Żeń-szeń: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Żeń-szeń znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę. Jak wybrać preparat z tą substancją — w przewodniku.
W skrócie: Miłorząb japoński a żeń-szeń — większe ryzyko krwawienia. Preparatów z miłorzębu nie łączyć z preparatami żeń-szenia właściwego bez zgody lekarza. Ulotka dotyczy leku z wyciągiem miłorzębu i leków roślinnych z żeń-szeniem, a odniesienie do suplementów obu roślin wykracza poza jej treść i wynika z ostrożności. Ta sama ulotka nakazuje odstawić miłorząb na 36 godzin przed zabiegiem chirurgicznym lub stomatologicznym i nie zaleca go osobom z krwawieniami lub zaburzeniami krzepnięcia. Wiadomo, że łatwo powstające siniaki, krwawienie z dziąseł lub z nosa mogą być sygnałem takiego zaburzenia i wymagają zgłoszenia lekarzowi.
Żeń-szeń wchodzi w udokumentowane interakcje z: miłorząb japoński, warfaryna, leki na cukrzycę, MAOI, midazolam. Poniżej 5 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 5 udokumentowanych interakcji
W tym 5 wymagających ostrożności. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
Jeśli przyjmujesz leki przeciwcukrzycowe, po włączeniu żeń-szenia częściej wykonuj pomiary i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Zgłoś objawy niedocukrzenia: drżenie, poty, osłabienie.
Jeśli przyjmujesz inhibitor MAO, nie stosuj żeń-szenia bez konsultacji z lekarzem. Zgłoś bóle głowy, bezsenność, drżenie lub zmianę nastroju. Ostrożność dotyczy również osób leczonych innymi lekami przeciwdepresyjnymi z powodu zaburzeń afektywnych.
Osoba, która przyjmuje midazolam doustnie i preparat żeń-szenia właściwego, powinna poinformować o tym lekarza. Charakterystyka dotyczy tego gatunku, a o żeń-szeniu syberyjskim milczy. Nie zmieniać dawki leku samodzielnie. Efekt jest mniejszy niż przy induktorach umiarkowanych, takich jak dziurawiec, i silnych, takich jak ryfampicyna.
Preparatów z miłorzębu nie łączyć z preparatami żeń-szenia właściwego bez zgody lekarza. Ulotka dotyczy leku z wyciągiem miłorzębu i leków roślinnych z żeń-szeniem, a odniesienie do suplementów obu roślin wykracza poza jej treść i wynika z ostrożności. Ta sama ulotka nakazuje odstawić miłorząb na 36 godzin przed zabiegiem chirurgicznym lub stomatologicznym i nie zaleca go osobom z krwawieniami lub zaburzeniami krzepnięcia. Wiadomo, że łatwo powstające siniaki, krwawienie z dziąseł lub z nosa mogą być sygnałem takiego zaburzenia i wymagają zgłoszenia lekarzowi.
Kontrolować INR przy stosowaniu żeń-szenia u osób leczonych warfaryną lub acenokumarolem, a przy zmianie dawki suplementu zachować szczególną ostrożność.
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Żeń-szeń jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdź swoje substancje w bazie interakcji
Podaj wszystko, co przyjmujesz — także leki bez recepty, antykoncepcję hormonalną, zioła i herbatki ziołowe. Czego nie podasz, tego narzędzie nie sprawdzi.
Narzędzie zestawia parami substancje, które podasz, i szuka ich w bazie udokumentowanych interakcji. Konto nie jest potrzebne. Wpisuj po jednej nazwie w pole: substancję („magnez”) albo nazwę leku z opakowania („Euthyrox”) — przy lekach pole podpowiada nazwy z Rejestru Produktów Leczniczych. Nazw handlowych suplementów nie rozpoznajemy — przy nich podaj składnik z etykiety.
Prowadzisz aptekę, sklep albo portal o zdrowiu? To narzędzie możesz osadzić u siebie — instrukcja i kod do wklejenia. Bezpłatnie, bez rejestracji.
Ulotka produktu leczniczego z wyciągiem z liści miłorzębu nie zaleca jego stosowania razem z lekami roślinnymi, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia, i wymienia wśród nich żeń-szeń właściwy. O takim połączeniu może zdecydować wyłącznie lekarz.
Postępowanie opisane w źródle: Preparatów z miłorzębu nie łączyć z preparatami żeń-szenia właściwego bez zgody lekarza. Ulotka dotyczy leku z wyciągiem miłorzębu i leków roślinnych z żeń-szeniem, a odniesienie do suplementów obu roślin wykracza poza jej treść i wynika z ostrożności. Ta sama ulotka nakazuje odstawić miłorząb na 36 godzin przed zabiegiem chirurgicznym lub stomatologicznym i nie zaleca go osobom z krwawieniami lub zaburzeniami krzepnięcia. Wiadomo, że łatwo powstające siniaki, krwawienie z dziąseł lub z nosa mogą być sygnałem takiego zaburzenia i wymagają zgłoszenia lekarzowi.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka podaje powód, czyli ryzyko krwawienia po obu składnikach, i nie opisuje mechanizmu. Wiadomo, że miłorząb hamuje zlepianie płytek krwi.
Źródło: Ulotka dla pacjenta produktu leczniczego Bilomag (wyciąg z liści miłorzębu), sekcje „Ten lek a inne leki” oraz „Ostrzeżenia i środki ostrożności” (odstawienie na 36 godzin przed zabiegiem, krwawienia i zaburzenia krzepnięcia) — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Nie zaleca się stosowania produktu Bilomag również w przypadku przyjmowania któregokolwiek z wymienionych poniżej leków: […] • Leki roślinne, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia, zawierające czosnek zwyczajny (Allium sativum L.) lub żeń-szeń właściwy (Panax ginseng C.A. Meyer). […] O zastosowaniu produktu Bilomag jednocześnie z którymkolwiek z wymienionych leków może zdecydować wyłącznie lekarz.”
— Ulotka dla pacjenta Bilomag (wyciąg z liści miłorzębu japońskiego), tabletki powlekane, sekcja Ten lek a inne leki, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ginsenozydy mogą pobudzać enzymy rozkładające doustne antagonisty witaminy K i przyspieszać usuwanie leku z organizmu. U osób leczonych warfaryną opisywano obniżenie INR, czyli osłabienie ochrony przed zakrzepicą.
Postępowanie opisane w źródle: Kontrolować INR przy stosowaniu żeń-szenia u osób leczonych warfaryną lub acenokumarolem, a przy zmianie dawki suplementu zachować szczególną ostrożność.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Podejrzewa się indukcję CYP2C9 i glikoproteiny P przez ginsenozydy, co obniża stężenie leku przeciwzakrzepowego. Charakterystyka Produktu Leczniczego acenokumarolu podaje, że substancje indukujące CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4 mogą osłabiać przeciwzakrzepowe działanie tego leku. Obserwacje kliniczne dotyczą warfaryny.
Źródło: Janetzky K, Morreale AP, Am J Health Syst Pharm 1997; NMD ChPL Acenocumarol WZF, pkt 4.5 (Rejestr Produktów Leczniczych): substancje indukujące CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4 mogą zmniejszać działanie przeciwzakrzepowe acenokumarolu.
Potwierdza dokument urzędowy: „Preparaty ziołowe mogą albo zwiększać działanie warfaryny, np. miłorząb (Ginkgo biloba), czosnek (Allium sativum), arcydzięgiel (Angelica sinensis, zawiera kumaryny), papaja (Carica papaya) lub szałwia (Salvia miltiorrhiza, zmniejsza eliminację warfaryny), lub zmniejszać jej aktywność, np. żeń-szeń (Panax spp.).”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Warfin, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Żeń-szeń może nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych. Opisano niedocukrzenie u pacjenta łączącego żeń-szeń z lekami przeciwcukrzycowymi, które ustąpiło po odstawieniu zioła. Ryzyko dotyczy zwłaszcza terapii insuliną i pochodnymi sulfonylomocznika.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz leki przeciwcukrzycowe, po włączeniu żeń-szenia częściej wykonuj pomiary i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Zgłoś objawy niedocukrzenia: drżenie, poty, osłabienie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ginsenozydy mogą wpływać na wrażliwość na insulinę i jej wydzielanie; efekt sumuje się z lekami przeciwcukrzycowymi.
Źródło: Opis przypadku niedocukrzenia przy żeń-szeniu z metforminą i sitagliptyną. Przegląd mechanizmów hipoglikemizujących ginsenozydów (Chinese Medicine 2009, PMC2704217).
U osób leczonych fenelzyną żeń-szeń może wywołać bóle głowy, drżenie i epizody maniakalne — tak podsumowuje to przegląd interakcji roślinnych. Źródłem pierwotnym jest opis przypadku interakcji żeń-szenia z fenelzyną z 1987 roku oraz komentarz do niego z roku następnego; obie pozycje to krótkie doniesienia bez abstraktu w PubMed. Osobno opisano epizod maniakalny u 56-letniej kobiety z zaburzeniem afektywnym, który wystąpił podczas przyjmowania żeń-szenia i ustąpił po jego odstawieniu. Abstrakt tego opisu nie podaje, czy chora przyjmowała inhibitor MAO; jako sytuację szczególnego ryzyka autorzy wskazują chorych z zaburzeniem afektywnym leczonych lekami przeciwdepresyjnymi.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz inhibitor MAO, nie stosuj żeń-szenia bez konsultacji z lekarzem. Zgłoś bóle głowy, bezsenność, drżenie lub zmianę nastroju. Ostrożność dotyczy również osób leczonych innymi lekami przeciwdepresyjnymi z powodu zaburzeń afektywnych.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Nie jest poznany. Sugeruje się addytywne działanie pobudzające na ośrodkowy układ nerwowy, ale żadna z cytowanych pozycji tego nie wykazała — są to opisy przypadków i ich omówienia.
Źródło: Jones BD, Runikis AM. Interaction of ginseng with phenelzine. J Clin Psychopharmacol 1987;7(3):201-2 (PMID 3597812) — opis przypadku, bez abstraktu w PubMed. Shader RI, Greenblatt DJ. Bees, ginseng and MAOIs revisited. J Clin Psychopharmacol 1988;8(4):235 (PMID 3209715) — komentarz do powyższego, bez abstraktu. Vázquez I, Agüera-Ortiz LF. Herbal products and serious side effects: a case of ginseng-induced manic episode. Acta Psychiatr Scand 2002;105(1):76-7 (PMID 12086230) — opis przypadku; abstrakt nie podaje leczenia towarzyszącego. Miller LG. Herbal medicinals: selected clinical considerations focusing on known or potential drug-herb interactions. Arch Intern Med 1998;158(20):2200-11 (PMID 9818800) — przegląd, stąd zdanie o bólach głowy, drżeniu i epizodach maniakalnych przy fenelzynie.
Midazolam jest lekiem uspokajającym i nasennym z grupy benzodiazepin. Charakterystyka produktu leczniczego zalicza żeń-szeń koreański, czyli żeń-szeń właściwy (Panax ginseng), do słabych induktorów enzymu CYP3A, czyli substancji pobudzających enzym rozkładający lek, które obniżają stężenie leku we krwi o 20–50 procent, i podaje, że osoby przyjmujące induktory tego enzymu mogą wymagać większych dawek midazolamu.
Postępowanie opisane w źródle: Osoba, która przyjmuje midazolam doustnie i preparat żeń-szenia właściwego, powinna poinformować o tym lekarza. Charakterystyka dotyczy tego gatunku, a o żeń-szeniu syberyjskim milczy. Nie zmieniać dawki leku samodzielnie. Efekt jest mniejszy niż przy induktorach umiarkowanych, takich jak dziurawiec, i silnych, takich jak ryfampicyna.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka podaje, że żeń-szeń pobudza enzym CYP3A. Midazolam jest przez ten enzym rozkładany, więc jego pobudzenie przyspiesza usuwanie leku z organizmu.
