Żeń-szeń: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami

Treść medyczna zweryfikowana przez farmaceutę: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068.

W skrócie: Miłorząb japoński a żeń-szeń — większe ryzyko krwawienia. Preparatów z miłorzębu nie łączyć z preparatami żeń-szenia właściwego bez zgody lekarza. Ulotka dotyczy leku z wyciągiem miłorzębu i leków roślinnych z żeń-szeniem, a odniesienie do suplementów obu roślin wykracza poza jej treść i wynika z ostrożności. Ta sama ulotka nakazuje odstawić miłorząb na 36 godzin przed zabiegiem chirurgicznym lub stomatologicznym i nie zaleca go osobom z krwawieniami lub zaburzeniami krzepnięcia. Wiadomo, że łatwo powstające siniaki, krwawienie z dziąseł lub z nosa mogą być sygnałem takiego zaburzenia i wymagają zgłoszenia lekarzowi.

Ostrożność

Ostrożność Dowody: ulotka URPL

Miłorząb japoński a żeń-szeń — większe ryzyko krwawienia

miłorząb japoński × żeń-szeń

Ulotka produktu leczniczego z wyciągiem z liści miłorzębu nie zaleca jego stosowania razem z lekami roślinnymi, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia, i wymienia wśród nich żeń-szeń właściwy. O takim połączeniu może zdecydować wyłącznie lekarz.

Postępowanie opisane w źródle: Preparatów z miłorzębu nie łączyć z preparatami żeń-szenia właściwego bez zgody lekarza. Ulotka dotyczy leku z wyciągiem miłorzębu i leków roślinnych z żeń-szeniem, a odniesienie do suplementów obu roślin wykracza poza jej treść i wynika z ostrożności. Ta sama ulotka nakazuje odstawić miłorząb na 36 godzin przed zabiegiem chirurgicznym lub stomatologicznym i nie zaleca go osobom z krwawieniami lub zaburzeniami krzepnięcia. Wiadomo, że łatwo powstające siniaki, krwawienie z dziąseł lub z nosa mogą być sygnałem takiego zaburzenia i wymagają zgłoszenia lekarzowi.

Mechanizm

Mechanizm: Ulotka podaje powód, czyli ryzyko krwawienia po obu składnikach, i nie opisuje mechanizmu. Wiadomo, że miłorząb hamuje zlepianie płytek krwi.

Źródło: Ulotka dla pacjenta produktu leczniczego Bilomag (wyciąg z liści miłorzębu), sekcje „Ten lek a inne leki” oraz „Ostrzeżenia i środki ostrożności” (odstawienie na 36 godzin przed zabiegiem, krwawienia i zaburzenia krzepnięcia) — Rejestr Produktów Leczniczych URPL

Potwierdza dokument urzędowy: „Nie zaleca się stosowania produktu Bilomag również w przypadku przyjmowania któregokolwiek z wymienionych poniżej leków: […] • Leki roślinne, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia, zawierające czosnek zwyczajny (Allium sativum L.) lub żeń-szeń właściwy (Panax ginseng C.A. Meyer). […] O zastosowaniu produktu Bilomag jednocześnie z którymkolwiek z wymienionych leków może zdecydować wyłącznie lekarz.” — Ulotka dla pacjenta Bilomag (wyciąg z liści miłorzębu japońskiego), tabletki powlekane, sekcja Ten lek a inne leki, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Ostrożność Dowody: charakterystyka produktu leczniczego (warfaryna)

Żeń-szeń może osłabiać działanie warfaryny i acenokumarolu

warfaryna × żeń-szeń

Charakterystyka Produktu Leczniczego warfaryny, czyli jej oficjalny opis dla lekarzy i farmaceutów, wymienia żeń-szeń wśród preparatów ziołowych, które mogą osłabiać działanie tego leku. U osoby leczonej warfaryną opisano obniżenie INR (wskaźnika krzepnięcia krwi), czyli osłabienie ochrony przed zakrzepicą. Trzy małe badania z udziałem ludzi nie wykazały istotnej zmiany INR, nie wykluczają jednak tego wpływu u pojedynczych osób. Ostrzeżenie obejmuje też acenokumarol, ponieważ należy on do tej samej grupy leków co warfaryna.

Postępowanie opisane w źródle: Kontrolować INR przy stosowaniu żeń-szenia u osób leczonych warfaryną lub acenokumarolem, a przy zmianie dawki suplementu zachować szczególną ostrożność.

Mechanizm

Mechanizm: Nie wiadomo, w jaki sposób żeń-szeń miałby osłabiać działanie warfaryny. Główne substancje czynne żeń-szenia to ginsenozydy. U szczurów z podwyższonym poziomem tłuszczów we krwi zwiększały one ilość enzymów wątroby z grupy cytochromu P450 i czynników krzepnięcia. Osłabiały też działanie warfaryny. W innym badaniu na szczurach żeń-szeń nie zmienił ani stężenia, ani działania warfaryny. U ludzi wyniki są niejednoznaczne: opisywano zarówno osłabienie, jak i nasilenie działania warfaryny. W badaniu, w którym 12 zdrowych mężczyzn przyjmowało żeń-szeń przez 7 dni przed jednorazową dawką warfaryny i przez 7 dni po niej, nie zmieniło się ani stężenie leku we krwi, ani INR. W kolejnym badaniu u 25 osób po udarze niedokrwiennym, którym włączono warfarynę na 2 tygodnie, INR u 12 osób przyjmujących też żeń-szeń nie różnił się istotnie od INR u 13 osób bez żeń-szenia. W trzecim badaniu 25 osób leczonych warfaryną po wymianie zastawki serca przyjmowało przez pewien czas żeń-szeń, a przez pewien czas placebo. Zmiana INR w obu okresach nie różniła się istotnie. Charakterystyka acenokumarolu podaje, że substancje pobudzające enzymy wątroby rozkładające ten lek (CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4) mogą osłabiać jego działanie, ale żeń-szenia nie wymienia. Nie ma danych o łączeniu acenokumarolu z żeń-szeniem. Ostrożność wynika z podobieństwa do warfaryny.

Źródło: ChPL Warfin, pkt 4.5 (Rejestr Produktów Leczniczych); ChPL Acenocumarol WZF, pkt 4.5 (Rejestr Produktów Leczniczych); Janetzky K, Morreale AP, Am J Health Syst Pharm 1997, PMID 9075501; Vaes LP, Chyka PA, Ann Pharmacother 2000, PMID 11144706; Jiang X i wsp., Br J Clin Pharmacol 2004, PMID 15089812; Lee SH i wsp., J Altern Complement Med 2008, PMID 18637764; Lee YH i wsp., Int J Cardiol 2010, PMID 19913311; Zhu M i wsp., J Pharm Pharmacol 1999, PMID 10217316; Lin JF i wsp., Eur J Pharm Sci 2020, PMID 31669385.

Potwierdza dokument urzędowy: „Preparaty ziołowe mogą albo zwiększać działanie warfaryny, np. miłorząb (Ginkgo biloba), czosnek (Allium sativum), arcydzięgiel (Angelica sinensis, zawiera kumaryny), papaja (Carica papaya) lub szałwia (Salvia miltiorrhiza, zmniejsza eliminację warfaryny), lub zmniejszać jej aktywność, np. żeń-szeń (Panax spp.).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Warfin, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Ostrożność Dowody: opis przypadku + przeglad

Żeń-szeń z lekami przeciwcukrzycowymi — ryzyko niedocukrzenia

żeń-szeń × leki na cukrzycę

Żeń-szeń może nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych. Opisano niedocukrzenie u pacjenta łączącego żeń-szeń z lekami przeciwcukrzycowymi, które ustąpiło po odstawieniu zioła. Ryzyko dotyczy zwłaszcza terapii insuliną i pochodnymi sulfonylomocznika.

Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz leki przeciwcukrzycowe, po włączeniu żeń-szenia częściej wykonuj pomiary i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Zgłoś objawy niedocukrzenia: drżenie, poty, osłabienie.

Mechanizm

Mechanizm: Ginsenozydy mogą wpływać na wrażliwość na insulinę i jej wydzielanie; efekt sumuje się z lekami przeciwcukrzycowymi.

Źródło: Opis przypadku niedocukrzenia przy żeń-szeniu z metforminą i sitagliptyną. Przegląd mechanizmów hipoglikemizujących ginsenozydów (Chinese Medicine 2009, PMC2704217).

Ostrożność Dowody: opisy przypadków + przegląd piśmiennictwa

Żeń-szeń z inhibitorami MAO — opisywane pobudzenie i bóle głowy

żeń-szeń × MAOI

U osób leczonych fenelzyną żeń-szeń może wywołać bóle głowy, drżenie i epizody maniakalne — tak podsumowuje to przegląd interakcji roślinnych. Źródłem pierwotnym jest opis przypadku interakcji żeń-szenia z fenelzyną z 1987 roku oraz komentarz do niego z roku następnego; obie pozycje to krótkie doniesienia bez abstraktu w PubMed. Osobno opisano epizod maniakalny u 56-letniej kobiety z zaburzeniem afektywnym, który wystąpił podczas przyjmowania żeń-szenia i ustąpił po jego odstawieniu. Abstrakt tego opisu nie podaje, czy chora przyjmowała inhibitor MAO; jako sytuację szczególnego ryzyka autorzy wskazują chorych z zaburzeniem afektywnym leczonych lekami przeciwdepresyjnymi.

Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz inhibitor MAO, nie stosuj żeń-szenia bez konsultacji z lekarzem. Zgłoś bóle głowy, bezsenność, drżenie lub zmianę nastroju. Ostrożność dotyczy również osób leczonych innymi lekami przeciwdepresyjnymi z powodu zaburzeń afektywnych.

Mechanizm

Mechanizm: Nie jest poznany. Sugeruje się addytywne działanie pobudzające na ośrodkowy układ nerwowy, ale żadna z cytowanych pozycji tego nie wykazała — są to opisy przypadków i ich omówienia.

Źródło: Jones BD, Runikis AM. Interaction of ginseng with phenelzine. J Clin Psychopharmacol 1987;7(3):201-2 (PMID 3597812) — opis przypadku, bez abstraktu w PubMed. Shader RI, Greenblatt DJ. Bees, ginseng and MAOIs revisited. J Clin Psychopharmacol 1988;8(4):235 (PMID 3209715) — komentarz do powyższego, bez abstraktu. Vázquez I, Agüera-Ortiz LF. Herbal products and serious side effects: a case of ginseng-induced manic episode. Acta Psychiatr Scand 2002;105(1):76-7 (PMID 12086230) — opis przypadku; abstrakt nie podaje leczenia towarzyszącego. Miller LG. Herbal medicinals: selected clinical considerations focusing on known or potential drug-herb interactions. Arch Intern Med 1998;158(20):2200-11 (PMID 9818800) — przegląd, stąd zdanie o bólach głowy, drżeniu i epizodach maniakalnych przy fenelzynie.

Ostrożność Dowody: ChPL

Żeń-szeń a midazolam — słabsze działanie leku podawanego doustnie

żeń-szeń × midazolam

Midazolam jest lekiem uspokajającym i nasennym z grupy benzodiazepin. Charakterystyka produktu leczniczego zalicza żeń-szeń koreański, czyli żeń-szeń właściwy (Panax ginseng), do słabych induktorów enzymu CYP3A, czyli substancji pobudzających enzym rozkładający lek, które obniżają stężenie leku we krwi o 20–50 procent, i podaje, że osoby przyjmujące induktory tego enzymu mogą wymagać większych dawek midazolamu.

Postępowanie opisane w źródle: Osoba, która przyjmuje midazolam doustnie i preparat żeń-szenia właściwego, powinna poinformować o tym lekarza. Charakterystyka dotyczy tego gatunku, a o żeń-szeniu syberyjskim milczy. Nie zmieniać dawki leku samodzielnie. Efekt jest mniejszy niż przy induktorach umiarkowanych, takich jak dziurawiec, i silnych, takich jak ryfampicyna.

Mechanizm

Mechanizm: Charakterystyka podaje, że żeń-szeń pobudza enzym CYP3A. Midazolam jest przez ten enzym rozkładany, więc jego pobudzenie przyspiesza usuwanie leku z organizmu.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum (midazolam), pkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL

Potwierdza dokument urzędowy: „Pacjenci leczeni jednocześnie produktem Dormicum i induktorami izoenzymu CYP3A mogą wymagać zastosowania zwiększonych dawek midazolamu, szczególnie w przypadku silnych induktorów CYP3A. […] Do umiarkowanych induktorów CYP3A (50-80% spadku AUC) zaliczamy ziele dziurawca a do słabych (20-50% spadku AUC): efawirenz, klobazam, tikagrelor, wemurafenib, kwercetyna, żeń-szeń koreański.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum (midazolam), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Brak substancji na tej stronie nie znaczy, że połączenie jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.

Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.

Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.