Chrom
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Wzór sumaryczny: C18H12CrN3O6 · PubChem CID 151932
Jak działa
Chrom trójwartościowy jest pierwiastkiem śladowym obecnym w diecie. W wykazie oświadczeń zdrowotnych autoryzowanych rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012 chromowi przypisano dwa oświadczenia w brzmieniu: „Chrom przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu makroskładników odżywczych” oraz „Chrom pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi”. Zakres tych oświadczeń ogranicza się do udziału pierwiastka w prawidłowych procesach fizjologicznych organizmu; autoryzacja dotyczy jego roli fizjologicznej, nie zaś wykazanej korzyści z suplementacji u osób o prawidłowej podaży. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności w opinii z 2014 roku stwierdził, że nie ma dowodów na korzystne działanie spożycia chromu u osób zdrowych, a dostępne dane nie pozwalają określić zapotrzebowania na ten pierwiastek u ludzi.
Dawkowanie
Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności w opinii z 2014 roku nie ustalił dla chromu średniego zapotrzebowania (AR) ani referencyjnego spożycia dla populacji (PRI), a wyznaczenie wystarczającego spożycia (AI) uznał za niezasadne. Z tego powodu nie istnieje dawka referencyjna wynikająca z wartości ustalanych przez ten urząd. Oświadczenia autoryzowane mogą być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności będącej przynajmniej źródłem chromu trójwartościowego w rozumieniu załącznika do rozporządzenia (WE) nr 1924/2006. Wielkość porcji preparatu określa producent na opakowaniu, a w razie wątpliwości należy ją omówić z lekarzem lub farmaceutą. Dla chromu nie ustalono ani unijnej wartości referencyjnej spożycia, o czym mowa wyżej, ani tolerowanego górnego poziomu spożycia. Dane z badań na ludziach i zwierzętach uznano za niewystarczające, by taką wartość wyprowadzić (SCF, 4 kwietnia 2003 r.). W Polsce maksymalną zawartość chromu w suplemencie diety ustalono natomiast na 200 µg w zalecanej do spożycia dziennej porcji (uchwała nr 4/2020 Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym). Wartość krajowa jest więc jedynym progiem odniesienia. Uchwały Zespołu do spraw Suplementów Diety są stanowiskiem organu doradczego, nie rozporządzeniem; to na nich opiera się jednak nadzór sanitarny wobec produktów zgłaszanych do obrotu w Polsce.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na którykolwiek ze składników preparatu. Kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz dzieci i młodzież nie powinny stosować preparatów chromu bez konsultacji z lekarzem, ponieważ dla tych grup brakuje wystarczających danych. Osoby leczone insuliną lub doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi powinny omówić stosowanie chromu z lekarzem i nie zmieniać samodzielnie dawek leków ani zaleconego sposobu postępowania. Osoby przyjmujące lewotyroksynę powinny zachować odstęp między preparatem chromu a lekiem i omówić to z lekarzem lub farmaceutą. Preparat zawierający chrom nie zastępuje zaleconego postępowania medycznego ani zaleconej diety.
Ciąża i karmienie piersią
Dla chromu nie ma wartości odniesienia, z którą można by porównać porcję preparatu — także w ciąży i w okresie karmienia piersią. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności nie ustalił dla tego pierwiastka ani średniego zapotrzebowania, ani referencyjnego spożycia dla populacji, a wyznaczenie wystarczającego spożycia uznał za niezasadne (EFSA, 2014). Opisano to w części o dawkowaniu.
Badań nad przyjmowaniem preparatów chromu przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią nie znaleziono. Osobne znaczenie ma opisane w części o ostrzeżeniach zastrzeżenie dotyczące gospodarki węglowodanowej: chrom nie jest sposobem na kontrolę poziomu cukru i nie zastępuje leczenia, a w ciąży dotyczy to również cukrzycy ciążowej. Decyzję o przyjmowaniu preparatu w ciąży i podczas karmienia piersią podejmuje się z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Wobec braku ustalonej wartości referencyjnej spożycia oraz braku dowodów na korzystne działanie u osób zdrowych rutynowa suplementacja chromu nie ma mocnego uzasadnienia; podstawą pokrycia zapotrzebowania pozostaje zróżnicowana dieta. Osoby z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej nie powinny traktować chromu jako sposobu na kontrolę poziomu cukru ani zastępować nim zaleconego leczenia — decyzje w tym zakresie podejmuje się wspólnie z lekarzem. Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanego sposobu żywienia ani zdrowego trybu życia. Nie należy przekraczać zalecanej do spożycia dziennej porcji. Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Źródła
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 — wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, wersja polska: brzmienia obu oświadczeń dla chromu („Chrom przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu makroskładników odżywczych”, „Chrom pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi”) oraz warunek stosowania — żywność będąca przynajmniej źródłem chromu trójwartościowego zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia (WE) nr 1924/2006. EFSA NDA Panel, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for chromium, EFSA Journal 2014;12(10):3845 — z tej opinii pochodzą trzy ustalenia przytoczone w monografii: brak dowodów na korzystne działanie spożycia chromu u osób zdrowych, brak możliwości wyznaczenia AR i PRI oraz uznanie ustalenia AI za niezasadne. Ostrzeżenia o łączeniu z insuliną, doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi i lewotyroksyną odpowiadają wpisom interakcji podpisanym w bazie SuplerMed.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.