza wtórna tego badania, magnez w krwinkach czerwonych; Eisinger J, Dagorn J, Magnesium 1986;5(1):27-32 (PMID 3959594) — dawki gramowe witaminy B6 a magnez; Abraham GE, Schwartz UD, Lubran MM, Ann Clin Lab Sci 1981;11(4):333-6 (PMID 7271227) — 200 mg witaminy B6 na dobę u 9 kobiet; EFSA 2023 — górny tolerowany poziom spożycia witaminy B6
Bez istotnej interakcji
Dowody: obserwacja kohortowa + badanie doświadczalne na zwierzętach, wyniki rozbieżne co do roli samej metforminy
metformina × magnez
Magnez nie zmienia działania metforminy ani jej stężenia we krwi, więc łączenie ich nie niesie ryzyka interakcji. Odwrotna zależność jest przedmiotem sporu. W obserwacji 940 chorych na cukrzycę typu 2 hipomagnezemię stwierdzono u 19 procent, a przyjmujący metforminę — samą albo z pochodną sulfonylomocznika — mieli niższe stężenie magnezu niż leczeni samą dietą; autorzy tej pracy nazywają związek metforminy z hipomagnezemią paradoksalnym. W badaniu doświadczalnym na myszach sama cukrzyca obniżała stężenie magnezu, a leczenie metforminą nie wpływało ani na stężenie w surowicy, ani na wydalanie z moczem, ani na ekspresję genu białka transportującego TRPM6. Niedobór magnezu sam w sobie wiąże się z gorszą wrażliwością na insulinę.
Postępowanie opisane w źródle: Przy długotrwałym leczeniu metforminą uzasadnione jest oznaczenie stężenia magnezu we krwi — niezależnie od tego, czy przyczyną jest sam lek, czy cukrzyca. O zasadności suplementacji i o jej dawce rozstrzyga lekarz: magnez wydala się przez nerki, a przy upośledzonej filtracji może się kumulować — dotyczy to części chorych leczonych metforminą, ponieważ jej dawkowanie zależy właśnie od wydolności nerek.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Magnez jest kofaktorem wielu reakcji enzymatycznych, w tym przemian zależnych od receptora insulinowego. Mechanizm ewentualnych strat magnezu przy metforminie nie został ustalony: badanie doświadczalne, które mierzyło to wprost, nie wykazało wpływu metforminy na gospodarkę magnezową ani na transporter TRPM6, a dane z obserwacji chorych pokazują związek, nie przyczynę. Metformina nie wiąże magnezu w przewodzie pokarmowym.
Źródło: Peters KE, Chubb SA, Davis WA i wsp. The relationship between hypomagnesemia, metformin therapy and cardiovascular disease complicating type 2 diabetes: the Fremantle Diabetes Study. PLoS One 2013;8(9):e74355 (PMID 24019966) — obserwacja 940 chorych; stąd dane o częstości hipomagnezemii i o związku z metforminą. Kurstjens S, Bouras H, Overmars-Bos C i wsp. Diabetes-induced hypomagnesemia is not modulated by metformin treatment in mice. Sci Rep 2019;9(1):1770 (PMID 30742025) — badanie doświadczalne, brak wpływu metforminy na gospodarkę magnezową i na TRPM6. Rodriguez-Moran M, Guerrero-Romero F. Oral magnesium supplementation improves insulin sensitivity and metabolic control in type 2 diabetes. Diabetes Care 2003;26(4):1147-52 (PMID 12663588) — 63 chorych z niskim magnezem leczonych GLIBENKLAMIDEM, nie metforminą; stąd wyłącznie zdanie o wrażliwości na insulinę.
Bez istotnej interakcji
Dowody: przegląd narracyjny + wartości referencyjne EFSA
witamina D3 × magnez
Enzymy, które przekształcają witaminę D do postaci czynnej w wątrobie i w nerkach, wymagają magnezu jako kofaktora. Nie wynika z tego, że łączne przyjmowanie obu składników daje korzyść ponad pokrycie zapotrzebowania na każdy z nich osobno.
Postępowanie opisane w źródle: Nie opisano istotnej klinicznie interakcji między witaminą D a magnezem — składniki te można przyjmować razem. Nie jest to jednak połączenie o udowodnionej korzyści: przegląd, na którym stoi ten wpis, mówi o roli magnezu w przemianach witaminy D, a nie o działaniu preparatu złożonego. Obie substancje mają wyznaczone górne granice spożycia dla osób dorosłych: dla magnezu przyjmowanego z suplementów 250 mg na dobę, a dla witaminy D 100 µg, czyli 4000 j.m., na dobę (wartości ustalone przez Komitet Naukowy do spraw Żywności i przez Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności). Przekroczenie granicy dla magnezu daje luźne stolce i biegunkę, a przewlekłe przekraczanie granicy dla witaminy D prowadzi do nadmiernego wydalania wapnia z moczem, a następnie do podwyższonego stężenia wapnia we krwi. O zasadności suplementacji i o wielkości porcji rozstrzyga lekarz lub farmaceuta.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Przegląd Uwitonze i Razzaque (J Am Osteopath Assoc 2018, PMID 29480918) podaje, że wszystkie enzymy metabolizujące witaminę D wydają się wymagać magnezu, który działa jako kofaktor reakcji enzymatycznych w wątrobie i w nerkach. Autorzy kończą wnioskiem, że warto zadbać o zalecaną ilość magnezu, aby uzyskać optymalne działanie witaminy D. Jest to przegląd narracyjny, a nie badanie kliniczne łącznej suplementacji; w tym samym czasopiśmie ukazały się do niego dwa listy polemiczne.
Źródło: Uwitonze AM, Razzaque MS. Role of Magnesium in Vitamin D Activation and Function. J Am Osteopath Assoc 2018;118(3):181-189 (PMID 29480918) — przegląd narracyjny; w tym samym czasopiśmie dwa listy polemiczne (2018;118(12):772-773 i 773-774). Górna granica magnezu 250 mg/dobę dla łatwo dysocjujących soli magnezu w suplementach, wodzie i żywności wzbogacanej, nieobejmująca magnezu naturalnie obecnego w żywności: opinia Komitetu Naukowego do spraw Żywności w zbiorze EFSA „Tolerable Upper Intake Levels for Vitamins and Minerals”, efekt krytyczny — łagodne, przemijające działanie przeczyszczające. Górna granica witaminy D 100 µg/dobę dla dorosłych: EFSA, EFSA Journal 2023 (DOI 10.2903/j.efsa.2023.8145, PMID 37560437), efekt krytyczny — utrzymująca się hiperkalciuria.
