Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
fluorochinolony (ciprofloksacyna) × cynk
Jony cynku łączą się trwale (chelatują) z antybiotykami z grupy fluorochinolonów — takimi jak cyprofloksacyna, lewofloksacyna czy moksyfloksacyna — i obniżają wchłanianie antybiotyku. W badaniu u 12 zdrowych mężczyzn, po jednorazowej dawce 500 mg na czczo, multiwitamina z cynkiem obniżyła pole pod krzywą stężenia cyprofloksacyny, czyli miarę całkowitej ilości leku docierającej do krwi, do 11,3 µg·h/ml wobec 14,5 i 15,7 µg·h/ml w dwóch pomiarach kontrolnych bez suplementu — o około jedną czwartą. Dla porównania: siarczan żelaza obniżył ją w tym samym badaniu aż do 5,4 µg·h/ml, a więc znacznie silniej niż cynk. Mniejsze wchłanianie antybiotyku może oznaczać niedoleczenie zakażenia, dlatego odstępu nie należy lekceważyć.
Postępowanie opisane w źródle: Cyprofloksacynę przyjmuj 1 do 2 godzin przed preparatem z cynkiem, także wielowitaminowym, albo co najmniej 4 godziny po nim. Lewofloksacynę przyjmuj co najmniej 2 godziny przed preparatem z cynkiem albo co najmniej 2 godziny po nim. Nie przyjmuj ich razem. Przy innych fluorochinolonach sprawdź ulotkę albo zapytaj farmaceutę.
Mechanizm
Mechanizm: Połączenie jonów cynku z cząsteczką fluorochinolonu (chelatacja) w świetle przewodu pokarmowego zmniejsza ilość antybiotyku dostępnego do wchłonięcia. Dochodzi do niego tylko wtedy, gdy oba preparaty znajdą się w jelicie w tym samym czasie, dlatego interakcję ogranicza odstęp między nimi, a nie zmniejszenie dawki. Badanie objęło cyprofloksacynę, ale mechanizm dotyczy całej grupy fluorochinolonów.
Źródło: Polk RE, Healy DP, Sahai J, Drwal L, Racht E. Effect of ferrous sulfate and multivitamins with zinc on absorption of ciprofloxacin in normal volunteers. Antimicrob Agents Chemother 1989;33(11):1841-4 (PMID 2610494) — badanie naprzemienne, 12 zdrowych mężczyzn, cyprofloksacyna 500 mg na czczo. AUC: podanie samego antybiotyku 14,5 µg·h/ml (schemat A) i 15,7 µg·h/ml (schemat D, po okresie wypłukania), z multiwitaminą z cynkiem 11,3 µg·h/ml (schemat C), z siarczanem żelaza 5,4 µg·h/ml (schemat B). Przy schemacie z żelazem stężenia maksymalne spadały poniżej MIC dla 90% szczepów wielu drobnoustrojów uznawanych za wrażliwe.
Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne podawanie z cyprofloksacyną (doustnie) leków zawierających wielowartościowe kationy lub substancji mineralnych (uzupełniających np. jony wapnia, magnezu, glinu, żelaza), polimerów wiążących fosforany (np. sewelamer), sukralfatu lub leków zobojętniających sok żołądkowy oraz leków o dużej pojemności buforowej (np. tabletki dydanozyny), zawierających jony magnezu, glinu lub wapnia, zmniejsza wchłanianie cyprofloksacyny. W związku z tym cyprofloksacynę należy stosować albo 1-2 godziny przed podaniem, albo co najmniej 4 godziny po podaniu tych produktów.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cipronex, tabletki powlekane (cyprofloksacyna), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: wysoki
wapń × fluorochinolony
Jony wapnia wiążą cyprofloksacynę i norfloksacynę w przewodzie pokarmowym, przez co antybiotyk gorzej się wchłania. Charakterystyki Produktu Leczniczego lewofloksacyny i moksyfloksacyny nie wykazują istotnej klinicznie interakcji z preparatami wapnia — ten wpis ich nie dotyczy.
Postępowanie opisane w źródle: Cyprofloksacynę przyjmuj 1 do 2 godzin przed preparatem wapnia albo co najmniej 4 godziny po nim. Nie przyjmuj jej razem z nabiałem, na przykład z mlekiem lub jogurtem, i nie popijaj tabletki napojem wzbogaconym minerałami, na przykład sokiem pomarańczowym z dodatkiem wapnia. Wapń zawarty w zwykłym posiłku nie wpływa znacząco na wchłanianie cyprofloksacyny. Norfloksacynę przyjmuj co najmniej godzinę przed posiłkiem albo dwie godziny po nim, także po posiłku mlecznym. Suplementu wapnia nie przyjmuj razem z nią ani w ciągu 2 godzin od jej zażycia. Przy innych fluorochinolonach sprawdź ulotkę albo zapytaj farmaceutę.
Mechanizm
Mechanizm: Wapń tworzy z cząsteczką chinolonu nierozpuszczalny kompleks w świetle jelita. Charakterystyka cyprofloksacyny podaje, że wapń zawarty w posiłku nie wpływa znacząco na wchłanianie leku, ale każe unikać przyjmowania leku razem z nabiałem oraz popijania tabletki samymi napojami wzbogaconymi minerałami. Wymienia w tym miejscu mleko, jogurt i sok pomarańczowy wzbogacony wapniem.
Źródło: ChPL Cipronex, pkt 4.5 — cyprofloksacynę należy stosować 1-2 godziny przed lub co najmniej 4 godziny po preparatach z kationami wielowartościowymi; wapń z posiłku nie wpływa znacząco. ChPL Nolicin, pkt 4.5 i 4.2. ChPL Levofloxacin Sanovel, pkt 4.5 — nie stwierdzono interakcji z węglanem wapnia. ChPL Moxifloxacin Accord, pkt 4.5 — badania kliniczne nie wykazały interakcji z preparatami wapnia. Kays MB i wsp., Am J Kidney Dis 2003 (PMID 14655198).
Potwierdza dokument urzędowy: „Należy jednak unikać jednoczesnego przyjmowania cyprofloksacyny z produktami nabiałowymi lub popijania tabletki tylko napojami wzbogaconymi minerałami (np. mleko, jogurt, sok pomarańczowy wzbogacony wapniem), ponieważ może to zmniejszać wchłanianie cyprofloksacyny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cipronex, tabletki powlekane (cyprofloksacyna), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: wysoki
żelazo × fluorochinolony
Suplementy żelaza wiążą fluorochinolony w przewodzie pokarmowym i wyraźnie obniżają wchłanianie antybiotyku. Dotyczy to także lewofloksacyny i moksyfloksacyny, przy których wapń nie stanowi problemu.
Postępowanie opisane w źródle: Odstęp zależy od leku. Cyprofloksacynę przyjmuj 1 do 2 godzin przed żelazem albo co najmniej 4 godziny po nim. Przy moksyfloksacynie zachowaj około 6 godzin, przy lewofloksacynie 2 godziny przed i 2 godziny po. Nie przerywaj antybiotyku — wystarczy rozsunąć dawki w czasie.
Mechanizm
Mechanizm: Żelazo tworzy z grupami karboksylową i ketonową cząsteczki chinolonu nierozpuszczalny kompleks, który nie wchłania się z jelita.
Źródło: ChPL Cipronex, pkt 4.5; ChPL Moxifloxacin Accord, pkt 4.5 — około 6-godzinna przerwa od preparatów zawierających żelazo; ChPL Levofloxacin Sanovel, pkt 4.5 — nie przyjmować w ciągu 2 godzin przed i po. Lehto P, Kivistö KT, Neuvonen PJ, Br J Clin Pharmacol 1994;37(1) (PMID 8148225) — siarczan żelaza wyraźnie obniżał ekspozycję na norfloksacynę i cyprofloksacynę, słabiej na ofloksacynę. Pletz MW i wsp., Antimicrob Agents Chemother 2003 (PMID 12821462) — przy zachowaniu 2-godzinnego odstępu efekt zanikał.
Potwierdza dokument urzędowy: „Wpływ innych produktów leczniczych na lewofloksacynę Sole żelaza, sole cynku, leki zobojętniające kwas żołądkowy zawierające magnez lub glin, dydanozyna Wchłanianie lewofloksacyny jest znacznie zmniejszone, jeśli tabletki Levofloxacin Aurovitas podaje się razem z solami żelaza lub lekami zobojętniającymi sok żołądkowy, zawierającymi magnez lub glin lub z dydanozyną (tylko preparaty dydanozyny z glinem i magnezem zawierające środki buforujące).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Levofloxacin Aurovitas, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
