← Wszystkie interakcje
Cynk: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Cynk znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę. Jak wybrać preparat z tą substancją — w przewodniku.
W skrócie: Cynk zmniejsza wchłanianie tetracyklin. Zachowaj odstęp co najmniej 2 godzin między cynkiem a antybiotykiem tetracyklinowym. Nie przerywaj antybiotyku — wystarczy rozsunąć dawki w czasie.
Cynk wchodzi w udokumentowane interakcje z: Tetracykliny, eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny), fluorochinolony (ciprofloksacyna), Miedź, tiazydy, bisfosfoniany, inhibitory integrazy HIV (biktegrawir, elwitegrawir), baloksawir marboksyl, glicyna, omeprazol (PPI), wapń, żelazo, witamina C. Poniżej 13 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 13 udokumentowanych interakcji
W tym 3 wysokiego ryzyka, 9 wymagających ostrożności. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
| Substancja |
Ryzyko |
Postępowanie opisane w źródle |
| eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny) |
Wysokie ryzyko |
Zachować odstęp: eltrombopag przynajmniej dwie godziny przed suplementem mineralnym albo cztery godziny po nim. Nie odstawiać leku ani nie zmieniać jego dawki samodzielnie. Terminy przyjmowania ustalić z lekarzem lub farmaceutą. |
| fluorochinolony (ciprofloksacyna) |
Wysokie ryzyko |
Cynk minimum 2 godziny po antybiotyku. Nie stosuj razem. |
| Tetracykliny |
Wysokie ryzyko |
Zachowaj odstęp co najmniej 2 godzin między cynkiem a antybiotykiem tetracyklinowym. Nie przerywaj antybiotyku — wystarczy rozsunąć dawki w czasie. |
| baloksawir marboksyl |
Ostrożność |
Nie przyjmować preparatu cynku razem z lekiem. Wiadomo, że baloksawir marboksyl przyjmuje się w pojedynczej dawce; charakterystyka nie podaje odstępu, który usuwałby interakcję, dlatego porę przyjęcia preparatu cynku w dniu leczenia należy ustalić z lekarzem lub farmaceutą. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z cynkiem. Jeśli lek i preparat cynku zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie. |
| bisfosfoniany |
Ostrożność |
Przyjmuj bisfosfoniany ≥2h przed lub po suplementach cynku. |
| glicyna |
Ostrożność |
Preparat cynku i preparat z glicyną przyjmuj w odstępie. Cynk ma już w bazie kilka wpisów o odstępach od innych preparatów; ten dokłada kolejny. Charakterystyka nie podaje, ile odstęp ma wynosić, więc żadnej liczby godzin tu nie znajdziesz. Najprostsze wyjście to przyjmowanie obu preparatów o różnych porach dnia, na przykład jednego rano, drugiego wieczorem. O porę zapytaj farmaceutę, który zna wszystkie Twoje preparaty. Nie odstawiaj żadnego preparatu na własną rękę. |
| inhibitory integrazy HIV (biktegrawir, elwitegrawir) |
Ostrożność |
Przy biktegrawirze przyjmować lek co najmniej dwie godziny przed preparatem cynku albo razem z posiłkiem w dowolnym czasie. Przy elwitegrawirze odstęp wynosi cztery godziny przed lekiem i po nim. Osoba przyjmująca dolutegrawir powinna ustalić sposób przyjmowania preparatu cynku z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ ulotka tego leku nie wymienia cynku. Osoba w ciąży przyjmująca biktegrawir powinna ustalić odstęp z lekarzem prowadzącym; charakterystyka podaje dla niej osobne zalecenie, czyli lek co najmniej dwie godziny przed cynkiem albo sześć godzin po nim, oraz wariant alternatywny; o wyborze decyduje lekarz. Jeśli lek i preparat cynku zostały raz przyjęte razem, dokumenty nie podają postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku na HIV nie należy odstawiać samodzielnie ani zmieniać pory jego przyjmowania bez uzgodnienia z lekarzem. |
| Miedź |
Ostrożność |
Długotrwałe przyjmowanie cynku w ilościach przekraczających zalecaną dzienną porcję może prowadzić do niedoboru miedzi. Jeśli stosujesz preparat cynku w wyższej podaży, omów z lekarzem lub farmaceutą, czy potrzebna jest kontrola gospodarki miedzią i czy preparat złożony nie byłby właściwszy niż sam cynk. |
| omeprazol (PPI) |
Ostrożność |
Monitoruj poziom cynku przy długotrwałym PPI. Cynk bisglikynian jest lepiej wchłaniany niezależnie od pH. |
| tiazydy |
Ostrożność |
Przy długotrwałym leczeniu tiazydem o zasadności oznaczenia cynku i o ewentualnej suplementacji decyduje lekarz prowadzący. Sama surowica może nie oddawać zasobów ustrojowych cynku, dlatego wyniku nie interpretuj samodzielnie. |
| wapń |
Ostrożność |
Zachować co najmniej dwugodzinny odstęp między preparatem wapnia a preparatem cynku. Przy suplementacji obu omówić dawki z lekarzem lub farmaceutą. |
| żelazo |
Ostrożność |
Preparaty żelaza i cynku przyjmuje się zwykle w odstępie co najmniej dwóch godzin. Opisany wpływ dotyczy przede wszystkim preparatów przyjmowanych bez posiłku — przy podaniu razem z jedzeniem nie był obserwowany. Jeśli stosujesz oba pierwiastki, omów porę przyjmowania z lekarzem lub farmaceutą. |
| witamina C |
Bez istotnej interakcji |
Łączenie obu składników nie wymaga szczególnych środków ostrożności. Sprawdź jednak zawartość cynku w każdym przyjmowanym preparacie i zsumuj porcje: górny tolerowany poziom spożycia cynku dla osób dorosłych wynosi 25 mg na dobę (opinia Komitetu Naukowego ds. Żywności, 2003, dokument SCF/CS/NUT/UPPLEV/62). Punktem krytycznym przy wyznaczaniu tego limitu był wpływ cynku na gospodarkę miedzią — jawne następstwa niedoboru miedzi, w tym niedokrwistość, zmniejszenie liczby granulocytów obojętnochłonnych i osłabienie odpowiedzi odpornościowej, opisywano jednak dopiero przy przyjmowaniu ponad 150 mg cynku na dobę przez długi czas. O potrzebie suplementacji cynku i o wielkości porcji rozstrzyga lekarz lub farmaceuta. |
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Cynk jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z
zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Przejdź do bazy interakcji
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
cynk × Tetracykliny
Jony cynku wiążą tetracyklinę w przewodzie pokarmowym i obniżają jej wchłanianie. Doksycyklina jest zmieniana w mniejszym stopniu. Charakterystyka Produktu Leczniczego doksycykliny wymienia cynk wprost; wielkość efektu zależy od dawki cynku.
Postępowanie opisane w źródle: Zachowaj odstęp co najmniej 2 godzin między cynkiem a antybiotykiem tetracyklinowym. Nie przerywaj antybiotyku — wystarczy rozsunąć dawki w czasie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Cynk tworzy z tetracyklinami chelaty, które nie wchłaniają się z jelita — mechanizm ten sam co przy wapniu i magnezie.
Źródło: ChPL Doxycyclinum TZF 100 mg, pkt 4.5 — preparaty zawierające jony cynku zmniejszają wchłanianie doksycykliny; odstęp co najmniej 2 godzin. Penttilä O, Hurme H, Neuvonen PJ, Eur J Clin Pharmacol 1975;9(2-3):131-134 (PMID 786686) — cynk obniżał wchłanianie tetracykliny, doksycykliny nie zmieniał istotnie. Uwaga: ChPL Tetracyclinum TZF nie wymienia cynku z nazwy.
Potwierdza dokument urzędowy: „ Preparaty zobojętniające sok żołądkowy, zawierające wielowartościowe jony glinu, wapnia (również mleko, przetwory mleczne i soki owocowe zawierające wapń), magnezu, a także preparaty zawierające jony żelaza, cynku lub bizmutu zmniejszają wchłanianie doksycykliny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Doxycycline Genoptim, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: ChPL
cynk × eltrombopag (agonista receptora trombopoetyny)
Eltrombopag tworzy z kationami wielowartościowymi trudno wchłanialne kompleksy w przewodzie pokarmowym. Jednoczesne przyjęcie preparatu zawierającego cynk ogranicza wchłanianie eltrombopagu, przez co stężenie leku we krwi może być niższe od zamierzonego. Charakterystyka produktu leczniczego wymienia suplementy mineralne zawierające kationy wielowartościowe i podaje wielkość tego wpływu. Pomiar przytoczony w dokumencie dotyczy środka zobojętniającego kwas żołądkowy użytego w badaniu, a nie pojedynczego składnika mineralnego.
Postępowanie opisane w źródle: Zachować odstęp: eltrombopag przynajmniej dwie godziny przed suplementem mineralnym albo cztery godziny po nim. Nie odstawiać leku ani nie zmieniać jego dawki samodzielnie. Terminy przyjmowania ustalić z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Eltrombopag chelatuje kationy wielowartościowe w świetle przewodu pokarmowego; dokument wymienia wśród nich cynk. Powstały kompleks wchłania się gorzej niż sam lek, dlatego jednoczesne przyjęcie obu preparatów obniża stężenie eltrombopagu.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade (eltrombopag), pkt 4.5 — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Eltrombopag chelatuje wielowartościowe kationy, takie jak żelazo, wapń, magnez, glin, selen i cynk. Podanie pojedynczej dawki 75 mg eltrombopagu ze środkiem zobojętniającym kwas żołądkowy zawierającym wielowartościowe kationy (1524 mg wodorotlenku glinu i 1425 mg węglanu magnezu) zmniejsza AUC[…]eltrombopagu w osoczu o 70% (90% CI: 64%, 76%) i Cmax o 70% (90% CI: 62%, 76%). Eltrombopag należy przyjmować przynajmniej dwie godziny przed lub cztery godziny po spożyciu takich produktów jak środki zobojętniające, produkty nabiałowe lub suplementy mineralne zawierające wielowartościowe kationy, by uniknąć znacznego zmniejszenia wchłaniania eltrombopagu wywołanego chelatowaniem (patrz punkty 4.2 i 5.2).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
fluorochinolony (ciprofloksacyna) × cynk
Jony cynku łączą się trwale (chelatują) z antybiotykami z grupy fluorochinolonów — takimi jak cyprofloksacyna, lewofloksacyna czy moksyfloksacyna — i obniżają wchłanianie antybiotyku. W badaniu u 12 zdrowych mężczyzn, po jednorazowej dawce 500 mg na czczo, multiwitamina z cynkiem obniżyła pole pod krzywą stężenia cyprofloksacyny, czyli miarę całkowitej ilości leku docierającej do krwi, do 11,3 µg·h/ml wobec 14,5 i 15,7 µg·h/ml w dwóch pomiarach kontrolnych bez suplementu — o około jedną czwartą. Dla porównania: siarczan żelaza obniżył ją w tym samym badaniu aż do 5,4 µg·h/ml, a więc znacznie silniej niż cynk. Mniejsze wchłanianie antybiotyku może oznaczać niedoleczenie zakażenia, dlatego odstępu nie należy lekceważyć.
Postępowanie opisane w źródle: Cynk minimum 2 godziny po antybiotyku. Nie stosuj razem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Połączenie jonów cynku z cząsteczką fluorochinolonu (chelatacja) w świetle przewodu pokarmowego zmniejsza ilość antybiotyku dostępnego do wchłonięcia. Dochodzi do niego tylko wtedy, gdy oba preparaty znajdą się w jelicie w tym samym czasie, dlatego interakcję ogranicza odstęp między nimi, a nie zmniejszenie dawki. Badanie objęło cyprofloksacynę, ale mechanizm dotyczy całej grupy fluorochinolonów.
Źródło: Polk RE, Healy DP, Sahai J, Drwal L, Racht E. Effect of ferrous sulfate and multivitamins with zinc on absorption of ciprofloxacin in normal volunteers. Antimicrob Agents Chemother 1989;33(11):1841-4 (PMID 2610494) — badanie naprzemienne, 12 zdrowych mężczyzn, cyprofloksacyna 500 mg na czczo. AUC: podanie samego antybiotyku 14,5 µg·h/ml (schemat A) i 15,7 µg·h/ml (schemat D, po okresie wypłukania), z multiwitaminą z cynkiem 11,3 µg·h/ml (schemat C), z siarczanem żelaza 5,4 µg·h/ml (schemat B). Przy schemacie z żelazem stężenia maksymalne spadały poniżej MIC dla 90% szczepów wielu drobnoustrojów uznawanych za wrażliwe.
Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne stosowanie fluorochinolonów i multiwitamin zawierających cynk, wydaje się zmniejszać ich wchłanianie po podaniu doustnym.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Levofloxacin Aurovitas, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: niski
cynk × Miedź
Cynk i miedź konkurują o wchłanianie w jelicie cienkim — tak opisuje to wiedza podręcznikowa. W cytowanej pracy opisano dwóch chorych, u których długotrwałe przyjmowanie dużych ilości cynku doprowadziło do niedoboru miedzi z niedokrwistością syderoblastyczną. U obu zmiany ustąpiły po usunięciu źródła cynku.
Postępowanie opisane w źródle: Długotrwałe przyjmowanie cynku w ilościach przekraczających zalecaną dzienną porcję może prowadzić do niedoboru miedzi. Jeśli stosujesz preparat cynku w wyższej podaży, omów z lekarzem lub farmaceutą, czy potrzebna jest kontrola gospodarki miedzią i czy preparat złożony nie byłby właściwszy niż sam cynk.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Zgodnie z wiedzą podręcznikową cynk nasila wytwarzanie metalotioneiny w komórkach nabłonka jelita. Białko to wiąże miedź i zatrzymuje ją w komórce, która złuszcza się do światła jelita razem ze związanym pierwiastkiem. Cytowana praca opisuje następstwa kliniczne i nie badała tego mechanizmu.
Źródło: Broun ER, Greist A, Tricot G, Hoffman R. Excessive zinc ingestion. A reversible cause of sideroblastic anemia and bone marrow depression. JAMA 1990;264(11):1441-3 (PMID 2094240) — opis dwóch przypadków: u jednego chorego źródłem cynku był suplement, u drugiego połknięte monety. ChPL Zincteral (siarczan cynku), pkt 4.5.
Potwierdza dokument urzędowy: „Preparaty miedzi – duże dawki cynku mogą hamować wchłanianie miedzi (sole cynku powinny być stosowane co najmniej 2 godziny po zastosowaniu preparatów miedzi).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Zincteral (siarczan cynku), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
cynk × tiazydy
Diuretyki tiazydowe zwiększają wydalanie cynku przez nerki. W badaniu u 20 osób z łagodnym nadciśnieniem leczonych tiazydami przez 6–36 miesięcy stężenie cynku we włosach było istotnie niższe niż u nieleczonych diuretykiem, natomiast stężenie cynku w SUROWICY nie różniło się istotnie między grupami.
Postępowanie opisane w źródle: Przy długotrwałym leczeniu tiazydem o zasadności oznaczenia cynku i o ewentualnej suplementacji decyduje lekarz prowadzący. Sama surowica może nie oddawać zasobów ustrojowych cynku, dlatego wyniku nie interpretuj samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Mechanizm opisano jako nasilone wydalanie cynku z moczem. Cytowana praca nie wskazuje, przez który transporter to zachodzi.
Źródło: Mountokalakis T i wsp. Zinc deficiency in mild hypertensive patients treated with diuretics. J Hypertens Suppl 1984;2(3):S571-2 (PMID 6152785) — 20 leczonych tiazydem wobec 19 nieleczonych: cynk we WŁOSACH istotnie niższy, cynk w SUROWICY bez istotnej różnicy. Johns Hopkins Med J 1975 (PMID 804069).
Ostrożność
Dowody: niski
cynk × bisfosfoniany
Jony cynku (Zn²⁺) mogą chelatować kwas alendronowy i inne bisfosfoniany, tworząc nierozpuszczalne kompleksy i obniżając biodostępność leku.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmuj bisfosfoniany ≥2h przed lub po suplementach cynku.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Chelatowanie grup fosfonianowych przez Zn²⁺ → nierozpuszczalny kompleks → zmniejszone wchłanianie bisfosfonianu.
Źródło: ChPL/FDA Fosamax — kationy dwuwartościowe (Zn) chelatują bisfosfonian → ↓wchłanianie; odstęp ≥2h. Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.
Ostrożność
Dowody: ChPL
cynk × inhibitory integrazy HIV (biktegrawir, elwitegrawir)
Biktegrawir i elwitegrawir to leki z grupy inhibitorów integrazy stosowane w leczeniu zakażenia HIV, czyli leków blokujących enzym, za pomocą którego wirus wbudowuje swój materiał genetyczny do komórki. Ulotka produktu leczniczego z biktegrawirem podaje, że lek przyjmuje się co najmniej dwie godziny przed suplementem cynku albo razem z posiłkiem w dowolnym czasie. Charakterystyka tego produktu podaje, że badań z cynkiem nie przeprowadzono, a zalecenie wynika z mechanizmu wiązania leku przez jony metali. Ulotka produktu z elwitegrawirem nakazuje odstęp czterech godzin dla suplementów z cynkiem. Ulotka produktu z dolutegrawirem nie wymienia cynku. Zalecenia odstępu obejmują także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe zawierające cynk. To samo zalecenie obejmuje magnez, wapń i żelazo, które mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Przy biktegrawirze przyjmować lek co najmniej dwie godziny przed preparatem cynku albo razem z posiłkiem w dowolnym czasie. Przy elwitegrawirze odstęp wynosi cztery godziny przed lekiem i po nim. Osoba przyjmująca dolutegrawir powinna ustalić sposób przyjmowania preparatu cynku z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ ulotka tego leku nie wymienia cynku. Osoba w ciąży przyjmująca biktegrawir powinna ustalić odstęp z lekarzem prowadzącym; charakterystyka podaje dla niej osobne zalecenie, czyli lek co najmniej dwie godziny przed cynkiem albo sześć godzin po nim, oraz wariant alternatywny; o wyborze decyduje lekarz. Jeśli lek i preparat cynku zostały raz przyjęte razem, dokumenty nie podają postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku na HIV nie należy odstawiać samodzielnie ani zmieniać pory jego przyjmowania bez uzgodnienia z lekarzem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm chelatacją kationów poliwalentnych, czyli wiązaniem leku przez jony metali o ładunku większym niż jeden. Jon cynku wiąże cząsteczkę leku w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi.
Źródło: Ulotka dla pacjenta i Charakterystyka Produktu Leczniczego Biktarvy (biktegrawir), „Lek Biktarvy a inne leki” i pkt 4.5; ulotka Genvoya (elwitegrawir), „Lek Genvoya a inne leki”; ulotka i Charakterystyka Tivicay (dolutegrawir) — brak wzmianki o cynku — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Suplementy żelaza i (lub) cynku: lek Biktarvy należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed przyjęciem suplementów żelaza i (lub) cynku lub można je przyjąć równocześnie z pożywieniem w dowolnym czasie. Jednakże, jeśli pacjentka jest w ciąży, patrz punkt Ciąża i karmienie piersią.”
— Biktarvy (biktegrawir, emtrycytabina, alafenamid tenofowiru), tabletki powlekane, sekcja Ulotka dla pacjenta, „Lek Biktarvy a inne leki”; ChPL Biktarvy pkt 4.5; ulotka Genvoya; ulotka i ChPL Tivicay (brak cynku), Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
cynk × baloksawir marboksyl
Baloksawir marboksyl to lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu grypy, czyli lek hamujący namnażanie wirusa grypy. Charakterystyka produktu leczniczego Xofluza podaje, że produkty zawierające kationy wielowartościowe, czyli jony metali o ładunku większym niż jeden, mogą zmniejszać stężenie baloksawiru w osoczu. Dokument zakazuje przyjmowania leku razem z produktami zawierającymi takie kationy. Wymienia wśród nich środki przeczyszczające, leki zobojętniające i doustne suplementy z żelazem, cynkiem, selenem, wapniem lub magnezem. Ulotka dla pacjenta powtarza ten zakaz i podaje, że wymienione produkty mogą osłabiać działanie leku. Dokument nie podaje wielkości spadku ani odstępu czasowego, który usuwałby interakcję. Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u osób dorosłych. To samo zalecenie obejmuje magnez, wapń, żelazo i selen, które mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Nie przyjmować preparatu cynku razem z lekiem. Wiadomo, że baloksawir marboksyl przyjmuje się w pojedynczej dawce; charakterystyka nie podaje odstępu, który usuwałby interakcję, dlatego porę przyjęcia preparatu cynku w dniu leczenia należy ustalić z lekarzem lub farmaceutą. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z cynkiem. Jeśli lek i preparat cynku zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu wprost; wskazuje kationy wielowartościowe jako przyczynę niższego stężenia leku. Wiadomo, że mechanizmem jest chelatacja, czyli wiązanie leku przez jon metalu. Jon cynku wiąże cząsteczkę leku w przewodzie pokarmowym w połączenie, które nie wchłania się do krwi.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Xofluza (baloksawir marboksyl), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek Xofluza a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Produkty, które zawierają kationy wielowartościowe, mogą zmniejszać stężenie baloksawiru w osoczu. Produktu leczniczego Xofluza nie należy przyjmować z produktami, które zawierają kationy wielowartościowe, takimi jak środki przeczyszczające, leki zobojętniające lub doustne suplementy zawierające żelazo, cynk, selen, wapń lub magnez.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Xofluza (baloksawir marboksyl), sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta, „Lek Xofluza a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
glicyna × cynk
Charakterystyka produktu leczniczego Pluscard podaje, że glicyna może tworzyć kompleksy ze związkami metali i że z tego powodu nie należy ich stosować jednocześnie. Dokument mówi o związkach metali ogólnie i nie wylicza pierwiastków; cynk jest jednym z nich, więc uwaga go obejmuje. Charakterystyka nie podaje odstępu ani wielkości wpływu. Uwaga dotyczy przyjęcia dwóch preparatów w tej samej chwili, nie łączenia ich w leczeniu. Osobną sprawą jest diglicynian cynku, czyli gotowe fabryczne połączenie glicyny z pierwiastkiem, wchłaniane jako całość. Zdania charakterystyki nie przenosi się na taką postać.
Postępowanie opisane w źródle: Preparat cynku i preparat z glicyną przyjmuj w odstępie. Cynk ma już w bazie kilka wpisów o odstępach od innych preparatów; ten dokłada kolejny. Charakterystyka nie podaje, ile odstęp ma wynosić, więc żadnej liczby godzin tu nie znajdziesz. Najprostsze wyjście to przyjmowanie obu preparatów o różnych porach dnia, na przykład jednego rano, drugiego wieczorem. O porę zapytaj farmaceutę, który zna wszystkie Twoje preparaty. Nie odstawiaj żadnego preparatu na własną rękę.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Glicyna ma grupę aminową i karboksylową, więc wiąże jon metalu dwoma miejscami naraz i tworzy pierścień chelatowy. Powstałe połączenie ma inne właściwości niż sam jon. Charakterystyka nazywa sam fakt tworzenia kompleksów i wyprowadza z niego zalecenie rozdzielenia preparatów; szlaku nie opisuje.
Źródło: ChPL Pluscard (kwas acetylosalicylowy 100 mg + glicyna 40 mg), tabletki, pkt 4.5; to samo brzmienie w ulotce dla pacjenta
Potwierdza dokument urzędowy: „Związki metali: glicyna może tworzyć kompleksy ze związkami metali, dlatego nie należy ich stosować jednocześnie.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Pluscard (kwas acetylosalicylowy + glicyna), tabletki 100 mg + 40 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
omeprazol (PPI) × cynk
Cynk jest lepiej wchłaniany w środowisku kwaśnym. Podwyższenie pH żołądka przez PPI zmniejsza dostępność Zn²⁺, szczególnie z produktów roślinnych (fitynian).
Postępowanie opisane w źródle: Monitoruj poziom cynku przy długotrwałym PPI. Cynk bisglikynian jest lepiej wchłaniany niezależnie od pH.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Supresja kwasu → ↑pH → ↓rozpuszczalność soli cynkowych → ↓biodostępność cynku.
Źródło: Sturniolo GC, Montino MC, Rossetto L, Martin A. Inhibition of gastric acid secretion reduces zinc absorption in man. J Am Coll Nutr 1991;10(4):372-5 (PMID 1894892). Natural Medicines Database.
Ostrożność
Dowody: ChPL
wapń × cynk
Wapń i cynk czytelnik często ma u siebie równocześnie, w preparatach dostępnych bez recepty. Dowód pochodzi z charakterystyki PRODUKTU LECZNICZEGO zawierającego cynk, który nakazuje odstęp co najmniej dwóch godzin od produktów zawierających wapń. Sama para dotyczy jednak dwóch substancji przyjmowanych jako suplementy, nie suplementu i leku na receptę.
Postępowanie opisane w źródle: Zachować co najmniej dwugodzinny odstęp między preparatem wapnia a preparatem cynku. Przy suplementacji obu omówić dawki z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nakazuje odstęp, nie nazywając mechanizmu. Opisywana w piśmiennictwie konkurencja wapnia i cynku o wchłanianie w jelicie pozostaje tu tłem, a nie twierdzeniem tego dokumentu.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego BiotinoZin (biotyna + glukonian cynku), pkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Należy zachować co najmniej 2-godzinny odstęp między przyjęciem produktu leczniczego BiotinoZin i produktów zawierających żelazo, miedź lub wapń.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
żelazo × cynk
Cytowany przegląd opisuje kierunek od żelaza do cynku: wysokie stężenia żelaza obniżały wchłanianie cynku, gdy oba pierwiastki podano w roztworze. Przy podaniu razem z posiłkiem efektu nie obserwowano. Autorzy wskazują dawkę powyżej 25 mg żelaza jako tę, przy której wpływ na wchłanianie cynku bywa mierzalny, a wzbogacanie żywności żelazem w obecnie stosowanych ilościach nie wpływało niekorzystnie na wchłanianie cynku.
Postępowanie opisane w źródle: Preparaty żelaza i cynku przyjmuje się zwykle w odstępie co najmniej dwóch godzin. Opisany wpływ dotyczy przede wszystkim preparatów przyjmowanych bez posiłku — przy podaniu razem z jedzeniem nie był obserwowany. Jeśli stosujesz oba pierwiastki, omów porę przyjmowania z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Zgodnie z wiedzą podręcznikową oba pierwiastki konkurują o wchłanianie w jelicie cienkim. Cytowany przegląd opisuje wynik obserwowany u ludzi i nie rozstrzyga, przez który transporter to zachodzi.
Źródło: Whittaker P. Iron and zinc interactions in humans. Am J Clin Nutr 1998;68(2 Suppl):442S-446S (PMID 9701159) — przegląd; opisuje wpływ żelaza na wchłanianie cynku.
Bez istotnej interakcji
Dowody: umiarkowany
cynk × witamina C
Cynk i witamina C to składniki, dla których dopuszczono w Unii Europejskiej oświadczenia o roli w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Nie ma znanej interakcji między nimi, a łączenie ich w typowych porcjach suplementacyjnych nie jest przeciwwskazane. Nie ma też podstaw, by przypisywać takiemu połączeniu działanie wykraczające poza te oświadczenia.
Postępowanie opisane w źródle: Łączenie obu składników nie wymaga szczególnych środków ostrożności. Sprawdź jednak zawartość cynku w każdym przyjmowanym preparacie i zsumuj porcje: górny tolerowany poziom spożycia cynku dla osób dorosłych wynosi 25 mg na dobę (opinia Komitetu Naukowego ds. Żywności, 2003, dokument SCF/CS/NUT/UPPLEV/62). Punktem krytycznym przy wyznaczaniu tego limitu był wpływ cynku na gospodarkę miedzią — jawne następstwa niedoboru miedzi, w tym niedokrwistość, zmniejszenie liczby granulocytów obojętnochłonnych i osłabienie odpowiedzi odpornościowej, opisywano jednak dopiero przy przyjmowaniu ponad 150 mg cynku na dobę przez długi czas. O potrzebie suplementacji cynku i o wielkości porcji rozstrzyga lekarz lub farmaceuta.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Oba składniki objęte są odrębnymi oświadczeniami dopuszczonymi rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012: „Cynk pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego” (wpisy 291 i 1757) oraz „Witamina C pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego” (wpisy 134 i 4321). Oświadczenia dotyczą każdego składnika osobno; wspólnego mechanizmu ani wzajemnego wzmacniania działania nie wykazano.
Źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 — wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, wpisy 291 i 1757 (cynk) oraz 134 i 4321 (witamina C). Opinion of the Scientific Committee on Food on the Tolerable Upper Intake Level of Zinc, SCF/CS/NUT/UPPLEV/62 Final, 19 marca 2003 — „An UL of 25 mg/day is recommended”, punkt krytyczny: wskaźniki stanu miedzi.
