Witamina A (retinol) — rola, dawkowanie i bezpieczeństwo
Witamina A — czym jest
Witamina A to grupa związków rozpuszczalnych w tłuszczach. W suplementach występuje jako retinol i jego estry (octan, palmitynian retinylu) — formy o gotowej aktywności — albo jako prowitamina, głównie beta-karoten, który organizm przekształca w retinol zależnie od potrzeb. Retinol dostarczają produkty pochodzenia zwierzęcego (wątroba, tłuste ryby, jaja, nabiał), beta-karoten — warzywa i owoce o barwie pomarańczowej i ciemnozielonej.
Rola — oświadczenia zdrowotne EFSA
Dla witaminy A Komisja Europejska zatwierdziła oświadczenia zdrowotne (rozporządzenie 432/2012). Zgodnie z nimi witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia, prawidłowego stanu skóry i błon śluzowych, w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz w prawidłowym metabolizmie żelaza; bierze też udział w procesie specjalizacji komórek. Oświadczenia dotyczą roli składnika w organizmie i obowiązują pod warunkiem, że produkt dostarcza istotnej ilości witaminy A.
Dawkowanie i górny limit
Referencyjna wartość spożycia (RWS) dla witaminy A w Unii Europejskiej wynosi 800 µg równoważnika retinolu na dobę. Górny tolerowany poziom spożycia dla retinolu (nie dla beta-karotenu) ustalono na 3000 µg/dobę dla dorosłych — dotyczy on gotowej witaminy A ze wszystkich źródeł łącznie. Beta-karoten nie ma takiego ograniczenia w tym samym sensie, ponieważ konwersja do retinolu jest regulowana; osobnym zagadnieniem jest ostrożność z wysokimi dawkami beta-karotenu u osób palących.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Retinol w nadmiarze kumuluje się w wątrobie i bywa toksyczny (hiperwitaminoza A: bóle głowy, zmiany skórne, uszkodzenie wątroby). Kobiety w ciąży lub planujące ciążę nie powinny przyjmować wysokich dawek retinolu — witamina A w formie retinolu ma udokumentowane działanie teratogenne; suplementację i spożycie wątroby należy omówić z lekarzem. Ostrożność również przy chorobach wątroby i przy jednoczesnym stosowaniu retinoidów (leki na trądzik, łuszczycę). Osoby palące powinny unikać wysokich dawek beta-karotenu. W razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Informacje zawarte w artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani farmaceutycznej. Nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zmianą suplementacji skonsultuj się ze specjalistą.