← Wszystkie interakcje
Wapń: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Wapń znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę. Jak wybrać preparat z tą substancją — w przewodniku.
🔴 Wapń ma drugą największą liczbę niebezpiecznych interakcji z lekami spośród suplementów diety w bazie SuplerMed (7 interakcji wysokiego ryzyka) — zobacz ranking ryzyka.
W skrócie: Wapń nasila działanie digoksyny i innych glikozydów nasercowych. Jeśli stosujesz digoksynę lub inny glikozyd nasercowy, nie zaczynaj przyjmowania preparatów wapnia bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą — charakterystyki doustnych preparatów wapnia wymieniają leczenie glikozydami naparstnicy wśród przeciwwskazań. Jeśli przyjmujesz już oba jednocześnie, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko zgłoś to lekarzowi prowadzącemu. O oznaczeniu stężenia wapnia i o dalszym postępowaniu rozstrzyga lekarz.
Wapń wchodzi w udokumentowane interakcje z: digoksyna, lewotyroksyna, tetracykliny (doksycyklina), bisfosfoniany, fluorochinolony, eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny), inhibitory integrazy HIV (dolutegrawir, elwitegrawir), glicyna, tiazydy, cynk, nitrendypina (antagonista wapnia), baloksawir marboksyl, roksadustat, kwas alfa-liponowy, parykalcytol, rad-223 (dichlorek radu Ra-223), takalcytol (maść na łuszczycę), magnez, witamina D3, żelazo. Poniżej 20 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 20 udokumentowanych interakcji
W tym 7 wysokiego ryzyka, 13 wymagających ostrożności. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
| Substancja |
Ryzyko |
Postępowanie opisane w źródle |
| bisfosfoniany |
Wysokie ryzyko |
Bisfosfoniany przyjmuj wyłącznie na czczo, 30–60 min przed śniadaniem i wapniem. |
| digoksyna |
Wysokie ryzyko |
Jeśli stosujesz digoksynę lub inny glikozyd nasercowy, nie zaczynaj przyjmowania preparatów wapnia bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą — charakterystyki doustnych preparatów wapnia wymieniają leczenie glikozydami naparstnicy wśród przeciwwskazań. Jeśli przyjmujesz już oba jednocześnie, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko zgłoś to lekarzowi prowadzącemu. O oznaczeniu stężenia wapnia i o dalszym postępowaniu rozstrzyga lekarz. |
| eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny) |
Wysokie ryzyko |
Zachować odstęp: eltrombopag przynajmniej dwie godziny przed suplementem mineralnym albo cztery godziny po nim. Nie odstawiać leku ani nie zmieniać jego dawki samodzielnie. Terminy przyjmowania ustalić z lekarzem lub farmaceutą. |
| fluorochinolony |
Wysokie ryzyko |
Cyprofloksacynę przyjmuj 1 do 2 godzin przed preparatem wapnia albo co najmniej 4 godziny po nim. Ten sam odstęp zachowaj wobec nabiału i napojów wzbogacanych minerałami, na przykład soku pomarańczowego z dodatkiem wapnia, jeśli spożywasz je osobno, a nie w ramach posiłku; nie popijaj tabletki wyłącznie takim napojem. Norfloksacyny nie przyjmuj w ciągu 2 godzin od suplementu wapnia, a przy posiłku mlecznym zachowaj godzinę przed lub dwie godziny po. Przy innych fluorochinolonach sprawdź ulotkę albo zapytaj farmaceutę. |
| inhibitory integrazy HIV (dolutegrawir, elwitegrawir) |
Wysokie ryzyko |
Przy dolutegrawirze przyjmować preparat wapnia razem z lekiem tylko wtedy, gdy lek jest przyjmowany z posiłkiem; w przeciwnym razie zachować odstęp sześciu godzin przed lekiem albo dwóch godzin po nim. Przy elwitegrawirze odstęp wynosi cztery godziny przed lekiem i po nim. Osoba przyjmująca biktegrawir powinna ustalić sposób przyjmowania preparatu wapnia z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ ulotka tego leku nie wymienia wapnia. Osoba, u której lekarz stwierdził oporność wirusa na inhibitory integrazy, powinna zapytać lekarza o suplement, zanim zacznie go przyjmować; charakterystyka produktu z dolutegrawirem zaleca wtedy unikanie czynników obniżających ilość leku we krwi, w tym suplementów wapnia i żelaza. Jeśli lek i preparat wapnia zostały raz przyjęte razem, dokumenty nie podają postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku na HIV nie należy odstawiać samodzielnie ani zmieniać pory jego przyjmowania bez uzgodnienia z lekarzem. |
| lewotyroksyna |
Wysokie ryzyko |
Odstęp minimum 4 godziny. |
| tetracykliny (doksycyklina) |
Wysokie ryzyko |
Doksycyklinę i preparat wapnia (również nabiał oraz soki wzbogacane wapniem) należy przyjmować w odstępie co najmniej 2 godzin — w obie strony. Charakterystyka produktu Efracea podaje dla tej postaci odstęp 2–3 godzin. Tetracyklina wymaga odstępu 3 godzin. |
| baloksawir marboksyl |
Ostrożność |
Nie przyjmować preparatu wapnia razem z lekiem. Wiadomo, że baloksawir marboksyl przyjmuje się w pojedynczej dawce; charakterystyka nie podaje odstępu, który usuwałby interakcję, dlatego porę przyjęcia preparatu wapnia w dniu leczenia należy ustalić z lekarzem lub farmaceutą. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z wapniem oraz leki zobojętniające sok żołądkowy z węglanem wapnia. Jeśli lek i preparat wapnia zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie. |
| cynk |
Ostrożność |
Zachować co najmniej dwugodzinny odstęp między preparatem wapnia a preparatem cynku. Przy suplementacji obu omówić dawki z lekarzem lub farmaceutą. |
| glicyna |
Ostrożność |
Preparat wapnia i preparat z glicyną przyjmuj w odstępie. Jeśli preparat wapnia przyjmujesz z zalecenia lekarza, porę ustal z nim albo z farmaceutą. Charakterystyka nie podaje, ile odstęp ma wynosić, więc żadnej liczby godzin tu nie znajdziesz. Najprostsze wyjście to przyjmowanie obu preparatów o różnych porach dnia, na przykład jednego rano, drugiego wieczorem. O porę zapytaj farmaceutę, który zna wszystkie Twoje preparaty. Nie odstawiaj żadnego preparatu na własną rękę. |
| kwas alfa-liponowy |
Ostrożność |
Kwas alfa-liponowy przyjmuje się na czczo — ulotka Thiogammy podaje: około trzydziestu minut przed pierwszym posiłkiem w ciągu dnia, popijając odpowiednią ilością wody. Nie popijać go mlekiem i nie przyjmować razem z nabiałem ani z preparatem wapnia — ulotka wymienia produkty mleczne wprost. Odstępu dla wapnia dokument nie podaje; podany w nim przykład rozłożenia dawek dotyczy żelaza i magnezu, więc przesunięcie nabiału i wapnia na dalszą część dnia jest ostrożnościowe, a nie zapisane w dokumencie. Jeśli oba preparaty zalecił lekarz, pory ustal z nim lub z farmaceutą. |
| magnez |
Ostrożność |
Preparat wapnia i preparat magnezu przyjmuj w różnych porach dnia, jeśli dawki są duże — najprościej rozdzielić je na rano i wieczór. 🔴 Czym jest „duża dawka”, nie definiuje żaden z dokumentów: nie podają ani progu w miligramach, ani odstępu. Jeśli przyjmujesz wapń w dawce leczniczej, o zasadności rozdzielenia zapytaj farmaceutę. Preparaty łączące oba pierwiastki w jednej tabletce to inna sytuacja niż dwie osobne duże dawki. Żadnego z preparatów nie odstawiaj samodzielnie, jeśli zalecił go lekarz. |
| nitrendypina (antagonista wapnia) |
Ostrożność |
Osoba leczona nitrendypiną powinna poinformować lekarza o preparatach wapnia i po ich włączeniu do stosowania kontrolować ciśnienie. Charakterystyka nie nakazuje odstępu ani zmiany dawki. Leku nie należy odstawiać samodzielnie. |
| parykalcytol |
Ostrożność |
Jeśli przyjmujesz parykalcytol, nie zwiększaj samodzielnie dawki preparatu wapnia i nie dodawaj nowego preparatu bez wiedzy nefrologa — dotyczy to również preparatów wieloskładnikowych i leków zobojętniających sok żołądkowy z węglanem wapnia. Charakterystyka wymaga monitorowania w trakcie leczenia, więc nie omijaj zleconych badań stężenia wapnia; dokument nie opisuje objawów, po których nadmiar wapnia dałoby się rozpoznać bez badania. Podaje za to, co robić przy istotnej klinicznie hiperkalcemii u osoby przyjmującej lek wiążący fosforany z wapniem: zmniejszyć jego dawkę albo go odstawić — decyzję podejmuje lekarz, nie Ty. Leku nie odstawiaj samodzielnie. |
| rad-223 (dichlorek radu Ra-223) |
Ostrożność |
Jeśli masz zaplanowane leczenie radem-223, powiedz onkologowi o wszystkich przyjmowanych preparatach wapnia, fosforanów i witaminy D — charakterystyka zaleca rozważenie ich odstawienia na kilka dni przed rozpoczęciem leczenia. O tym, czy i na jak długo je przerwać, decyduje lekarz prowadzący; sam nie odstawiaj preparatów przepisanych z innego powodu. Charakterystyka mówi wyłącznie o okresie PRZED rozpoczęciem leczenia i nie podaje, kiedy wrócić do przyjmowania tych preparatów — o powrocie rozstrzyga lekarz prowadzący. |
| roksadustat |
Ostrożność |
Przyjmować roksadustat co najmniej jedną godzinę po preparacie wapnia; dokument nie podaje odstępu dla kolejności odwrotnej. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z wapniem, leki zobojętniające sok żołądkowy z węglanem wapnia oraz octan wapnia stosowany do wiązania fosforanów. Ulotka podaje, że lekarz może zmienić leki przyjmowane przez pacjenta na czas leczenia roksadustatem. O preparacie wapnia należy więc powiedzieć lekarzowi. Jeśli lek i preparat wapnia zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie. |
| takalcytol (maść na łuszczycę) |
Ostrożność |
Jeśli stosujesz maść z takalcytolem i jednocześnie przyjmujesz preparat wapnia, powiedz o tym dermatologowi. Ulotka zaleca wtedy okresową kontrolę DWÓCH rzeczy: stężenia wapnia oraz białka w moczu — samo oznaczenie wapnia zalecenia nie wyczerpuje. Nie zwiększaj samodzielnie ilości nakładanej maści ani powierzchni, na którą ją nakładasz. Jeśli badanie wykaże podwyższone stężenie wapnia we krwi, ulotka nakazuje natychmiastowe przerwanie leczenia maścią i powtarzanie oznaczeń wapnia oraz białka w moczu do czasu unormowania wyników — zgłoś to lekarzowi. Dokument nie opisuje objawów, po których dałoby się to rozpoznać bez badania. |
| tiazydy |
Ostrożność |
Nie ograniczaj wapnia poniżej normy — u dorosłych zalecane spożycie to około 1000 mg na dobę z diety i suplementów łącznie, a górny tolerowany poziom to 2500 mg na dobę. Dużych dawek wapnia z witaminą D nie dobieraj samodzielnie, skonsultuj je z lekarzem lub farmaceutą. Przy długim stosowaniu poproś lekarza o kontrolę stężenia wapnia w surowicy. |
| witamina D3 |
Ostrożność |
Nie przekraczać zalecanych dawek; przy łącznej suplementacji skonsultuj dawki z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie w chorobach nerek. |
| żelazo |
Ostrożność |
Doustne preparaty żelaza przyjmuj co najmniej 2 godziny oddzielnie od wapnia i nabiału. Witamina C (kwas askorbinowy) zwiększa wchłanianie żelaza, ale ChPL preparatu Ascofer (RPL 766, pkt 4.5) nie podaje ani dawki, ani wielkości tego efektu. Dawkę i sposób przyjmowania ustal z lekarzem lub farmaceutą. |
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Wapń jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z
zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Przejdź do bazy interakcji
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
digoksyna × wapń
Charakterystyki doustnych preparatów wapnia podają, że wapń nasila działanie digoksyny i innych glikozydów nasercowych oraz może zwiększać ich toksyczność. Leczenie glikozydami naparstnicy wymieniają wśród przeciwwskazań do stosowania preparatu, a w ostrzeżeniach dodają, że u pacjentów z chorobami serca wyklucza ono podawanie węglanu wapnia.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli stosujesz digoksynę lub inny glikozyd nasercowy, nie zaczynaj przyjmowania preparatów wapnia bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą — charakterystyki doustnych preparatów wapnia wymieniają leczenie glikozydami naparstnicy wśród przeciwwskazań. Jeśli przyjmujesz już oba jednocześnie, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko zgłoś to lekarzowi prowadzącemu. O oznaczeniu stężenia wapnia i o dalszym postępowaniu rozstrzyga lekarz.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka digoksyny podaje, że hiperkalcemia, niezależnie od przyczyny, predysponuje do wystąpienia zatrucia digoksyną oraz że wapń — zwłaszcza szybko wstrzyknięty dożylnie — może wywołać ciężką niemiarowość u leczonych nią pacjentów.
Źródło: ChPL Calperos 1000 (węglan wapnia), pkt 4.3 i 4.5 — leczenie glikozydami naparstnicy wśród przeciwwskazań; wapń nasila działanie digoksyny i innych glikozydów nasercowych i może zwiększać ich toksyczność. ChPL Digoxin WZF, pkt 4.5 — hiperkalcemia, niezależnie od przyczyny, predysponuje do wystąpienia zatrucia digoksyną. (Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl)
Potwierdza dokument urzędowy: „Wapń nasila działanie digoksyny i innych glikozydów nasercowych i może zwiększać ich toksyczność. [4.3] leczenie glikozydami naparstnicy.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Calperos 1000, tabletki (węglan wapnia), sekcja 4.3 i 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
lewotyroksyna × wapń
Sole wapnia chelatują tyroksynę w jelicie.
Postępowanie opisane w źródle: Odstęp minimum 4 godziny.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Jony Ca²⁺ tworzą kompleksy z tyroksyną.
Źródło: Singh N, Singh PN, Hershman JM. JAMA 2000;283(21):2822-5 (PMID 10838651)
Potwierdza dokument urzędowy: „Według doniesień literaturowych leki zawierające glin (leki zobojętniające, sukralfat) mogą osłabiać działanie lewotyroksyny, dlatego produkty zawierające lewotyroksynę należy stosować co najmniej 2 godziny przed podaniem leków zawierających glin. To samo dotyczy produktów leczniczych zawierających żelazo i sole wapnia.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Levothyroxine Accord, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
tetracykliny (doksycyklina) × wapń
Klasyczna interakcja: Ca²⁺ tworzy chelat z tetracykliną w świetle jelita. Dotyczy produktów mlecznych i suplementów wapnia.
Postępowanie opisane w źródle: Doksycyklinę i preparat wapnia (również nabiał oraz soki wzbogacane wapniem) należy przyjmować w odstępie co najmniej 2 godzin — w obie strony. Charakterystyka produktu Efracea podaje dla tej postaci odstęp 2–3 godzin. Tetracyklina wymaga odstępu 3 godzin.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Chelatacja Ca²⁺–tetracyklina → nierozpuszczalny kompleks → ↓wchłanianie antybiotyku.
Źródło: SDI 12th ed.; klasyczna farmakologia kliniczna
Potwierdza dokument urzędowy: „Preparaty zobojętniające sok żołądkowy, zawierające wielowartościowe jony glinu, wapnia (również mleko, przetwory mleczne i soki owocowe zawierające wapń), magnezu, a także preparaty zawierające jony żelaza, cynku lub bizmutu zmniejszają wchłanianie doksycykliny. Tego typu leki i pokarmy należy przyjmować w odstępie co najmniej 2 godzin od przyjęcia doksycykliny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Doxycycline Genoptim, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: wysoki
wapń × bisfosfoniany
Wapń (Ca²⁺) wiąże alendronian, ryzedronian i inne bisfosfoniany w nierozpuszczalne kompleksy, obniżając ich i tak minimalną biodostępność. W badaniach nad alendronianem przyjęcie leku razem ze śniadaniem lub 2 godziny po śniadaniu wiązało się z biodostępnością o ponad 85% niższą niż przy zachowaniu odstępu od posiłku (Gertz 1995) — to efekt samego posiłku, a nie wyłącznie wapnia.
Postępowanie opisane w źródle: Bisfosfoniany przyjmuj wyłącznie na czczo, 30–60 min przed śniadaniem i wapniem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Bisfosfoniany to analogi pirofosforanu — dwie grupy fosfonianowe wiążą jony wapnia, tworząc w przewodzie pokarmowym nierozpuszczalne, trudno wchłanialne kompleksy. Wchłanianie doustne jest i tak minimalne (dla alendronianu ok. 0,76% dawki przyjętej na czczo u kobiet po menopauzie), a wapń z suplementu, mleka czy twardej wody może je jeszcze ograniczyć. U szczurów wchłanianie ryzedronianu z roztworu chlorku wapnia było o 54% niższe niż z wody ultraczystej.
Źródło: Gertz BJ i wsp. Studies of the oral bioavailability of alendronate. Clin Pharmacol Ther 1995;58(3):288-98 (PMID 7554702) — biodostępność na czczo 0,76% u kobiet po menopauzie, pogorszenie >85% przy przyjęciu z posiłkiem lub 2 h po nim. Itoh A, Akagi Y, Shimomura H, Aoyama T. Interaction between Bisphosphonates and Mineral Water: Study of Oral Risedronate Absorption in Rats. Biol Pharm Bull 2016;39(3):323-8 (PMID 26934925) — badanie NA SZCZURACH; wchłanianie ryzedronianu z roztworu chlorku wapnia o 54% niższe niż z wody ultraczystej. ChPL Alendronat Bluefish, sekcje 4.2 i 4.5.
Potwierdza dokument urzędowy: „Produkt leczniczy Alendronat Bluefish należy przyjmować co najmniej 30 minut przed pierwszym posiłkiem, napojem lub innym lekiem spożytym danego dnia i popić zwykłą wodą. [4.5] Podczas jednoczesnego stosowania, istnieje prawdopodobieństwo, że pokarm i napoje (w tym woda mineralna), suplementy wapnia, leki zobojętniające sok żołądkowy i niektóre doustne produkty lecznicze mogą wpływać na wchłanianie alendronianu.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Alendronat Bluefish, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: wysoki
wapń × fluorochinolony
Jony wapnia wiążą cyprofloksacynę i norfloksacynę w przewodzie pokarmowym, przez co antybiotyk gorzej się wchłania. Charakterystyki Produktu Leczniczego lewofloksacyny i moksyfloksacyny nie wykazują istotnej klinicznie interakcji z preparatami wapnia — ten wpis ich nie dotyczy.
Postępowanie opisane w źródle: Cyprofloksacynę przyjmuj 1 do 2 godzin przed preparatem wapnia albo co najmniej 4 godziny po nim. Ten sam odstęp zachowaj wobec nabiału i napojów wzbogacanych minerałami, na przykład soku pomarańczowego z dodatkiem wapnia, jeśli spożywasz je osobno, a nie w ramach posiłku; nie popijaj tabletki wyłącznie takim napojem. Norfloksacyny nie przyjmuj w ciągu 2 godzin od suplementu wapnia, a przy posiłku mlecznym zachowaj godzinę przed lub dwie godziny po. Przy innych fluorochinolonach sprawdź ulotkę albo zapytaj farmaceutę.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Wapń tworzy z cząsteczką chinolonu nierozpuszczalny kompleks w świetle jelita. Wapń przyjęty jako składnik posiłku nie wpływa istotnie na wchłanianie — problemem jest suplement, nabiał albo napój wzbogacany minerałami przyjęty osobno, a nie razem z jedzeniem. Charakterystyki cyprofloksacyny wymieniają w tym miejscu obok mleka i jogurtu także sok pomarańczowy wzbogacony wapniem.
Źródło: ChPL Cipronex, pkt 4.5 — cyprofloksacynę należy stosować 1-2 godziny przed lub co najmniej 4 godziny po preparatach z kationami wielowartościowymi; wapń z posiłku nie wpływa znacząco. ChPL Nolicin, pkt 4.5 i 4.2. ChPL Levofloxacin Sanovel, pkt 4.5 — nie stwierdzono interakcji z węglanem wapnia. ChPL Moxifloxacin Accord, pkt 4.5 — badania kliniczne nie wykazały interakcji z preparatami wapnia. Kays MB i wsp., Am J Kidney Dis 2003 (PMID 14655198).
Potwierdza dokument urzędowy: „Należy jednak unikać jednoczesnego przyjmowania cyprofloksacyny z produktami nabiałowymi lub popijania tabletki tylko napojami wzbogaconymi minerałami (np. mleko, jogurt, sok pomarańczowy wzbogacony wapniem), ponieważ może to zmniejszać wchłanianie cyprofloksacyny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cipronex, tabletki powlekane (cyprofloksacyna), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: ChPL
wapń × eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny)
Eltrombopag tworzy z kationami wielowartościowymi trudno wchłanialne kompleksy w przewodzie pokarmowym. Jednoczesne przyjęcie preparatu zawierającego wapń ogranicza wchłanianie eltrombopagu, przez co stężenie leku we krwi może być niższe od zamierzonego. Charakterystyka produktu leczniczego wymienia suplementy mineralne zawierające kationy wielowartościowe i podaje wielkość tego wpływu. Pomiar przytoczony w dokumencie dotyczy środka zobojętniającego kwas żołądkowy użytego w badaniu, a nie pojedynczego składnika mineralnego.
Postępowanie opisane w źródle: Zachować odstęp: eltrombopag przynajmniej dwie godziny przed suplementem mineralnym albo cztery godziny po nim. Nie odstawiać leku ani nie zmieniać jego dawki samodzielnie. Terminy przyjmowania ustalić z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Eltrombopag chelatuje kationy wielowartościowe w świetle przewodu pokarmowego; dokument wymienia wśród nich wapń. Powstały kompleks wchłania się gorzej niż sam lek, dlatego jednoczesne przyjęcie obu preparatów obniża stężenie eltrombopagu.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade (eltrombopag), pkt 4.5 — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Eltrombopag chelatuje wielowartościowe kationy, takie jak żelazo, wapń, magnez, glin, selen i cynk. Podanie pojedynczej dawki 75 mg eltrombopagu ze środkiem zobojętniającym kwas żołądkowy zawierającym wielowartościowe kationy (1524 mg wodorotlenku glinu i 1425 mg węglanu magnezu) zmniejsza AUC[…]eltrombopagu w osoczu o 70% (90% CI: 64%, 76%) i Cmax o 70% (90% CI: 62%, 76%). Eltrombopag należy przyjmować przynajmniej dwie godziny przed lub cztery godziny po spożyciu takich produktów jak środki zobojętniające, produkty nabiałowe lub suplementy mineralne zawierające wielowartościowe kationy, by uniknąć znacznego zmniejszenia wchłaniania eltrombopagu wywołanego chelatowaniem (patrz punkty 4.2 i 5.2).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: ChPL
wapń × inhibitory integrazy HIV (dolutegrawir, elwitegrawir)
Dolutegrawir i elwitegrawir to leki z grupy inhibitorów integrazy stosowane w leczeniu zakażenia HIV, czyli leków blokujących enzym, za pomocą którego wirus wbudowuje swój materiał genetyczny do komórki. Ulotka produktu leczniczego z dolutegrawirem podaje, że jeśli lek jest przyjmowany bez pokarmu, suplementów z wapniem nie należy przyjmować przez sześć godzin przed lekiem ani przez dwie godziny po nim; jeśli lek jest przyjmowany z posiłkiem, suplement wapnia można przyjąć razem z nim. Charakterystyka tego produktu podaje, że suplement wapnia przyjęty na czczo obniża ilość leku we krwi o około dwie piąte. Ulotka produktu z elwitegrawirem nakazuje odstęp czterech godzin dla suplementów z wapniem. Ulotka produktu z biktegrawirem nie wymienia wapnia. Zalecenia odstępu obejmują także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe zawierające wapń. To samo zalecenie obejmuje magnez, żelazo i cynk, które mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Przy dolutegrawirze przyjmować preparat wapnia razem z lekiem tylko wtedy, gdy lek jest przyjmowany z posiłkiem; w przeciwnym razie zachować odstęp sześciu godzin przed lekiem albo dwóch godzin po nim. Przy elwitegrawirze odstęp wynosi cztery godziny przed lekiem i po nim. Osoba przyjmująca biktegrawir powinna ustalić sposób przyjmowania preparatu wapnia z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ ulotka tego leku nie wymienia wapnia. Osoba, u której lekarz stwierdził oporność wirusa na inhibitory integrazy, powinna zapytać lekarza o suplement, zanim zacznie go przyjmować; charakterystyka produktu z dolutegrawirem zaleca wtedy unikanie czynników obniżających ilość leku we krwi, w tym suplementów wapnia i żelaza. Jeśli lek i preparat wapnia zostały raz przyjęte razem, dokumenty nie podają postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku na HIV nie należy odstawiać samodzielnie ani zmieniać pory jego przyjmowania bez uzgodnienia z lekarzem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm wiązaniem w formie kompleksów z jonami wielowartościowymi, czyli jonami metali o ładunku większym niż jeden. Jon wapnia wiąże cząsteczkę leku w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi; pokarm zmniejsza ten efekt.
Źródło: Ulotka dla pacjenta i Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay (dolutegrawir), „Lek Tivicay a inne leki” oraz pkt 4.4 i 4.5; ulotka Genvoya (elwitegrawir), „Lek Genvoya a inne leki”; ulotka i Charakterystyka Biktarvy (biktegrawir) — brak wzmianki o wapniu — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „suplementy lub preparaty wielowitaminowe zawierające wapń, żelazo lub magnez. Jeśli pacjent przyjmuje lek Tivicay z pokarmem, może przyjmować suplementy lub preparaty wielowitaminowe zawierające wapń, żelazo lub magnez jednocześnie z lekiem Tivicay. Jeśli pacjent nie przyjmuje leku Tivicay z pokarmem, nie należy przyjmować suplementów ani preparatów wielowitaminowych zawierających wapń, żelazo lub magnez w okresie 6 godzin przed przyjęciem leku Tivicay lub przez co najmniej 2 godziny po jego przyjęciu (patrz również punkt 3).”
— Tivicay (dolutegrawir), tabletki powlekane, sekcja Ulotka dla pacjenta, „Lek Tivicay a inne leki”; ChPL Tivicay pkt 4.4 i 4.5, Tabela 3; ulotka Genvoya; ulotka i ChPL Biktarvy (brak wapnia), Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
glicyna × wapń
Charakterystyka produktu leczniczego Pluscard podaje, że glicyna może tworzyć kompleksy ze związkami metali i że z tego powodu nie należy ich stosować jednocześnie. Dokument mówi o związkach metali ogólnie i nie wylicza pierwiastków; wapń jest jednym z nich, więc uwaga go obejmuje. Charakterystyka nie podaje odstępu ani wielkości wpływu. Uwaga dotyczy przyjęcia dwóch preparatów w tej samej chwili, nie łączenia ich w leczeniu. Osobną sprawą jest diglicynian wapnia, czyli gotowe fabryczne połączenie glicyny z pierwiastkiem, wchłaniane jako całość. Zdania charakterystyki nie przenosi się na taką postać.
Postępowanie opisane w źródle: Preparat wapnia i preparat z glicyną przyjmuj w odstępie. Jeśli preparat wapnia przyjmujesz z zalecenia lekarza, porę ustal z nim albo z farmaceutą. Charakterystyka nie podaje, ile odstęp ma wynosić, więc żadnej liczby godzin tu nie znajdziesz. Najprostsze wyjście to przyjmowanie obu preparatów o różnych porach dnia, na przykład jednego rano, drugiego wieczorem. O porę zapytaj farmaceutę, który zna wszystkie Twoje preparaty. Nie odstawiaj żadnego preparatu na własną rękę.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Glicyna ma grupę aminową i karboksylową, więc wiąże jon metalu dwoma miejscami naraz i tworzy pierścień chelatowy. Powstałe połączenie ma inne właściwości niż sam jon. Charakterystyka nazywa sam fakt tworzenia kompleksów i wyprowadza z niego zalecenie rozdzielenia preparatów; szlaku nie opisuje.
Źródło: ChPL Pluscard (kwas acetylosalicylowy 100 mg + glicyna 40 mg), tabletki, pkt 4.5; to samo brzmienie w ulotce dla pacjenta
Potwierdza dokument urzędowy: „Związki metali: glicyna może tworzyć kompleksy ze związkami metali, dlatego nie należy ich stosować jednocześnie.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Pluscard (kwas acetylosalicylowy + glicyna), tabletki 100 mg + 40 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
wapń × tiazydy
Tiazydy zmniejszają wydalanie wapnia z moczem. Charakterystyki Produktu Leczniczego określają typowy wzrost stężenia wapnia we krwi jako niewielki i przemijający, a znaczną hiperkalcemię wiążą z nierozpoznaną wcześniej nadczynnością przytarczyc.
Postępowanie opisane w źródle: Nie ograniczaj wapnia poniżej normy — u dorosłych zalecane spożycie to około 1000 mg na dobę z diety i suplementów łącznie, a górny tolerowany poziom to 2500 mg na dobę. Dużych dawek wapnia z witaminą D nie dobieraj samodzielnie, skonsultuj je z lekarzem lub farmaceutą. Przy długim stosowaniu poproś lekarza o kontrolę stężenia wapnia w surowicy.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Mniejsze wydalanie wapnia z moczem sprzyja jego zatrzymaniu w organizmie. Przy bardzo dużej podaży wapnia, zwłaszcza łącznie z witaminą D, może dojść do hiperkalcemii.
Źródło: ChPL Hydrochlorothiazide Aurovitas, pkt 4.4 i 4.5 oraz ChPL Indapen, pkt 4.4 i 4.5 — ryzyko hiperkalcemii wskutek zmniejszonego wydalania wapnia przez nerki; wzrost opisany jako niewielki i przemijający, znaczna hiperkalcemia jako możliwy objaw nadczynności przytarczyc. Griebeler ML i wsp., J Clin Endocrinol Metab 2016 (PMID 26751196). Arroyo M i wsp., Proc (Bayl Univ Med Cent) 2013 (PMID 23543983). Normy żywienia dla populacji Polski (NIZP-PZH); EFSA 2012, DOI 10.2903/j.efsa.2012.2815.
Ostrożność
Dowody: ChPL
wapń × cynk
Wapń i cynk czytelnik często ma u siebie równocześnie, w preparatach dostępnych bez recepty. Dowód pochodzi z charakterystyki PRODUKTU LECZNICZEGO zawierającego cynk, który nakazuje odstęp co najmniej dwóch godzin od produktów zawierających wapń. Sama para dotyczy jednak dwóch substancji przyjmowanych jako suplementy, nie suplementu i leku na receptę.
Postępowanie opisane w źródle: Zachować co najmniej dwugodzinny odstęp między preparatem wapnia a preparatem cynku. Przy suplementacji obu omówić dawki z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nakazuje odstęp, nie nazywając mechanizmu. Opisywana w piśmiennictwie konkurencja wapnia i cynku o wchłanianie w jelicie pozostaje tu tłem, a nie twierdzeniem tego dokumentu.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego BiotinoZin (biotyna + glukonian cynku), pkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Należy zachować co najmniej 2-godzinny odstęp między przyjęciem produktu leczniczego BiotinoZin i produktów zawierających żelazo, miedź lub wapń.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
wapń × nitrendypina (antagonista wapnia)
Nitrendypina jest lekiem przeciwnadciśnieniowym z grupy antagonistów wapnia, czyli leków blokujących napływ jonów wapnia do komórek mięśni naczyń, przez co naczynia się rozszerzają. Charakterystyka produktu leczniczego podaje, że podawanie preparatów wapnia może zmniejszać działanie przeciwnadciśnieniowe leku.
Postępowanie opisane w źródle: Osoba leczona nitrendypiną powinna poinformować lekarza o preparatach wapnia i po ich włączeniu do stosowania kontrolować ciśnienie. Charakterystyka nie nakazuje odstępu ani zmiany dawki. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka podaje sam skutek, czyli słabsze działanie leku. Wiadomo, że lek blokuje kanały wapniowe, czyli drogi, którymi wapń wchodzi do komórek, a większa ilość wapnia z preparatu temu blokowaniu przeciwdziała.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Nitrendypina Egis (nitrendypina), pkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Podawanie preparatów wapnia może zmniejszać działanie przeciwnadciśnieniowe.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Nitrendypina Egis (nitrendypina), tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
wapń × baloksawir marboksyl
Baloksawir marboksyl to lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu grypy, czyli lek hamujący namnażanie wirusa grypy. Charakterystyka produktu leczniczego Xofluza podaje, że produkty zawierające kationy wielowartościowe, czyli jony metali o ładunku większym niż jeden, mogą zmniejszać stężenie baloksawiru w osoczu. Dokument zakazuje przyjmowania leku razem z produktami zawierającymi takie kationy. Wymienia wśród nich środki przeczyszczające, leki zobojętniające i doustne suplementy z żelazem, cynkiem, selenem, wapniem lub magnezem. Ulotka dla pacjenta powtarza ten zakaz i podaje, że wymienione produkty mogą osłabiać działanie leku. Dokument nie podaje wielkości spadku ani odstępu czasowego, który usuwałby interakcję. Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u osób dorosłych. To samo zalecenie obejmuje magnez, żelazo, cynk i selen, które mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Nie przyjmować preparatu wapnia razem z lekiem. Wiadomo, że baloksawir marboksyl przyjmuje się w pojedynczej dawce; charakterystyka nie podaje odstępu, który usuwałby interakcję, dlatego porę przyjęcia preparatu wapnia w dniu leczenia należy ustalić z lekarzem lub farmaceutą. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z wapniem oraz leki zobojętniające sok żołądkowy z węglanem wapnia. Jeśli lek i preparat wapnia zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu wprost; wskazuje kationy wielowartościowe jako przyczynę niższego stężenia leku. Wiadomo, że mechanizmem jest chelatacja, czyli wiązanie leku przez jon metalu. Jon wapnia wiąże cząsteczkę leku w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Xofluza (baloksawir marboksyl), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek Xofluza a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Produkty, które zawierają kationy wielowartościowe, mogą zmniejszać stężenie baloksawiru w osoczu. Produktu leczniczego Xofluza nie należy przyjmować z produktami, które zawierają kationy wielowartościowe, takimi jak środki przeczyszczające, leki zobojętniające lub doustne suplementy zawierające żelazo, cynk, selen, wapń lub magnez.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Xofluza (baloksawir marboksyl), sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta, „Lek Xofluza a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
wapń × roksadustat
Roksadustat to lek stosowany w leczeniu niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek. Wiadomo, że pobudza wytwarzanie krwinek czerwonych, naśladując w komórkach warunki niedotlenienia. Charakterystyka produktu leczniczego Evrenzo podaje, że roksadustat może tworzyć chelat z kationami wielowartościowymi, czyli trwałe połączenie z jonami metali o ładunku większym niż jeden. Chelat może powstać także z produktami zawierającymi wapń, żelazo, magnez lub glin. U zdrowych ochotników octan wapnia, stosowany jako środek wiążący fosforany, przyjęty razem z lekiem obniżał pole pod krzywą stężenia roksadustatu o 46%, a stężenie maksymalne o 52%; węglan sewelameru obniżał pole pod krzywą o 67%, a stężenie maksymalne o 66%. Naprzemienne podawanie środków wiążących fosforany w odstępie co najmniej jednej godziny nie miało istotnego klinicznie wpływu na ilość leku we krwi u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek. Charakterystyka nakazuje ten sam odstęp dla suplementów, ale jego skutku nie mierzono. Ulotka dla pacjenta wymienia wprost suplementy zawierające wapń, żelazo, magnez lub glin i podaje, że bez odstępu roksadustat nie będzie prawidłowo wchłaniany. Ograniczenie nie dotyczy węglanu lantanu. To samo zalecenie obejmuje magnez, który ma osobny wpis, oraz żelazo i glin.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmować roksadustat co najmniej jedną godzinę po preparacie wapnia; dokument nie podaje odstępu dla kolejności odwrotnej. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z wapniem, leki zobojętniające sok żołądkowy z węglanem wapnia oraz octan wapnia stosowany do wiązania fosforanów. Ulotka podaje, że lekarz może zmienić leki przyjmowane przez pacjenta na czas leczenia roksadustatem. O preparacie wapnia należy więc powiedzieć lekarzowi. Jeśli lek i preparat wapnia zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm tworzeniem chelatu z kationami wielowartościowymi. Jon wapnia wiąże cząsteczkę roksadustatu w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi. Odstęp czasowy rozdziela oba składniki w jelicie; charakterystyka go nakazuje, ale skutku odstępu dla suplementów nie mierzono.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Evrenzo (roksadustat), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek Evrenzo a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne podawanie roksadustatu ze środkami wiążącymi fosforany (węglan sewelameru lub octan wapnia) zdrowym ochotnikom zmniejszało wartość AUC roksadustatu o odpowiednio 67% i 46% oraz Cmax o odpowiednio 66% i 52%. Roksadustat może tworzyć chelat z kationami wielowartościowymi, takimi jak środki wiążące fosforany lub inne produkty zawierające wapń, żelazo, magnez lub glin.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Evrenzo (roksadustat), tabletki powlekane, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta, „Lek Evrenzo a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
wapń × kwas alfa-liponowy
Kwas alfa-liponowy, nazywany w dokumentach rejestrowych kwasem tioktynowym, wiąże metale. Ulotka leku Thiogamma wymienia wprost produkty mleczne jako te, z którymi nie można go stosować jednocześnie, i podaje w nawiasie powód: zawierają wapń. Ten sam zapis obejmuje preparaty zawierające związki metali. Ulotka nie podaje, o ile słabnie działanie żadnej ze stron, ani nie wskazuje odstępu dla samego nabiału — podany w dokumencie przykład rozłożenia dawek dotyczy żelaza i magnezu.
Postępowanie opisane w źródle: Kwas alfa-liponowy przyjmuje się na czczo — ulotka Thiogammy podaje: około trzydziestu minut przed pierwszym posiłkiem w ciągu dnia, popijając odpowiednią ilością wody. Nie popijać go mlekiem i nie przyjmować razem z nabiałem ani z preparatem wapnia — ulotka wymienia produkty mleczne wprost. Odstępu dla wapnia dokument nie podaje; podany w nim przykład rozłożenia dawek dotyczy żelaza i magnezu, więc przesunięcie nabiału i wapnia na dalszą część dnia jest ostrożnościowe, a nie zapisane w dokumencie. Jeśli oba preparaty zalecił lekarz, pory ustal z nim lub z farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka nazywa mechanizm wprost i na tym poprzestaje: kwas tioktynowy z łatwością tworzy związki chemiczne z metalami, a działanie preparatów może przez to zostać zaburzone. Dokument nie podaje, co dzieje się z powstałym połączeniem ani która ze stron traci więcej. Jon wapnia — z preparatu albo z nabiału jest metalem, którego dotyczy to zdanie.
Źródło: Ulotka Thiogamma (kwas tioktynowy), „Thiogamma a inne leki” oraz „Thiogamma z jedzeniem, piciem i alkoholem”
Potwierdza dokument urzędowy: „Kwas tioktynowy, aktywna substancja leku Thiogamma, z łatwością tworzy związki chemiczne z
metalami i z tego powodu nie może być stosowany jednocześnie z produktami mlecznymi (zawierają
wapń) i z preparatami zawierającymi związki metali (preparaty zawierające żelazo, magnez),
ponieważ ich działanie może zostać zaburzone.”
— Ulotka dla pacjenta Thiogamma (Acidum thiocticum), sekcja ulotka, „Thiogamma a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
wapń × parykalcytol
Parykalcytol to lek z grupy analogów witaminy D, stosowany przy wtórnej nadczynności przytarczyc w przewlekłej chorobie nerek. Charakterystyka produktu leczniczego Paricalcitol Fresenius podaje, że duże dawki preparatów zawierających wapń lub tiazydowe leki moczopędne mogą zwiększyć ryzyko hiperkalcemii, czyli nadmiaru wapnia we krwi. Dokument mówi o DUŻYCH dawkach i nie podaje progu w miligramach. W punkcie o ostrzeżeniach dodaje dwie rzeczy: że leczenie parykalcytolem wymaga monitorowania pacjenta i indywidualnego dostosowywania dawki oraz że przewlekła hiperkalcemia może wiązać się z uogólnionym wapnieniem naczyń i innych tkanek miękkich. Osobno zakazuje przyjmowania z parykalcytolem fosforanu i pochodnych witaminy D — tę parę opisuje wpis #399.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz parykalcytol, nie zwiększaj samodzielnie dawki preparatu wapnia i nie dodawaj nowego preparatu bez wiedzy nefrologa — dotyczy to również preparatów wieloskładnikowych i leków zobojętniających sok żołądkowy z węglanem wapnia. Charakterystyka wymaga monitorowania w trakcie leczenia, więc nie omijaj zleconych badań stężenia wapnia; dokument nie opisuje objawów, po których nadmiar wapnia dałoby się rozpoznać bez badania. Podaje za to, co robić przy istotnej klinicznie hiperkalcemii u osoby przyjmującej lek wiążący fosforany z wapniem: zmniejszyć jego dawkę albo go odstawić — decyzję podejmuje lekarz, nie Ty. Leku nie odstawiaj samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie opisuje mechanizmu wprost. Parykalcytol jest analogiem witaminy D, a witamina D zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego. Dodatkowa podaż wapnia sumuje się z tym działaniem, więc stężenie wapnia we krwi może przekroczyć normę.
Źródło: ChPL Paricalcitol Fresenius (parykalcytol), 4.5 oraz 4.4
Potwierdza dokument urzędowy: „Duże dawki preparatów zawierających wapń lub tiazydowe leki moczopędne mogą zwiększyć ryzyko
hiperkalcemii.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Paricalcitol Fresenius (Paricalcitolum), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
wapń × rad-223 (dichlorek radu Ra-223)
Rad-223 to radiofarmaceutyk podawany w leczeniu przerzutów do kości. Charakterystyka produktu leczniczego Xofigo podaje, że badań dotyczących interakcji nie przeprowadzono, a ponieważ nie można wykluczyć interakcji z wapniem i fosforanami, należy rozważyć przerwanie przyjmowania tych substancji i ewentualnie witaminy D na kilka dni przed rozpoczęciem leczenia. Dokument nie twierdzi, że interakcja występuje — mówi, że jej nie wyklucza, i formułuje zalecenie ostrożnościowe. Nie podaje, ile dokładnie dni ma trwać przerwa. Para witamina D × rad-223 ma osobny wpis.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli masz zaplanowane leczenie radem-223, powiedz onkologowi o wszystkich przyjmowanych preparatach wapnia, fosforanów i witaminy D — charakterystyka zaleca rozważenie ich odstawienia na kilka dni przed rozpoczęciem leczenia. O tym, czy i na jak długo je przerwać, decyduje lekarz prowadzący; sam nie odstawiaj preparatów przepisanych z innego powodu. Charakterystyka mówi wyłącznie o okresie PRZED rozpoczęciem leczenia i nie podaje, kiedy wrócić do przyjmowania tych preparatów — o powrocie rozstrzyga lekarz prowadzący.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie podaje mechanizmu i wprost zaznacza, że badań interakcji nie prowadzono. Rad-223 zachowuje się w organizmie podobnie do wapnia i odkłada się w kościach; z tego podobieństwa wynika ostrożność wobec podaży wapnia, ale dokument tego związku nie nazywa.
Źródło: ChPL Xofigo (dichlorek radu Ra-223), 4.5, EMA
Potwierdza dokument urzędowy: „Ponieważ nie można wykluczyć interakcji z wapniem i fosforanami, należy rozważyć przerwanie
przyjmowania tych substancji i (lub) witaminy D na kilka dni przed rozpoczęciem leczenia produktem
leczniczym Xofigo.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Xofigo (Radium dichloridum Ra-223), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
wapń × takalcytol (maść na łuszczycę)
Takalcytol to pochodna witaminy D stosowana miejscowo, w maści na łuszczycę. Ulotka leku Curatoderm podaje, że w przypadku jednoczesnego leczenia lekami zawierającymi wapń lub witaminę D zalecana jest okresowa kontrola stężenia wapnia i białka w moczu, a w razie stwierdzenia podwyższonego stężenia wapnia we krwi leczenie należy natychmiast przerwać. Rzecz dotyczy leku stosowanego NA SKÓRĘ — dokument nie podaje, jaka jego część przenika do krwi ani od jakiej powierzchni ciała ryzyko rośnie. Para witamina D × takalcytol ma osobny wpis.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli stosujesz maść z takalcytolem i jednocześnie przyjmujesz preparat wapnia, powiedz o tym dermatologowi. Ulotka zaleca wtedy okresową kontrolę DWÓCH rzeczy: stężenia wapnia oraz białka w moczu — samo oznaczenie wapnia zalecenia nie wyczerpuje. Nie zwiększaj samodzielnie ilości nakładanej maści ani powierzchni, na którą ją nakładasz. Jeśli badanie wykaże podwyższone stężenie wapnia we krwi, ulotka nakazuje natychmiastowe przerwanie leczenia maścią i powtarzanie oznaczeń wapnia oraz białka w moczu do czasu unormowania wyników — zgłoś to lekarzowi. Dokument nie opisuje objawów, po których dałoby się to rozpoznać bez badania.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka nie opisuje mechanizmu. Takalcytol jest pochodną witaminy D, a witamina D zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego. Dokument formułuje zalecenie kontroli, nie tłumacząc, jak duży wkład ma tu wchłanianie leku przez skórę.
Źródło: Ulotka Curatoderm (takalcytol), „Ostrzeżenia i środki ostrożności”
Potwierdza dokument urzędowy: „W przypadku jednoczesnego leczenia lekami zawierającymi wapń i (lub) witaminę D, jest zalecana
okresowa kontrola stężenia wapnia i białka w moczu. W przypadku stwierdzenia podwyższonego
stężenia wapnia we krwi leczenie lekiem Curatoderm należy natychmiast przerwać”
— Ulotka dla pacjenta Curatoderm (Tacalcitolum), sekcja ulotka, „Ostrzeżenia i środki ostrożności”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
wapń × magnez
Ulotka leku Slow-Mag podaje wprost, że wchłanianie magnezu zmniejszają preparaty wapnia stosowane w dużych dawkach. Ulotka leku Magnezin wymienia duże dawki wapnia wśród substancji, które zmniejszają wchłanianie magnezu z jelit i mogą zmniejszać skuteczność preparatu. Oba dokumenty opisują stratę po stronie MAGNEZU i oba mówią o DUŻYCH dawkach wapnia; progu w miligramach nie podaje żaden. 🔴 Zdanie o wzajemnym hamowaniu, które można spotkać przy preparatach wapnia, dotyczy podania DOŻYLNEGO — ulotka Magnezinu rozdziela to wprost: „Sole wapnia podane dożylnie osłabiają działanie leku MAGNEZIN”. Ten wpis dotyczy preparatów doustnych.
Postępowanie opisane w źródle: Preparat wapnia i preparat magnezu przyjmuj w różnych porach dnia, jeśli dawki są duże — najprościej rozdzielić je na rano i wieczór. 🔴 Czym jest „duża dawka”, nie definiuje żaden z dokumentów: nie podają ani progu w miligramach, ani odstępu. Jeśli przyjmujesz wapń w dawce leczniczej, o zasadności rozdzielenia zapytaj farmaceutę. Preparaty łączące oba pierwiastki w jednej tabletce to inna sytuacja niż dwie osobne duże dawki. Żadnego z preparatów nie odstawiaj samodzielnie, jeśli zalecił go lekarz.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Dokumenty nie opisują mechanizmu. Podają skutek: mniejsze wchłanianie magnezu z jelit przy dużej podaży wapnia. Oba pierwiastki są jonami metali wchłanianymi w jelicie cienkim, a dokumenty wiążą zjawisko z wielkością dawki wapnia, nie z samą jego obecnością.
Źródło: Ulotka Slow-Mag (chlorek magnezu), „Slow-Mag a inne leki”; ulotka Magnezin (zasadowy węglan magnezu)
Potwierdza dokument urzędowy: „Wchłanianie magnezu zmniejszają także preparaty wapnia stosowane w dużych dawkach.”
— Ulotka dla pacjenta Slow-Mag (Magnesii chloridum), sekcja ulotka, „Slow-Mag a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
witamina D3 × wapń
Jednoczesna suplementacja witaminy D i wapnia w wysokich dawkach może zwiększać ryzyko hiperkalcemii, kamicy nerkowej oraz objawów ze strony przewodu pokarmowego.
Postępowanie opisane w źródle: Nie przekraczać zalecanych dawek; przy łącznej suplementacji skonsultuj dawki z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie w chorobach nerek.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Witamina D nasila jelitowe wchłanianie wapnia — dodatkowa podaż wapnia może przekroczyć zdolności regulacyjne organizmu.
Źródło: Drug-Related Hypercalcemia (Endocrinol Metab Clin North Am 2021;50(4):743-752) PMID 34774245; Calcium and Vitamin D Supplementation and Kidney Stone Disease: a narrative review (Nutrients 2021;13(12)) PMID 34959915
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
żelazo × wapń
Wapń jest jedynym znanym składnikiem diety, który hamuje wchłanianie obu postaci żelaza — niehemowego i hemowego. Mechanizm nie jest w pełni poznany: badania na komórkach jelita wskazują na zmniejszenie ilości transportera DMT1 w błonie.
Postępowanie opisane w źródle: Doustne preparaty żelaza przyjmuj co najmniej 2 godziny oddzielnie od wapnia i nabiału. Witamina C (kwas askorbinowy) zwiększa wchłanianie żelaza, ale ChPL preparatu Ascofer (RPL 766, pkt 4.5) nie podaje ani dawki, ani wielkości tego efektu. Dawkę i sposób przyjmowania ustal z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Wapń hamuje wchłanianie żelaza bezpośrednio i zależnie od dawki. W badaniu z udziałem 126 osób oceniano dawki 40–600 mg wapnia, a zależność od dawki była wyraźna do 300 mg. Dawka 165 mg wapnia w postaci mleka, sera lub chlorku wapnia obniżała wchłanianie żelaza o 50–60%. Przy tej samej dawce istotnie spadało również wchłanianie żelaza hemowego, co wskazuje, że wapń działa na etapie przenoszenia żelaza przez śluzówkę. W badaniu, w którym wapń podano na czczo, bez posiłku, wyraźny efekt pojawiał się dopiero od około 800 mg — istotna jest więc nie tylko sama dawka wapnia, ale i to, czy jest przyjmowany wraz z posiłkiem.
Źródło: Hallberg L i wsp. Calcium: effect of different amounts on nonheme- and heme-iron absorption in humans. Am J Clin Nutr 1991;53:112-9 (PMID 1984335). Gaitán D i wsp. Calcium does not inhibit the absorption of 5 milligrams of nonheme or heme iron at doses less than 800 milligrams in nonpregnant women. J Nutr 2011;141:1652-6 (PMID 21795430). Thompson BA i wsp. Inhibitory effect of calcium on non-heme iron absorption may be related to translocation of DMT-1 at the apical membrane of enterocytes. J Agric Food Chem 2010;58:8414-7 (PMID 20597505). Charakterystyka Produktu Leczniczego ASCOFER (RPL 766), punkt 4.5.
Potwierdza dokument urzędowy: „Wchłanianie żelaza zmniejszają środki zobojętniające sok żołądkowy, neomycyna, chloramfenikol, cholestyramina, trójkrzemian magnezu, trientyna, entakapon, inhibitory pompy protonowej, sole wapnia i bizmutu, wyciągi z trzustki.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego ASCOFER, 23,2 mg jonów żelaza(II), tabletki powlekane (RPL 766), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
