Selen - rola, dawkowanie i formy
Rola fizjologiczna selenu
Selen to pierwiastek śladowy, składnik selenobiałek (m.in. peroksydaz glutationowych i dejodynaz). Uczestniczy w ochronie antyoksydacyjnej komórek, w funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz w metabolizmie hormonów tarczycy. Zawartość selenu w żywności zależy od jego stężenia w glebie, dlatego podaż w diecie bywa zróżnicowana regionalnie.
Rola — oświadczenia EFSA
Selen ma autoryzowane oświadczenia zdrowotne EFSA (Rozp. (WE) nr 1924/2006, Rozp. (UE) nr 432/2012):
- Selen przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
- Selen przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania tarczycy.
- Selen przyczynia się do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym.
- Selen przyczynia się do utrzymania prawidłowego stanu włosów i paznokci.
- Selen przyczynia się do prawidłowej spermatogenezy (wytwarzania nasienia).
— EFSA, Rozp. (UE) nr 432/2012.
Dawkowanie
Wystarczające spożycie selenu dla dorosłych wg EFSA wynosi ok. 70 µg dziennie. Selen ma stosunkowo wąskie okno bezpieczeństwa — górna tolerowana dawka (UL) to 300 µg dziennie (łącznie z dietą). Długotrwałe przekraczanie tej wartości może prowadzić do zatrucia selenem (selenozy), którego objawy obejmują m.in. łamliwość włosów i paznokci oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
(Dawkowanie ma charakter orientacyjny. Ze względu na wąskie okno bezpieczeństwa dawkę powinien ustalić lekarz lub farmaceuta.)
Formy selenu
Selenometionina to dobrze przyswajalna forma organiczna, gromadzona w tkankach. Drożdże selenowe dostarczają selen w postaci organicznej związanej z białkami. Formy nieorganiczne (selenian, selenin sodu) są tańsze, ale zwykle gorzej przyswajalne.
Interakcje i ostrożność
Ze względu na wąskie okno bezpieczeństwa nie należy łączyć wielu preparatów zawierających selen ani przekraczać zalecanych dawek. Osoby z chorobami tarczycy oraz kobiety w ciąży powinny stosować selen wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
Informacje zawarte w artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani farmaceutycznej. Nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zmianą suplementacji skonsultuj się ze specjalistą.