Acerola, malpigia granatolistna (Malpighia glabra L.) — owoc: proszek i wyciąg
Jak działa
Acerola, czyli malpigia granatolistna, to roślina, której owoc jest używany w żywności i w suplementach diety. W języku angielskim owoc nazywa się Barbados cherry, czyli wiśnią z Barbadosu. W unijnym katalogu nowej żywności polską nazwą zwyczajową jest wiśnia acerola. Ten opis dotyczy owocu aceroli w postaci proszku i wyciągu.
Opis obejmuje gatunek Malpighia glabra L. Unijny katalog nowej żywności i baza taksonomiczna GBIF podają nazwę Malpighia punicifolia L. jako synonim Malpighia glabra. Nazwą acerola określa się także owoc gatunku Malpighia emarginata DC. GBIF i Health Canada podają Malpighia glabra i Malpighia emarginata jako dwa osobne gatunki. Wyniki badań przeprowadzonych na owocu Malpighia emarginata podano niżej z nazwą tego gatunku.
Owoc aceroli zawiera witaminę C. Skład owocu zależy od jednorodności genetycznej upraw i od czynników środowiskowych (Nunes i in., Phytother Res 2013, PMID 23180597). Wyciągi bywają standaryzowane na zawartość witaminy C, a do części preparatów producent dodaje witaminę C. Ilość witaminy C w porcji podaje etykieta.
W unijnym katalogu nowej żywności owoce Malpighia glabra L. i Malpighia punicifolia L. są wpisane jako składnik, który nie jest nową żywnością. Status ten dotyczy wszystkich środków spożywczych, nie tylko suplementów diety. Wpis nie wymienia wyciągów. Katalog nie ma wpisu dla Malpighia emarginata. Katalog ma charakter informacyjny i nie jest prawnie wiążący.
W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego dotyczącego aceroli. Dwa oświadczenia zdrowotne zgłoszone dla aceroli nie zostały dopuszczone.
Źródła w diecie i niedobór
Owoc aceroli jest dodawany między innymi do soków owocowych, dżemów, galaretek i lodów.
Dawkowanie
Dokumenty unijne oraz uchwały Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym nie określają zalecanej ani maksymalnej dawki owocu aceroli w suplementach diety. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Ilości owocu podane w źródłach urzędowych dotyczą konkretnego deklarowanego zastosowania produktu, a nie samego składnika. Proszek z owocu, proszek z soku i wyciąg to różne przetwory i odpowiadają różnym ilościom świeżego owocu. Jeśli etykieta wyciągu nie podaje, ilu gramom owocu odpowiada porcja, ilości owocu w porcji nie da się ustalić. Zalecenia i ograniczenia dotyczące witaminy C, także tej pochodzącej z owocu, opisuje monografia witaminy C.
Przeciwwskazania
Nie należy stosować preparatu przy uczuleniu na acerolę lub na którykolwiek składnik produktu. Osoby z alergią na lateks nie powinny stosować preparatów z aceroli bez konsultacji z lekarzem. Innych przeciwwskazań dostępne źródła nie podają. Health Canada opisuje ilości owocu aceroli wyłącznie dla dorosłych. Dla dzieci i młodzieży źródła nie podają ilości owocu ani wieku, od którego można stosować preparat. Preparatów z aceroli nie należy podawać dzieciom bez porady lekarza lub farmaceuty.
Ciąża i karmienie piersią
Dostępne źródła nie podają danych o bezpieczeństwie stosowania preparatów z owocu aceroli w ciąży i w okresie karmienia piersią. Baza LactMed nie ma wpisu o aceroli. Bazę wydaje amerykański Narodowy Instytut Zdrowia Dziecka i Rozwoju Człowieka. Brak danych nie oznacza, że stosowanie jest bezpieczne. Przed zastosowaniem w tym okresie należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Acerola może wywołać ciężką reakcję uczuleniową u osób z alergią na lateks. Opisano mężczyznę z alergią na lateks, u którego kilka minut po wypiciu soku jabłkowego z dodatkiem aceroli wystąpiły pokrzywka, duszność i przyspieszona czynność serca. Badania wykazały, że przyczyną była acerola, a nie sok jabłkowy, i że przeciwciała chorego reagowały krzyżowo z białkiem lateksu. Autorzy zalecają informowanie osób z alergią na lateks o tej reaktywności krzyżowej (Raulf-Heimsoth i in., J Allergy Clin Immunol 2002, PMID 11941325). Jest to opis jednego przypadku. W razie wysypki, świądu, obrzęku warg, duszności albo innych objawów uczulenia należy przerwać stosowanie i niezwłocznie zasięgnąć pomocy lekarskiej.
Health Canada nie przypisuje aceroli żadnej przestrogi. Brak przestrogi w źródłach nie oznacza, że stosowanie jest wolne od ryzyka. Ten opis nie obejmuje przeglądu badań interakcji aceroli z lekami. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny omówić stosowanie preparatu z lekarzem lub farmaceutą.
Część preparatów łączy acerolę z dodaną witaminą C albo z innymi składnikami. Przestrogi dotyczące tych składników opisują ich własne monografie. Dotyczy to także witaminy C zawartej w samym owocu, którą opisuje monografia witaminy C. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.
Toksyczność w badaniach na zwierzętach
W badaniu na gryzoniach użyto wyciągu z liofilizowanej miazgi owocu Malpighia emarginata. Wyciąg zawierał 16,3% witaminy C. W teście toksyczności ostrej wyciąg w dawce 2000 mg/kg masy ciała podawano myszom i szczurom doustnie i pozajelitowo przez 14 dni. Nie stwierdzono objawów toksyczności ani zgonów. Podawanie doustne przez 180 dni w dawkach 50, 300 lub 1000 mg/kg masy ciała nie wywołało objawów toksyczności. U samców szczurów stwierdzono odchylenia stężenia cholesterolu oraz liczby leukocytów i neutrofili. Dawką, przy której nie obserwowano działań niepożądanych, było 1000 mg/kg masy ciała (Barichello i in., Toxicon 2024, PMID 38061671).
W drugim badaniu wyciąg polifenoli z owocu Malpighia emarginata podawano szczurom doustnie w teście toksyczności ostrej w dawce 2000 mg/kg masy ciała oraz przez 28 i 90 dni w dawkach 100, 300 i 1000 mg/kg masy ciała. Nie stwierdzono zgonów ani nieprawidłowych objawów klinicznych. Pierwszy autor podał jako miejsce pracy firmę spożywczą (Hanamura i Aoki, J Food Sci 2008, PMID 18460146). W badaniu w probówce na komórkach krwi myszy próbki wyciągu z owocu Malpighia glabra nie uszkadzały DNA (Nunes i in., Phytother Res 2013, PMID 23180597).
Wyników badań wyciągów nie można przenosić na inne wyciągi ani na proszek z owocu. Wyników uzyskanych dla Malpighia emarginata nie można przenosić na Malpighia glabra.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
GBIF Backbone Taxonomy, rekordy Malpighia glabra L. (5421429), Malpighia emarginata DC. (5421427) i Malpighia punicifolia L. (5421428). Komisja Europejska, katalog nowej żywności, wpisy POL-NF-00489 Malpighia glabra L. i POL-NF-00490 Malpighia punicifolia L. Owoce nie są nową żywnością. Health Canada, Natural Health Products Ingredients Database: Malpighia glabra (id 6263), Malpighia emarginata (id 11363), Malpighia glabra (acerola) fruit (id 13079), Malpighia Glabra (Acerola) Fruit Extract (id 4463); monografia Antioxidants z 26 czerwca 2026 r., https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=antiox&lang=eng (tab. 1, tab. 3, tab. 9). Komisja Europejska, rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, wpisy POL-HC-6571 i POL-HC-6572. Raulf-Heimsoth M, Stark R, Sander I i in. J Allergy Clin Immunol 2002;109(4):715-6, doi:10.1067/mai.2002.122464, PMID 11941325. Barichello Â, Capoani GT, Comachio FM i in. Toxicon 2024;237:107550, doi:10.1016/j.toxicon.2023.107550, PMID 38061671. Hanamura T, Aoki H. J Food Sci 2008;73(4):T55-61, doi:10.1111/j.1750-3841.2008.00708.x, PMID 18460146. Nunes RS, Kahl VF, Sarmento MS i in. Phytother Res 2013;27(10):1495-501, doi:10.1002/ptr.4896, PMID 23180597.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23180597/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11941325/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38061671/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18460146/ · https://doi.org/10.1067/mai.2002.122464 · https://doi.org/10.1016/j.toxicon.2023.107550 · https://doi.org/10.1111/j.1750-3841.2008.00708.x · https://doi.org/10.1002/ptr.4896 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5421429/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5421427/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5421428/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.