Ostrożność
Dowody: umiarkowany
Melatonina × kofeina
Kofeina blokuje receptory adenozynowe i opóźnia dobowy wzrost stężenia melatoniny. W badaniu z podwójnie ślepą próbą dawka odpowiadająca podwójnemu espresso, przyjęta trzy godziny przed zwykłą porą snu, przesunęła ten wzrost o około czterdzieści minut. Dla porównania: trzygodzinna ekspozycja na jasne światło wieczorem przesuwa go mniej więcej dwa razy silniej. Kawa wypita rano nie była przedmiotem tego badania.
Postępowanie opisane w źródle: Nie spożywaj kawy <6h przed snem, suplementacja melatoniny może wymagać wyższej dawki.
Mechanizm
Mechanizm: Antagonizm receptorów adenozynowych A2A podnosi poziom cAMP hamując szyszynkę.
Źródło: Burke TM, Sci Translational Med 2015 (PMID 26378246)
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
beta-blokery (bisoprolol/metoprolol) × kofeina
W badaniu wzięło udział 12 zdrowych osób z prawidłowym ciśnieniem, którym przed wypiciem kawy podano propranolol, metoprolol albo placebo. Kawa podnosiła ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, a lek beta-adrenolityczny tego wzrostu nie zmienił. Tętno po kawie malało, przy czym spadek wydawał się większy przy propranololu. Po kawie rosło stężenie adrenaliny w osoczu.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz lek beta-adrenolityczny, uwzględnij łączną ilość kofeiny z kawy, herbaty, napojów energetyzujących i preparatów przedtreningowych — sumuje się. Wzrost ciśnienia po kawie opisano również u osób, którym podano taki lek. Badanie objęło niewielką grupę osób zdrowych, więc u osoby leczonej z powodu nadciśnienia lub choroby serca skutki mogą być inne. O skokach ciśnienia lub niepokojącym odczuciu bicia serca poinformuj lekarza prowadzącego.
Mechanizm
Mechanizm: Zgodnie z wiedzą podręcznikową kofeina blokuje receptory adenozynowe i nasila wyrzut amin katecholowych. Cytowana praca opisuje wynik hemodynamiczny i stężenia hormonów, a nie szlak, przez który zachodzi; nie wykazała też, by leki beta-adrenolityczne zmieniały wpływ kawy na ciśnienie.
Źródło: Smits P, Hoffmann H, Thien T i wsp. Hemodynamic and humoral effects of coffee after beta 1-selective and nonselective beta-blockade. Clin Pharmacol Ther 1983;34(2):153-8, PMID 6347498 (kontrolowane badanie kliniczne, 12 osób z prawidłowym ciśnieniem, propranolol i metoprolol wobec placebo).
Ostrożność
Dowody: niski
gorzka pomarańcza × kofeina
Gorzka pomarańcza (synefryna) bywa łączona z kofeiną i innymi stymulantami w suplementach dla osób aktywnych i preparatach termogenicznych. Dla takich produktów wieloskładnikowych zgłaszano zaburzenia rytmu serca, zawały i udary; dowody są niejednoznaczne, ale ostrożność jest wskazana, szczególnie przy chorobach serca i nadciśnieniu.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli masz chorobę serca, nadciśnienie lub zaburzenia rytmu, unikaj preparatów łączących gorzką pomarańczę z kofeiną i innymi stymulantami. Skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm
Mechanizm: Synefryna ma słabe działanie sympatykomimetyczne; łączenie z kofeiną i stymulantami może sumować obciążenie sercowo-naczyniowe.
Źródło: NCCIH, Bitter Orange — zgłaszano poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe (głównie produkty wieloskładnikowe); wpływ na ciśnienie i tętno niejednoznaczny.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
kofeina × lewotyroksyna
Spożycie kawy w ciągu 1h od przyjęcia lewotyroksyny zmniejsza jej wchłanianie o ok. 25–36%, co może prowadzić do niedoczynności tarczycy.
Postępowanie opisane w źródle: Przyjmuj lewotyroksynę na czczo ≥30–60 min przed kawą. Monitoruj TSH przy zmianie nawyków kawowych.
Mechanizm
Mechanizm: Kofeina i związki polifenolowe kawy prawdopodobnie tworzą chelaty z lewotyroksyną lub przyspieszają perystaltykę, skracając czas kontaktu z enterocytami.
Źródło: Thyroid 2008 (PMID 18341376) — kawa upośledza wchłanianie L-tyroksyny (Benvenga). Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.
Ostrożność
Dowody: badania farmakokinetyczne u zdrowych ochotników (10-12 osób), wynik zależny od leku
kofeina × fluorochinolony
Fluorochinolony hamują CYP1A2, główny enzym rozkładający kofeinę, ale wielkość tego efektu różni się między lekami kilkukrotnie. W badaniu krzyżowym u 12 ochotników ofloksacyna nie zmieniła żadnego z parametrów kofeiny, cyprofloksacyna w dawce 250 mg dwa razy dziennie wydłużyła okres półtrwania o 15 procent i obniżyła klirens o 33 procent, a enoksacyna wydłużyła okres półtrwania o 260 procent i obniżyła klirens o 78 procent. W osobnym badaniu cyprofloksacyna w wyższej dawce (750 mg dwa razy dziennie) wydłużyła okres półtrwania kofeiny z 5,2 do 8,2 godziny i obniżyła klirens niemal o połowę; autorzy tej pracy zaznaczają, że znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje do ustalenia. Pefloksacyna obniżała klirens kofeiny około dwukrotnie. Z leków o najsilniejszym działaniu żaden nie jest dostępny w Polsce: w Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma ani enoksacyny, ani pefloksacyny (odczyt 19.09.2026), są natomiast cyprofloksacyna i ofloksacyna. Nie znaczy to, że w Polsce problem nie istnieje: cyprofloksacyna jest tu głównym fluorochinolonem z udokumentowanym wpływem na kofeinę.
Postępowanie opisane w źródle: Podczas leczenia cyprofloksacyną ogranicz kofeinę, jeśli zauważysz niepokój, kołatanie serca albo trudności z zasypianiem — jej rozkład jest wtedy wolniejszy, a przy wyższych dawkach antybiotyku efekt był wyraźniejszy. Przy ofloksacynie zmian farmakokinetyki kofeiny nie stwierdzono. Objawy utrzymujące się mimo ograniczenia kofeiny zgłoś lekarzowi.
Mechanizm
Mechanizm: Fluorochinolony kompetycyjnie hamują CYP1A2, przez co kofeina rozkłada się wolniej i dłużej utrzymuje się we krwi. Siła hamowania zależy od konkretnego leku, a w przypadku pefloksacyny dokłada się do niej jej metabolit, norfloksacyna.
Źródło: Stille W, Harder S, Mieke S i wsp. Decrease of caffeine elimination in man during co-administration of 4-quinolones. J Antimicrob Chemother 1987;20(5):729-34 (PMID 3480885) — badanie krzyżowe u 12 ochotników; stąd porównanie ofloksacyny, cyprofloksacyny i enoksacyny. Healy DP, Polk RE, Kanawati L i wsp. Interaction between oral ciprofloxacin and caffeine in normal volunteers. Antimicrob Agents Chemother 1989;33(4):474-8 (PMID 2729942) — 10 ochotników, cyprofloksacyna 750 mg; stąd wartości okresu półtrwania i zastrzeżenie autorów o znaczeniu klinicznym. Kinzig-Schippers M i wsp. Interaction of pefloxacin and enoxacin with the human cytochrome P450 enzyme CYP1A2. Clin Pharmacol Ther 1999;65(3):262-74 (PMID 10096258) — 12 ochotników; stąd dane o pefloksacynie i o udziale norfloksacyny. Rejestr Produktów Leczniczych (URPL, odczyt 19.09.2026) — obecność cyprofloksacyny i ofloksacyny, brak enoksacyny i pefloksacyny.
Ostrożność
Dowody: ChPL
kofeina × klozapina
Klozapina jest lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w schizofrenii opornej na inne leczenie. Charakterystyka produktu leczniczego podaje, że kofeina hamuje enzym CYP1A2, którym wątroba rozkłada klozapinę, przez co stężenie leku we krwi rośnie, a po pięciu dniach bez kofeiny spada o blisko połowę. Zmiana ilości wypijanej kawy może wymagać dostosowania dawki leku.
Postępowanie opisane w źródle: Osoba leczona klozapiną nie powinna nagle zmieniać ilości spożywanej kofeiny. Przed rozpoczęciem lub odstawieniem preparatów z kofeiną albo przed wyraźną zmianą ilości kawy należy poinformować lekarza, ponieważ może być potrzebna korekta dawki leku. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nazywa kofeinę inhibitorem CYP1A2, czyli substancją hamującą enzym wątrobowy, który rozkłada klozapinę. Zahamowany enzym usuwa lek wolniej, więc jego stężenie we krwi rośnie; odstawienie kofeiny działa odwrotnie.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Klozapol (klozapina), pkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne podawanie substancji hamujących działanie niektórych izoenzymów cytochromu P450 może zwiększać stężenie klozapiny, co może spowodować konieczność zmniejszenia dawki klozapiny, aby zapobiec działaniom niepożądanym. Ma to większe znaczenie w przypadku inhibitorów CYP 1A2, takich jak kofeina (patrz niżej), perazyna oraz selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny – fluwoksamina. […] Ze względu na fakt, że stężenie klozapiny w osoczu zwiększa się pod wpływem kofeiny i zmniejsza się o blisko 50% po 5-dniowej przerwie w spożyciu kofeiny, może zajść konieczność modyfikacji dawkowania klozapiny w przypadku zmiany ilości spożywanej kawy.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Klozapol (klozapina), tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
kofeina × fluwoksamina (SSRI)
Fluwoksamina jest lekiem przeciwdepresyjnym z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, w skrócie SSRI, czyli leków zwiększających ilość serotoniny w mózgu. Charakterystyka produktu leczniczego podaje, że fluwoksamina silnie hamuje enzym CYP1A2, którym wątroba rozkłada kofeinę, przez co stężenie kofeiny we krwi może rosnąć. Osoby pijące dużo napojów z kofeiną powinny ograniczyć ich spożycie, jeśli wystąpią u nich drżenie, kołatanie serca, nudności, niepokój lub bezsenność.
Postępowanie opisane w źródle: Podczas leczenia fluwoksaminą zachować umiar w spożyciu kofeiny z preparatów i napojów. Jeśli wystąpią drżenie, kołatanie serca, nudności, niepokój lub bezsenność, zmniejszyć spożycie kofeiny i poinformować lekarza. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nazywa fluwoksaminę silnym inhibitorem CYP1A2, czyli substancją hamującą enzym wątrobowy, który rozkłada kofeinę. Zahamowany enzym usuwa kofeinę wolniej, więc jej działanie trwa dłużej i jest silniejsze.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Fevarin (fluwoksamina), pkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Stężenia kofeiny w osoczu mogą się zwiększać w przypadku jednoczesnego stosowania fluwoksaminy. Dlatego pacjenci spożywający duże ilości napojów zawierających kofeinę powinni zmniejszyć ich spożycie, jeśli stosują fluwoksaminę i wystąpią u nich działania niepożądane zależne od kofeiny (takie jak: drżenie, kołatanie serca, nudności, niepokój, bezsenność).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Fevarin (fluwoksamina), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: ChPL
kofeina × migalastat
Migalastat to lek stosowany w chorobie Fabry’ego. Wiadomo, że jest to dziedziczna choroba spichrzeniowa, czyli taka, w której w komórkach gromadzą się nieprzetworzone substancje. Wiadomo, że przyczyną jest niedobór enzymu alfa-galaktozydazy A. Migalastat stabilizuje wadliwą postać tego enzymu u pacjenta i przywraca część jej aktywności. Charakterystyka produktu leczniczego Galafold podaje, że jednoczesne podawanie migalastatu z kofeiną obniża ogólnoustrojową ekspozycję na migalastat, czyli pole pod krzywą stężenia i stężenie maksymalne, co może zmniejszyć skuteczność leku. Nakazuje unikać kofeiny przez co najmniej dwie godziny przed przyjęciem leku i dwie godziny po nim. Ulotka dla pacjenta wymienia wprost leki i suplementy zawierające kofeinę i wiąże ryzyko z przyjmowaniem ich wtedy, gdy pacjent pozostaje na czczo. Punkt 4.5 nie podaje wielkości spadku i odsyła do punktu 5.2 charakterystyki po dane o wchłanianiu leku.
Postępowanie opisane w źródle: Nie przyjmować preparatów z kofeiną przez dwie godziny przed przyjęciem migalastatu i dwie godziny po nim; zalecenie obejmuje także kawę, napoje energetyczne i preparaty wieloskładnikowe z kofeiną. Wiadomo, że lek przyjmuje się na czczo, więc porę preparatu z kofeiną należy ustalić z lekarzem lub farmaceutą razem z porą posiłków. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu i odsyła do danych o wchłanianiu leku i jego losach w organizmie. Skutkiem jest mniejsza ilość leku we krwi po wspólnym przyjęciu, a odstęp dwóch godzin rozdziela oba składniki w przewodzie pokarmowym.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Galafold (migalastat), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek Galafold a inne leki” — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne podawanie migalastatu z kofeiną obniża ogólnoustrojową ekspozycję na migalastat (AUC i Cmax), co może zmniejszyć skuteczność produktu leczniczego Galafold (patrz punkt 5.2). Należy unikać jednoczesnego podawania produktu leczniczego Galafold z kofeiną przez co najmniej 2 godziny przed przyjęciem i 2 godziny po przyjęciu produktu leczniczego Galafold (patrz punkt 4.2).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Galafold (migalastat), kapsułki twarde, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta, „Lek Galafold a inne leki”, Europejska Agencja Leków (EMA).
Ostrożność
Dowody: ChPL
kofeina × meksyletyna
Meksyletyna to lek przeciwarytmiczny. Wiadomo, że należy do klasy Ib, czyli leków blokujących kanały sodowe w komórkach mięśniowych. W Unii Europejskiej produkt Namuscla jest dopuszczony do leczenia miotonii, czyli utrudnionego rozluźniania mięśni po skurczu. Charakterystyka produktu leczniczego Namuscla podaje, że meksyletyna silnie hamuje CYP1A2, czyli enzym wątrobowy rozkładający kofeinę. Podaje też, że klirens kofeiny, czyli szybkość jej usuwania z organizmu, zmniejszył się po podaniu meksyletyny o 50%. W badaniu klinicznym wzięło udział 12 uczestników, wśród nich 5 zdrowych osób i 7 pacjentów z zaburzeniami rytmu serca. Podwyższone stężenie kofeiny może stanowić problem u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca, dlatego charakterystyka zaleca ograniczenie ilości przyjmowanej kofeiny podczas leczenia; to samo ostrzeżenie powtarza w punkcie o środkach ostrożności. Dokument nie podaje granicznej ilości kofeiny.
Postępowanie opisane w źródle: Ograniczyć kofeinę podczas leczenia meksyletyną. Dokument nie podaje bezpiecznej granicy, więc ilość kawy, herbaty, napojów energetycznych i preparatów z kofeiną, w tym przedtreningowych, należy uzgodnić z lekarzem. Przy kołataniu serca, bólu w klatce piersiowej, duszności, zawrotach głowy lub omdleniu należy natychmiast zgłosić się do placówki pomocy doraźnej. Charakterystyka nakazuje takie postępowanie przy objawach zaburzeń rytmu serca. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm hamowaniem CYP1A2. Meksyletyna spowalnia rozkład kofeiny w wątrobie, więc ta sama dawka kofeiny daje wyższe i dłużej utrzymujące się stężenie we krwi. Wiadomo, że nadmiar kofeiny objawia się kołataniem serca, niepokojem i bezsennością.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Namuscla (meksyletyna), pkt 4.5 i 4.4 — Europejska Agencja Leków
Potwierdza dokument urzędowy: „W badaniu klinicznym z udziałem 12 uczestników (5 zdrowych osób i 7 pacjentów z zaburzeniami rytmu serca) po podaniu meksyletyny klirens kofeiny uległ zmniejszeniu o 50%. Podwyższone stężenie kofeiny podczas jednoczesnego stosowania meksyletyny może stanowić problem u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca. Dlatego podczas leczenia meksyletyną zaleca się ograniczenie ilości przyjmowanej kofeiny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Namuscla (meksyletyna), kapsułki twarde, sekcja 4.5 i 4.4, Europejska Agencja Leków (EMA).
Ostrożność
Dowody: ChPL
kofeina × metotreksat
Metotreksat to lek z grupy antymetabolitów, czyli leków hamujących enzym potrzebny komórkom do przetwarzania kwasu foliowego. W reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycy i łuszczycowym zapaleniu stawów przyjmuje się go raz w tygodniu, a w leczeniu nowotworów dawkę wyznacza protokół. Charakterystyka produktu leczniczego Methofill podaje, że podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę lub teofilinę, takich jak kawa, napoje z kofeiną i czarna herbata. Jako powód podaje możliwą interakcję metotreksatu z metyloksantynami na receptorach adenozyny. Taka interakcja może osłabiać działanie leku. Metyloksantyny to grupa związków obejmująca kofeinę i teofilinę. Ulotka dla pacjenta powtarza to zalecenie. Dokument nie podaje granicznej ilości kofeiny ani wielkości osłabienia działania. Kwas foliowy przyjmowany razem z metotreksatem ma osobny wpis.
Postępowanie opisane w źródle: Unikać nadmiernego spożycia kofeiny podczas leczenia metotreksatem; preparaty z kofeiną, w tym przedtreningowe, napoje energetyczne oraz preparaty wieloskładnikowe należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym. Dokument nie podaje bezpiecznej granicy, więc o ilości kawy i herbaty należy zapytać lekarza. Ulotka każe też pić dużo płynów w czasie leczenia metotreksatem, ponieważ odwodnienie może nasilić działania niepożądane leku. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm interakcją na receptorach adenozyny. Wiadomo, że część działania przeciwzapalnego metotreksatu wynika ze zwiększonego uwalniania adenozyny w tkankach, a kofeina blokuje receptory adenozyny i może osłabiać ten składnik działania leku.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill (metotreksat), pkt 4.5 i 4.2, oraz ulotka dla pacjenta, sekcja „(…) z jedzeniem, piciem i alkoholem” — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę lub teofilinę (kawa, napoje z kofeiną, czarna herbata), ponieważ działanie metotreksatu może ulegać osłabieniu wskutek możliwej interakcji między metotreksatem i metyloksantynami na receptorach adenozyny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill (metotreksat), tabletki, sekcja 4.5 i 4.2; ulotka dla pacjenta, sekcja „(…) z jedzeniem, piciem i alkoholem” (w pobranej ulotce nagłówek brzmi „Metotreksat Accord z jedzeniem, piciem i alkoholem”), Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
kofeina × alendronian (bisfosfoniany)
Alendronian to lek z grupy bisfosfonianów, stosowany w osteoporozie. Charakterystyka produktu leczniczego Ostenil 70 podaje, że przyjmowane jednocześnie z alendronianem pokarmy i napoje — zwłaszcza zawierające kofeinę oraz woda mineralna — a także leki zobojętniające sok żołądkowy i suplementy wapnia, prawdopodobnie zmniejszają wchłanianie i skuteczność alendronianu. Dokument nakazuje odczekać co najmniej trzydzieści minut od przyjęcia alendronianu przed przyjęciem innego leku doustnego. Nie podaje, o ile spada wchłanianie przy kawie. Pary wapń, cynk i żelazo z bisfosfonianami mają osobne wpisy (#79, #206, #256).
Postępowanie opisane w źródle: Alendronian przyjmuj rano, po wstaniu z łóżka, pół godziny przed pierwszym posiłkiem, napojem lub innym lekiem, popijając pełną szklanką przegotowanej wody (nie mniej niż 200 ml) — tak podaje charakterystyka w punkcie 4.2. Dopiero po tych trzydziestu minutach wypij kawę, wodę mineralną lub inny napój i przyjmij pozostałe leki oraz suplementy, w tym suplementy kofeiny i preparaty wapnia. Tabletki nie rozgryzaj ani nie żuj i nie kładź się po jej przyjęciu — charakterystyka wiąże to z ryzykiem podrażnienia i owrzodzeń przełyku oraz jamy ustnej. Herbaty dokument nie wymienia, ale zawiera ona kofeinę, więc obejmuje ją to samo zalecenie. Leku nie odstawiaj samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu dla kofeiny. Podaje w tym samym punkcie, że alendronian wykazuje duże powinowactwo do wapnia i innych kationów dwu- i trójwartościowych, a wiązanie z nimi powoduje zmniejszenie wchłaniania i skuteczności leku — to tłumaczy wodę mineralną i preparaty wapnia, ale nie kofeinę. Dla kofeiny dokument poprzestaje na zaliczeniu jej do pokarmów i napojów, które przyjęte razem z lekiem prawdopodobnie zmniejszają jego wchłanianie, i na nakazie odczekania trzydziestu minut.
Źródło: ChPL Ostenil 70 (kwas alendronowy), 4.5 oraz 4.2
Potwierdza dokument urzędowy: „Prawdopodobne jest, że jednocześnie z alendronianem przyjmowane pokarmy i napoje (zwłaszcza
zawierające kofeinę i woda mineralna), leki zobojętniające sok żołądkowy oraz suplementy wapnia
zmniejszają wchłanianie i skuteczność alendronianu.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Ostenil 70 (Acidum alendronicum), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
kofeina × midazolam
Midazolam to lek z grupy benzodiazepin o działaniu nasennym i uspokajającym. Charakterystyka produktu leczniczego Dormicum podaje, że podanie dwustu pięćdziesięciu miligramów kofeiny częściowo odwraca efekt uspokajający midazolamu — tak jak robią to leki pobudzające ośrodkowy układ nerwowy, wymienione w tym samym zdaniu. Dokument opisuje pojedynczą dawkę kofeiny i nie przelicza jej na porcje kawy ani innych napojów. Nie podaje też, jak długo utrzymuje się to zniesienie, i nie odnosi go do pozostałych benzodiazepin. Nie zaleca ani unikania kofeiny, ani wykorzystywania jej do przerywania sedacji.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli masz zaplanowany zabieg z sedacją, powiedz lekarzowi albo anestezjologowi, ile kawy, napojów energetyzujących lub suplementów z kofeiną przyjmujesz i kiedy przyjąłeś ostatnią porcję. Po zabiegu w sedacji nie traktuj kawy jako sposobu na szybszy powrót do sprawności — dokument opisuje częściowe, nie pełne zniesienie działania leku, a zalecenia dotyczące prowadzenia pojazdów po zabiegu obowiązują niezależnie od tego.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu. Wymienia kofeinę obok fizostygminy w jednym zdaniu o środkach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy, czyli opisuje przeciwstawne działanie na ten sam układ, nie wpływ na stężenie leku we krwi.
Źródło: ChPL Dormicum (midazolam), 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Leki pobudzające ośrodkowy układ nerwowy, jak np. inhibitor acetylocholinoesterazy - fizostygmina,
odwracają nasenne działanie produktu Dormicum. Podobnie podanie 250 mg kofeiny częściowo
odwraca efekt uspokajający midazolamu.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum (Midazolamum), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
kofeina × leki hamujące CYP1A2 (ritlecytynib, rukaparyb, ozylodrostat, kapmatynib, abrocytynib, rybocyklib, kannabidiol)
Kofeinę rozkłada w wątrobie enzym CYP1A2. Kilka leków hamuje ten enzym, a producenci zmierzyli to właśnie na kofeinie, podając ją jako substancję próbną. Charakterystyki podają: ritlecytynib zwiększał pole pod krzywą stężenia kofeiny około 2,7-krotnie, rukaparyb 2,55-krotnie, ozylodrostat 2,5-krotnie, kapmatynib o 134%, kannabidiol o 95%, abrocytynib o 40%, a rybocyklib o 20%. Skutkiem jest wolniejszy rozkład kofeiny, czyli dłuższe utrzymywanie się jej we krwi po tej samej porcji. Wielkość zmiany różni się więc między lekami kilkukrotnie, a dwa dokumenty same to relatywizują: charakterystyka ozylodrostatu odnotowuje przeciwny sygnał indukcji enzymu w warunkach laboratoryjnych i uznaje skutki po podaniu wielokrotnym za niejasne, a charakterystyka rybocyklibu przy dawce klinicznej 600 mg przewiduje już tylko słaby wpływ. Wynik dla kannabidiolu zmierzono przy dawce leku Epidyolex, czyli 750 mg dwa razy na dobę — suplementy diety z kannabidiolem zawierają go wielokrotnie mniej i tej liczby do nich przenosić nie można. Żaden z dokumentów nie zaleca odstawienia kofeiny ani nie podaje dla niej progu dawki. Pary kofeina × fluwoksamina (#385) i kofeina × fluorochinolony (#217) opisują ten sam enzym i mają osobne wpisy.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz któryś z tych leków, obserwuj typowe objawy nadmiaru kofeiny: kołatanie serca, drżenie rąk, niepokój, bezsenność. Przy ich wystąpieniu ogranicz kawę, herbatę, napoje energetyzujące i suplementy z kofeiną i powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie odstawiaj samodzielnie. Wielkość zmiany różni się między lekami — o tym, czy w Twoim przypadku ma znaczenie, rozstrzyga lekarz prowadzący.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyki nazywają mechanizm wprost: wymienione leki są inhibitorami CYP1A2, a kofeina jest wrażliwym substratem tego enzymu. Zahamowanie enzymu spowalnia rozkład kofeiny w wątrobie, więc po tej samej porcji jej stężenie we krwi jest wyższe i utrzymuje się dłużej.
Źródło: ChPL Litfulo (ritlecytynib), 4.5, EMA; ChPL Rubraca (rukaparyb), 4.5, EMA; ChPL Isturisa (ozylodrostat), 4.5, EMA; ChPL Tabrecta (kapmatynib), 4.5, EMA; ChPL Epidyolex (kannabidiol), 4.5, EMA; ChPL Cibinqo (abrocytynib), 4.5, EMA; ChPL Kisqali (rybocyklib), 4.5, EMA
Potwierdza dokument urzędowy: „Stosowanie ritlecytynibu w wielokrotnych dawkach wynoszących 200 mg raz na dobę zwiększało
AUCinf i Cmax kofeiny, substratu CYP1A2, odpowiednio około 2,7-krotnie i 1,1-krotnie. Ritlecytynib
jest umiarkowanym inhibitorem CYP1A2.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Litfulo (Ritlecitinibum), sekcja 4.5, Europejska Agencja Leków (EMA).
Ostrożność
Dowody: dokument rejestrowy
kofeina × ryluzol
Ryluzol stosuje się w stwardnieniu zanikowym bocznym. Charakterystyka produktu leczniczego Riluzol PMCS podaje, że badań klinicznych nad interakcjami ryluzolu nie prowadzono, a badania laboratoryjne wskazują na CYP1A2 jako główny enzym przemieniający ryluzol. Dokument wymienia kofeinę na PIERWSZYM miejscu wśród inhibitorów tego enzymu i podaje, że mogą one zmniejszać szybkość eliminacji ryluzolu. Nie podaje wielkości zmiany ani progu dawki kofeiny i nie zaleca jej ograniczenia. Wpis siostrzany #437 opisuje sytuację odwrotną — leki hamujące CYP1A2 podnoszące stężenie kofeiny.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz ryluzol, powiedz lekarzowi prowadzącemu, ile kawy, herbaty i napojów energetyzujących pijesz oraz czy stosujesz suplementy z kofeiną. Nie zmieniaj tej ilości gwałtownie w jedną ani w drugą stronę w trakcie leczenia — dokument opisuje wpływ na tempo usuwania leku, więc znaczenie ma także nagłe odstawienie. Leku nie odstawiaj samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nazywa mechanizm: CYP1A2 jest głównym enzymem przemian ryluzolu, a kofeina jest wymieniona jako inhibitor tego enzymu. Zahamowanie enzymu spowalnia usuwanie ryluzolu, więc jego stężenie we krwi może być wyższe niż spodziewane. Ta charakterystyka mówi o kofeinie WYŁĄCZNIE jako o inhibitorze; to, że kofeina jest zarazem substratem tego samego enzymu, podają inne dokumenty rejestrowe i opisuje wpis #437.
Źródło: ChPL Riluzol PMCS (ryluzol), 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Inhibitory CYP1A2 (jak kofeina, diklofenak, diazepam, nicergolina, klomipramina,
imipramina, fluwoksamina, fenacetyna, teofilina, amitryptylina i chinolony) mogą zmniejszać
szybkość eliminacji ryluzolu”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Riluzol PMCS (Riluzolum), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: charakterystyka produktu leczniczego
kofeina × lorazepam
Charakterystyka leku Lorazepam Orion podaje, że stosowanie kofeiny, teofiliny i aminofiliny może zmniejszać skuteczność benzodiazepin, w tym lorazepamu. Charakterystyka nie podaje, od jakiej ilości kofeiny ten skutek się pojawia.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz lorazepam, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o suplementach z kofeiną. Jeśli lek działa słabiej niż zwykle, zgłoś to lekarzowi. Nie zwiększaj dawki leku samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nie opisuje mechanizmu. Kofeina pobudza ośrodkowy układ nerwowy, a lorazepam hamuje jego czynność, więc ich działania mogą się częściowo znosić.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam Orion (Lorazepamum), tabletki, Rejestr Produktów Leczniczych, rekord 31340, punkt 4.5.
Potwierdza dokument urzędowy: „Stosowanie kofeiny, teofiliny i aminofiliny może zmniejszać skuteczność benzodiazepin, w tym lorazepamu.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam Orion (Lorazepamum), tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: charakterystyka produktu leczniczego
kofeina × oksazepam
Charakterystyka leku Oksazepam TZF podaje, że teofilina i kofeina mogą osłabiać nasenne działanie benzodiazepin, także oksazepamu. Charakterystyka nie podaje, od jakiej ilości kofeiny ten skutek się pojawia.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz oksazepam, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o suplementach z kofeiną. Jeśli lek działa słabiej niż zwykle, zgłoś to lekarzowi. Nie zwiększaj dawki leku samodzielnie.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka nie opisuje mechanizmu. Kofeina pobudza ośrodkowy układ nerwowy, a oksazepam hamuje jego czynność, więc ich działania mogą się częściowo znosić.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Oksazepam TZF (Oxazepamum), tabletki powlekane, Rejestr Produktów Leczniczych, rekord 7584, punkt 4.5.
Potwierdza dokument urzędowy: „Teofilina i kofeina mogą osłabiać nasenne działanie benzodiazepin (również oksazepamu).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Oksazepam TZF (Oxazepamum), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
lit (węglan litu) × kofeina
Charakterystyka Produktu Leczniczego węglanu litu zalicza kofeinę do ksantyn, które mogą zmniejszać stężenie litu w surowicy. Z tego zapisu wynika wniosek, że nagłe ograniczenie kofeiny mogłoby stężenie litu podnosić; jest to wnioskowanie z Charakterystyki, a nie wynik pomiaru, i ilościowych danych o skali takiej zmiany nie przytaczamy.
Postępowanie opisane w źródle: Osoby leczone litem powinny utrzymywać stałe spożycie kawy, herbaty i napojów z kofeiną. Zmianę nawyków, na przykład rezygnację z kawy, należy omówić z lekarzem prowadzącym, który może zlecić kontrolę stężenia litu. Nasilone drżenie, zaburzenia równowagi lub splątanie wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.
Mechanizm
Mechanizm: Charakterystyka Produktu Leczniczego nie podaje mechanizmu. Podręczniki wyjaśniają ten efekt zwiększonym wydalaniem litu przez nerki pod wpływem kofeiny; jest to wiedza podręcznikowa, której cytowane źródła nie potwierdzają.
Źródło: ChPL Lithium Carbonicum GSK, pkt 4.5 (Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/3943/characteristic): „Zmniejszenie stężenia litu w surowicy krwi można zaobserwować podczas jednoczesnego stosowania litu z następującymi lekami: [...] ksantyny (aminofilina, kofeina, teofilina i inne)”.
Potwierdza dokument urzędowy: „Interakcje ze zmniejszeniem stężenia litu w surowicy Zmniejszenie stężenia litu w surowicy krwi można zaobserwować podczas jednoczesnego stosowania litu z następującymi lekami: mocznik, ksantyny (aminofilina, kofeina, teofilina i inne), związki alkalizujące (np. węglan sodu), inhibitory SGLT2 (gliflozyny) (patrz punkt 4.4) oraz leki moczopędne - inhibitory anhydrazy węglanowej.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
