← Wszystkie interakcje
Statyny: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Monografie podpisane przez farmaceutę dla substancji z tej strony: czerwone drożdże ryżowe, resweratrol, schisandra, niacyna, berberyna, koenzym Q10, witamina E.
W skrócie: Czerwone drożdże ryżowe zawierają monakolinę K tożsamą z lowastatyną. Nie łączyć czerwonych drożdży ryżowych ze statynami przepisanymi przez lekarza. O przyjmowaniu tego suplementu poinformować lekarza prowadzącego leczenie hipercholesterolemii. Ból mięśni, ich osłabienie lub ciemne zabarwienie moczu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
Statyny wchodzi w udokumentowane interakcje z: czerwone drożdże ryżowe, bergamotka (BPF), resweratrol, schisandra, niacyna, berberyna, koenzym Q10, witamina E. Poniżej 8 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 8 udokumentowanych interakcji
W tym 1 wysokiego ryzyka, 5 wymagających ostrożności, 2 oznaczonych jako informacja. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
| Substancja |
Ryzyko |
Postępowanie opisane w źródle |
| czerwone drożdże ryżowe |
Wysokie ryzyko |
Nie łączyć czerwonych drożdży ryżowych ze statynami przepisanymi przez lekarza. O przyjmowaniu tego suplementu poinformować lekarza prowadzącego leczenie hipercholesterolemii. Ból mięśni, ich osłabienie lub ciemne zabarwienie moczu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. |
| berberyna |
Ostrożność |
Jeśli łączysz berberynę ze statyną, wybieraj razem z lekarzem statynę mniej zależną od CYP3A4 — rozuwastatynę lub prawastatynę. Nie dokładaj berberyny do statyny na własną rękę i nie zmieniaj samodzielnie dawki leku. Ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, zwłaszcza z ciemnym zabarwieniem moczu, zgłoś niezwłocznie lekarzowi — może być potrzebne oznaczenie kinazy kreatynowej (CK). |
| bergamotka (BPF) |
Ostrożność |
Nie łącz bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Szczególna ostrożność przy simwastatynie, atorwastatynie i lowastatynie. Zgłoś lekarzowi bóle, tkliwość lub osłabienie mięśni. Bergamotka nie zastępuje statyny ani nie upoważnia do zmiany jej dawki. |
| niacyna |
Ostrożność |
Jeśli stosujesz statynę, skonsultuj zamiar przyjmowania niacyny z lekarzem lub farmaceutą — charakterystyka preparatu nikotynamidu podaje, że nasila on ryzyko miopatii podczas terapii statynami, a odpowiednich badań nie przeprowadzono. Zgłoś lekarzowi ból, tkliwość lub osłabienie mięśni. Nie odstawiaj statyny samodzielnie. |
| resweratrol |
Ostrożność |
Przy statynach wrażliwych na CYP3A4 (simwastatyna, lowastatyna) — ogranicz suplementy resweratrolu do <250 mg/d. Atorwastatyna jest mniej narażona. |
| schisandra |
Ostrożność |
Zachować ostrożność; nie łączyć bez konsultacji. Objawy takie jak bóle lub osłabienie mięśni wymagają kontaktu z lekarzem. |
| koenzym Q10 |
Informacja |
Nie odstawiaj statyny z obawy o koenzym Q10 — jej korzyść sercowo-naczyniowa jest dobrze udowodniona. Jeśli wystąpią bóle lub osłabienie mięśni, zgłoś to lekarzowi. Koenzym Q10 jest dobrze tolerowany i nie wchodzi ze statyną w znaną groźną interakcję; można go rozważyć po konsultacji, choć dowody na łagodzenie bólów mięśniowych pozostają sprzeczne. |
| witamina E |
Informacja |
Jeśli przyjmujesz simwastatynę z niacyną, nie dołączaj bez konsultacji z lekarzem zestawu antyoksydacyjnego o takim składzie jak badany: witamin E i C, beta-karotenu i selenu. Statyny nie odstawiaj samodzielnie — badanie dotyczy dodawania antyoksydantów, nie rezygnacji z leczenia. Wynik odnosi się do tego jednego połączenia, nie do statyn w ogóle, i do badanego zestawu czterech składników o nieznanych dawkach, nie do witaminy E z diety ani ze standardowej suplementacji. Autorzy publikacji głównej konkludują, że stosowanie witamin antyoksydacyjnych w tej sytuacji budzi wątpliwości. |
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Statyny jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z
zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane
Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Przejdź do bazy interakcji
Wysokie ryzyko
Dowody: przeglad
czerwone drożdże ryżowe × statyny
Monakolina K w postaci laktonowej jest tożsama z lowastatyną, substancją czynną leków dopuszczonych w Unii Europejskiej do leczenia hipercholesterolemii — tak stwierdza opinia Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności z 2018 roku. Urząd nie zdołał wskazać poziomu spożycia monakolin, który nie budzi obaw o zdrowie. Spożycie 10 mg monakoliny K na dobę uznano za istotny problem bezpieczeństwa, a pojedyncze ciężkie działania niepożądane odnotowano już przy 3 mg na dobę. Opisano ciężkie następstwa dotyczące mięśni szkieletowych, w tym rabdomiolizę, oraz wątroby; w zgłoszonych przypadkach preparaty zawierały także inne składniki. Ponieważ substancja jest ta sama, przyjmowanie czerwonych drożdży ryżowych w czasie leczenia statyną oznacza przyjmowanie dwóch źródeł tego samego leku — to wniosek z tożsamości chemicznej, a nie ustalenie cytowanej opinii.
Postępowanie opisane w źródle: Nie łączyć czerwonych drożdży ryżowych ze statynami przepisanymi przez lekarza. O przyjmowaniu tego suplementu poinformować lekarza prowadzącego leczenie hipercholesterolemii. Ból mięśni, ich osłabienie lub ciemne zabarwienie moczu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Monakolina K z czerwonych drożdży ryżowych jest strukturalnie i farmakologicznie tożsama z lowastatyną (inhibitor reduktazy HMG-CoA). Jednoczesne stosowanie ze statyną na receptę oznacza addytywne hamowanie reduktazy HMG-CoA, co zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy.
Źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/860 zmieniające załącznik III do rozporządzenia (WE) nr 1925/2006 w odniesieniu do monakolin ze sfermentowanego czerwonego ryżu: „monakolina K w postaci laktonu jest identyczna z lowastatyną, substancją czynną w szeregu produktów leczniczych dopuszczonych w leczeniu hipercholesterolemii w UE". Załącznik wymaga umieszczenia na etykiecie ostrzeżenia „Nie należy spożywać, jeśli zażywasz leki obniżające poziom cholesterolu" oraz „Nie należy spożywać, jeśli już spożywasz inne produkty zawierające sfermentowany czerwony ryż", a także ostrzeżenia, aby nie spożywać dziennej ilości równej lub wyższej niż 3 mg monakolin. Motyw 9 aktu odnotowuje pojedyncze przypadki poważnych działań niepożądanych — rabdomiolizy, zapalenia wątroby i chorób skóry wymagających hospitalizacji — przy spożyciu wynoszącym zaledwie 3 mg na dobę. National Center for Complementary and Integrative Health (NIH), monografia „Red Yeast Rice": przegląd 28 marek z 2017 r. wykazał, że w 26 zawierających monakolinę K jej ilość różniła się ponad 60-krotnie (0,09–5,48 mg na 1200 mg produktu), a wielkość ta nie jest podawana na etykietach. Opinia EFSA 2018 (DOI 10.2903/j.efsa.2018.5368) — odesłanie; dokumentu nie otwierano, wydawca oddaje HTTP 403.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
bergamotka (BPF) × statyny
Bergamotka zawiera furanokumaryny, te same związki, przez które sok grejpfrutowy zwiększa stężenie niektórych statyn we krwi. Zawartość tych związków w suplementach nie jest kontrolowana, a badań stężenia statyn po ekstrakcie z bergamotki u ludzi nie przeprowadzono.
Postępowanie opisane w źródle: Nie łącz bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Szczególna ostrożność przy simwastatynie, atorwastatynie i lowastatynie. Zgłoś lekarzowi bóle, tkliwość lub osłabienie mięśni. Bergamotka nie zastępuje statyny ani nie upoważnia do zmiany jej dawki.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Furanokumaryny (bergamotyna, bergapten) hamują jelitowy izoenzym CYP3A4, przez który metabolizowane są simwastatyna, atorwastatyna i lowastatyna. Rosuwastatyna i prawastatyna są metabolizowane innymi szlakami.
Źródło: Gardana C i wsp., Molecules 2008;13(9):2220-8 (PMID 18830151) — w soku z bergamotki oznaczono bergamotynę 18,2 mg/l i bergapten 9,0 mg/l. VanderMolen KM i wsp., J Pharm Biomed Anal 2014 (PMID 24951959) — deklarowana zawartość furanokumaryn w suplementach nie odpowiadała rzeczywistej. Gliozzi M i wsp., Int J Cardiol 2013;170:140-145 (PMID 24239156) — badanie skojarzenia z rosuwastatyną, statyną niemetabolizowaną istotnie przez CYP3A4. ChPL simwastatyny, pkt 4.5 (sok grejpfrutowy).
Ostrożność
Dowody: niski
resweratrol × statyny
Resweratrol hamuje CYP3A4, spowalniając metabolizm simwastatyny i lowastatyny. Wzrost stężenia statyn zwiększa ryzyko miopatii.
Postępowanie opisane w źródle: Przy statynach wrażliwych na CYP3A4 (simwastatyna, lowastatyna) — ogranicz suplementy resweratrolu do <250 mg/d. Atorwastatyna jest mniej narażona.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Inhibicja CYP3A4 przez resweratrol (szczególnie przy dawkach >250 mg/d). Simwastatyna i lowastatyna są prawie całkowicie metabolizowane przez CYP3A4.
Źródło: Natural Medicines Comprehensive Database — resweratrol a statyny: in vitro (inhibicja CYP3A4); możliwy wzrost ekspozycji statyny. Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.
Ostrożność
Dowody: mechanizm (ekstrapolacja z klasy substratów CYP3A4)
schisandra × statyny
Hamowanie CYP3A4 przez lignany cytryńca może podnosić stężenie statyn metabolizowanych tą drogą (np. atorwastatyna, simwastatyna), zwiększając ryzyko działań niepożądanych, w tym bólów mięśni.
Postępowanie opisane w źródle: Zachować ostrożność; nie łączyć bez konsultacji. Objawy takie jak bóle lub osłabienie mięśni wymagają kontaktu z lekarzem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Hamowanie CYP3A4 przez lignany cytryńca może podnosić stężenie statyn metabolizowanych tą drogą (np. atorwastatyna, simwastatyna), zwiększając ryzyko działań niepożądanych, w tym bólów mięśni.
Źródło: Zhang F i wsp. Front Pharmacol 2022 (PMC8962666) — hamowanie CYP3A4/P-gp przez lignany cytryńca i wynikające z niego interakcje z substratami CYP3A4.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
statyny × niacyna
Charakterystyka preparatu nikotynamidu podaje, że witamina PP nasila ryzyko miopatii podczas jednoczesnego stosowania statyn i że odpowiednich badań nie przeprowadzono. Charakterystyki symwastatyny wiążą opisane przypadki miopatii i rabdomiolizy z niacyną w postaci kwasu nikotynowego, w dawkach modyfikujących stężenie lipidów, od 1 g na dobę. Charakterystyki atorwastatyny wymieniają niacynę wśród leków zwiększających ryzyko miopatii i nie określają progu dawki.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli stosujesz statynę, skonsultuj zamiar przyjmowania niacyny z lekarzem lub farmaceutą — charakterystyka preparatu nikotynamidu podaje, że nasila on ryzyko miopatii podczas terapii statynami, a odpowiednich badań nie przeprowadzono. Zgłoś lekarzowi ból, tkliwość lub osłabienie mięśni. Nie odstawiaj statyny samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka symwastatyny podaje, że każdy z obu leków stosowany w monoterapii może spowodować rozwój miopatii. Miopatia objawia się bólami mięśni, tkliwością lub osłabieniem, z towarzyszącym zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej przekraczającym dziesięciokrotnie górną granicę normy.
Źródło: ChPL Vitaminum PP 50 mg Polfarmex (nikotynamid), pkt 4.5 — nasila ryzyko miopatii podczas jednoczesnego stosowania z inhibitorami HMG-CoA; odpowiednich badań nie przeprowadzono. ChPL Zocor (symwastatyna), pkt 4.5 — przypadki miopatii i rabdomiolizy przy niacynie w postaci kwasu nikotynowego, w dawkach modyfikujących stężenie lipidów od 1 g na dobę. ChPL Sortis (atorwastatyna), pkt 4.4 — niacyna wśród leków zwiększających ryzyko miopatii, bez progu dawki. (Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl). Guyton JR, Capuzzi DM. Treatment of hyperlipidemia with combined niacin-statin regimens. Am J Cardiol 1998 (PMID 9915667) — przegląd terapeutycznych schematów niacyna–statyna: wczesne opisy ciężkiej miopatii i rabdomiolizy, brak miopatii w kolejnych badaniach prospektywnych u ponad 400 chorych, ze szczególną ostrożnością przy dużych dawkach statyn i statynach wprowadzonych do praktyki w 1997 roku lub później.
Potwierdza dokument urzędowy: „Witamina PP nasila ryzyko miopatii podczas jednoczesnego stosowania z inhibitorami HMG-CoA (statynami).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitaminum PP 50 mg Polfarmex (nikotynamid), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
statyny × berberyna
Berberyna hamuje CYP3A4, czyli enzym rozkładający simwastatynę i atorwastatynę, więc ich stężenie we krwi może rosnąć. Im więcej statyny utrzymuje się we krwi, tym większe ryzyko dolegliwości mięśniowych — bólu, tkliwości i osłabienia mięśni. W piśmiennictwie berberynie przypisuje się przy tym własny wpływ na gospodarkę lipidową, drogą odrębną od mechanizmu statyn, więc oba działania mogą się nakładać.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli łączysz berberynę ze statyną, wybieraj razem z lekarzem statynę mniej zależną od CYP3A4 — rozuwastatynę lub prawastatynę. Nie dokładaj berberyny do statyny na własną rękę i nie zmieniaj samodzielnie dawki leku. Ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, zwłaszcza z ciemnym zabarwieniem moczu, zgłoś niezwłocznie lekarzowi — może być potrzebne oznaczenie kinazy kreatynowej (CK).
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Hamowanie CYP3A4 przez berberynę zwiększa ekspozycję na statyny zależne od tego enzymu. W badaniu naprzemiennym u zdrowych mężczyzn dwa tygodnie przyjmowania berberyny po 300 mg trzy razy na dobę podniosły o 40% pole pod krzywą stężenia midazolamu, leku stosowanego w badaniach jako miernik aktywności CYP3A4; stężenie maksymalne wzrosło o 38%. Opisywany w piśmiennictwie wpływ berberyny na lipidy ma polegać na zwiększeniu liczby wątrobowych receptorów wychwytujących cholesterol LDL, wskutek dłuższego utrzymywania się matrycy (mRNA) tych receptorów. Jest to droga inna niż działanie statyn, które hamują enzym wytwarzający cholesterol w wątrobie (reduktazę HMG-CoA).
Źródło: Guo Y, Chen Y, Tan ZR, Klaassen CD, Zhou HH. Repeated administration of berberine inhibits cytochromes P450 in humans. Eur J Clin Pharmacol 2012;68(2):213-7 (PMID 21870106) — badanie naprzemienne u zdrowych mężczyzn, berberyna 300 mg 3 razy na dobę przez 2 tygodnie: AUC(0-∞) midazolamu wyższe o 40%, AUC(0-12) o 37%, Cmax o 38%; opisano też spadek aktywności CYP2D6 i CYP2C9. Kong W i wsp. Berberine is a novel cholesterol-lowering drug working through a unique mechanism distinct from statins. Nat Med 2004;10:1344-51 (PMID 15531889) — wzrost ekspresji receptora LDL przez potranskrypcyjną stabilizację mRNA, mechanizm odrębny od statyn.
Informacja
Dowody: niski
koenzym Q10 × statyny
Statyny obniżają stężenie koenzymu Q10 we krwi — to udokumentowany skutek ich mechanizmu działania. Nie oznacza to jednak, że każdy przyjmujący statynę potrzebuje suplementu. Badania nad koenzymem Q10 przy bólach mięśniowych po statynach dają sprzeczne wyniki i nie potwierdzają jednoznacznie, że łagodzi on dolegliwości.
Postępowanie opisane w źródle: Nie odstawiaj statyny z obawy o koenzym Q10 — jej korzyść sercowo-naczyniowa jest dobrze udowodniona. Jeśli wystąpią bóle lub osłabienie mięśni, zgłoś to lekarzowi. Koenzym Q10 jest dobrze tolerowany i nie wchodzi ze statyną w znaną groźną interakcję; można go rozważyć po konsultacji, choć dowody na łagodzenie bólów mięśniowych pozostają sprzeczne.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Statyny hamują reduktazę HMG-CoA, kluczowy enzym szlaku mewalonianowego. Ten sam szlak dostarcza izoprenoidów niezbędnych do wewnętrznej syntezy koenzymu Q10, stąd konsekwentny spadek jego stężenia we krwi u osób leczonych statynami. Wpływ na poziom koenzymu Q10 w samych mięśniach pozostaje niejednoznaczny, dlatego związek niedoboru z bólami mięśniowymi nie jest przesądzony.
Źródło: Marcoff L, Thompson PD. J Am Coll Cardiol 2007, 49(23):2231-7 (PMID 17560286). Wei H i wsp. Ir J Med Sci 2022 (PMID 33999383).
Informacja
Dowody: badanie z losowym doborem (HATS, n=160, 3 lata) wraz z analizą lipoprotein z tej samej próby — zestaw antyoksydantów badano łącznie, udziału samej witaminy E nie da się wyodrębnić
witamina E × statyny
Badanie HATS objęło chorych z chorobą wieńcową i niskim stężeniem HDL, przydzielonych losowo do czterech sposobów leczenia: simwastatyny z niacyną, samych antyoksydantów, obu terapii łącznie albo placebo. Skład zestawu podaje analiza lipoprotein z tego badania: witaminy E i C, beta-karoten oraz selen. W tej analizie, po dwunastu miesiącach u 153 osób, wzrost stężenia HDL był niższy przy dołączeniu antyoksydantów niż bez nich (25 wobec 18 procent), a dla frakcji HDL2 różnica była skrajna — 42 procent wobec zera. Publikacja główna, po trzech latach u 160 osób, odnotowuje częstość zdarzeń sercowo-naczyniowych: 3 procent przy samej simwastatynie z niacyną wobec 14 procent po dodaniu antyoksydantów, przy 24 procentach w grupie placebo i 21 procentach przy samych antyoksydantach. Obie prace opisują tę samą randomizację, więc nie są dwoma niezależnymi potwierdzeniami. Żaden z abstraktów nie podaje dla tego zestawienia wyniku porównania statystycznego ani dawek zestawu, a badano go w całości — udziału samej witaminy E nie da się wyodrębnić.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz simwastatynę z niacyną, nie dołączaj bez konsultacji z lekarzem zestawu antyoksydacyjnego o takim składzie jak badany: witamin E i C, beta-karotenu i selenu. Statyny nie odstawiaj samodzielnie — badanie dotyczy dodawania antyoksydantów, nie rezygnacji z leczenia. Wynik odnosi się do tego jednego połączenia, nie do statyn w ogóle, i do badanego zestawu czterech składników o nieznanych dawkach, nie do witaminy E z diety ani ze standardowej suplementacji. Autorzy publikacji głównej konkludują, że stosowanie witamin antyoksydacyjnych w tej sytuacji budzi wątpliwości.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Mechanizmu nie podano w żadnym z abstraktów. Analiza lipoprotein wiąże osłabienie efektu z wybiórczym wpływem na cząstki Lp(A-I): przy samej simwastatynie z niacyną apolipoproteina A-I w tych cząstkach wzrosła o 64 procent, a po dołączeniu antyoksydantów tego wzrostu nie było. Autorzy nazywają tę interakcję nieoczekiwaną i nie opisują mechanizmu, przez który zachodzi.
Źródło: Brown BG, Zhao XQ, Chait A i wsp. Simvastatin and niacin, antioxidant vitamins, or the combination for the prevention of coronary disease. N Engl J Med 2001;345(22):1583-92 (PMID 11757504) — badanie HATS, 160 chorych, 3 lata; stąd dane kliniczne. Cheung MC, Zhao XQ, Chait A i wsp. Antioxidant supplements block the response of HDL to simvastatin-niacin therapy in patients with coronary artery disease and low HDL. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2001;21(8):1320-6 (PMID 11498460) — analiza lipoprotein z tego samego badania, 153 osoby, 12 miesięcy; stąd skład zestawu, liczby dla HDL i HDL2 oraz obserwacja o Lp(A-I). Ten sam wynik opisuje osobny wpis o witaminie C przy tej terapii.
