Kapsaicyna
Jak działa
Kapsaicyna jest głównym związkiem odpowiedzialnym za ostry smak owoców papryki z rodzaju Capsicum, w tym pieprzu kajeńskiego. Należy do grupy kapsaicynoidów. W owocach towarzyszy jej przede wszystkim dihydrokapsaicyna, a oba związki stanowią razem 80–90% wszystkich kapsaicynoidów. Od kapsaicynoidów odróżnia się kapsinoidy, które również występują w roślinach z rodzaju Capsicum. Mają one inną budowę chemiczną i nie wywołują ostrego smaku.
Kapsaicyna pobudza receptor TRPV1. Jest to kanał jonowy w błonie neuronów czuciowych, które przekazują do ośrodkowego układu nerwowego informację o bodźcach uszkadzających. Ten sam receptor reaguje na temperaturę z zakresu odczuwanego jako ból, co tłumaczy wrażenie pieczenia po kontakcie z kapsaicyną. Po przyjęciu doustnym kapsaicynoidy działają przede wszystkim miejscowo w przewodzie pokarmowym, gdzie wywołują ból i zapalenie neurogenne, czyli odczyn zapalny zapoczątkowany przez pobudzone zakończenia nerwowe. U szczurów kapsaicynoidy podane do żołądka szybko się wchłaniały i w znacznej części ulegały przemianom w wątrobie, zanim dotarły do krążenia ogólnego. U myszy dostępność biologiczna kapsaicynoidów po podaniu doustnym, czyli część dawki docierająca do krwi, wynosiła około 1–2%.
W opinii z 2011 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności stwierdził, że nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego spożycia kapsaicyny z żadnym z trzech efektów: utrzymaniem zmniejszonej wcześniej masy ciała, zwiększeniem utleniania węglowodanów i prawidłowym wzrostem włosów. W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie figuruje żadne dopuszczone oświadczenie zdrowotne dotyczące kapsaicyny ani owoców papryki. Jedynym badaniem, w którym ludziom podawano kapsaicynę i z którego Urząd mógł wyciągnąć wnioski przy ocenie oświadczenia o utrzymaniu masy ciała, było badanie z 2003 r. z udziałem 91 osób z umiarkowaną nadwagą. Po 4 tygodniach diety o bardzo niskiej wartości energetycznej uczestnicy przez 3 miesiące przyjmowali kapsaicynę albo placebo. Kapsaicyna nie ograniczyła ponownego przyrostu masy ciała, choć utlenianie tłuszczów pozostało w tej grupie większe niż w grupie placebo.
Metaanaliza to zbiorcze opracowanie wyników wielu badań. Metaanaliza z 2021 r. objęła 13 badań u zdrowych dorosłych, w których podawano kapsaicynoidy albo kapsinoidy, a grupa porównawcza otrzymywała placebo. Spoczynkowy wydatek energetyczny, czyli ilość energii zużywanej przez organizm w spoczynku, zwiększył się średnio o 34 kcal na dobę. Wzrosło też utlenianie tłuszczów, czyli ich zużycie jako źródła energii. Autorzy uznali, że potrzebne są badania lepszej jakości. Metaanaliza z 2014 r. objęła 8 badań i 191 uczestników. Kapsaicynoidy przyjęte przed posiłkiem zmniejszały ilość energii spożytej w tym posiłku średnio o 74 kcal, przy czym wyniki poszczególnych badań znacznie się różniły. Metaanaliza z 2023 r. objęła 15 badań z randomizacją i 762 osoby z nadmierną masą ciała. Masa ciała, wskaźnik masy ciała i obwód talii zmniejszyły się w grupach przyjmujących kapsaicynę bardziej niż w grupach porównawczych. Różnice były istotne statystycznie, lecz autorzy ocenili je jako raczej niewielkie.
Rozporządzenie (WE) nr 1334/2008 w sprawie środków aromatyzujących wymienia kapsaicynę wśród substancji, których nie wolno dodawać do żywności. BfR rozumie ten przepis jako zakaz dodawania wyodrębnionej kapsaicyny. Nową żywnością prawo Unii nazywa żywność, której nie stosowano w znacznym stopniu do spożycia przez ludzi w Unii przed 15 maja 1997 r. Owoc papryki krzewiastej (Capsicum frutescens) ma w katalogu nowej żywności Komisji Europejskiej status składnika, który nową żywnością nie jest. Zespół ds. Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym nie wydał uchwały o dawce kapsaicyny ani owoców papryki w suplementach diety.
Wyciągi z owoców papryki i kapsaicyna są także substancjami czynnymi produktów leczniczych stosowanych na skórę. Komitet ds. Produktów Leczniczych Roślinnych Europejskiej Agencji Leków wydał w 2015 r. monografię wyciągów z papryki stosowanych na skórę w plastrach leczniczych, maściach i kremach. Produkty te stosuje się na skórę dorosłych w łagodzeniu bólu mięśni, takiego jak ból dolnej części pleców. W Rejestrze Produktów Leczniczych figuruje krem z wyciągiem z owoców papryki, dostępny bez recepty, oraz wydawany na receptę plaster leczniczy zawierający 179 mg kapsaicyny. Produkty te działają miejscowo, a wyników ich badań nie można odnosić do suplementów przyjmowanych doustnie. Grupa robocza Europejskiej Agencji Leków stwierdziła w 2003 r., że dostępne dane nie pozwalają ustalić dawki, przy której nie obserwuje się działań niepożądanych. Nie da się więc wyznaczyć bezpiecznej dawki preparatów z papryką przyjmowanych doustnie.
Źródła w diecie i niedobór
Kapsaicyna występuje w owocach papryki ostrej, takich jak chili i pieprz kajeński, oraz w przyprawach i sosach z nich wytwarzanych. Komitet Naukowy ds. Żywności podaje, że zawartość kapsaicynoidów w przyprawach z papryki wynosi zwykle od około 0,1 mg w gramie chili do około 2,5 mg w gramie ostrej czerwonej papryki, a w oleożywicy, czyli zagęszczonym wyciągu z papryki, około 60 mg w gramie. Źródło tych wartości nie wskazuje, czy odnoszą się one do masy świeżej, czy suchej. W odmianach papryki krzewiastej, papryki rocznej (Capsicum annuum) i papryki chińskiej (Capsicum chinense) stwierdzano od 0,22 do 20 mg kapsaicynoidów w gramie suchej masy.
Dawkowanie
Komitet Naukowy ds. Żywności Komisji Europejskiej stwierdził w 2002 r., że dostępne dane nie pozwalają ustalić bezpiecznego poziomu narażenia na kapsaicynoidy w żywności. Niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka, BfR, uznał w 2024 r., że wyniki badań u ludzi i zwierząt nie wystarczają do wyznaczenia dawki, którą można uznać za bezpieczną dla zdrowia. W Unii Europejskiej nie określono ani najwyższej dopuszczalnej zawartości kapsaicynoidów w żywności, ani zalecanego czy górnego dopuszczalnego poziomu ich spożycia. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Komitet w przybliżeniu oszacował, że w Europie spożycie kapsaicyny z łagodnych odmian papryki wynosi nie więcej niż 1,5 mg na dobę. W Indiach, Tajlandii i Meksyku, gdzie ostre przyprawy spożywa się w dużych ilościach, spożycie kapsaicynoidów szacuje się na 25–200 mg na dobę. Według BfR już 0,5–1 mg kapsaicynoidów może wywołać łagodne dolegliwości, takie jak uczucie ucisku i ciepła albo zgaga. Przy około 170 mg należy się spodziewać nasilonych działań niepożądanych, a w przedziale pośrednim mogą one wystąpić. Dane nie wystarczają, by wskazać dawkę, od której pojawiają się nasilone działania niepożądane.
Zawartość kapsaicynoidów w owocach papryki zależy od gatunku, odmiany oraz warunków uprawy i waha się od ilości niewykrywalnych do ponad 2% suchej masy. W badanych próbkach pieprzu kajeńskiego było średnio 1,32 mg kapsaicyny i 0,83 mg dihydrokapsaicyny w gramie suchej masy. Etykieta podająca wyłącznie masę sproszkowanego owocu nie pozwala więc ustalić, ile kapsaicyny zawiera porcja.
Przeciwwskazania
Kapsaicyny nie stosuje się przy nadwrażliwości na kapsaicynoidy, na rośliny z rodzaju Capsicum ani na którykolwiek składnik preparatu. Baza LactMed opisuje możliwość reakcji krzyżowych, czyli uczulenia na paprykę u osób uczulonych na inne rośliny z rodziny psiankowatych, takie jak ziemniak i pomidor. Kapsaicyny nie stosuje się u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Również monografia Europejskiej Agencji Leków nie zaleca u osób poniżej 18 lat produktów stosowanych na skórę. Przy chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, refluksie żołądkowo-przełykowym i stanach zapalnych przewodu pokarmowego kapsaicyny nie stosuje się bez porady lekarza. Z powodu braku danych o bezpieczeństwie nie zaleca się stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią bez porady lekarza. Osoby z chorobami serca lub nadciśnieniem tętniczym omawiają stosowanie kapsaicyny z lekarzem.
Ciąża i karmienie piersią
Bezpieczeństwa kapsaicyny w ciąży i w okresie karmienia piersią nie ustalono. Komitet Naukowy ds. Żywności nie dysponował danymi o działaniu kapsaicyny na rozrodczość i rozwój potomstwa. Monografia Europejskiej Agencji Leków podaje, że nie ma danych o stosowaniu u kobiet w ciąży. U szczurów duże dawki kapsaicyny podawane podskórnie nie wywoływały wad rozwojowych. Według Europejskiej Agencji Leków w badaniach na zwierzętach kapsaicyna przechodziła przez łożysko i uszkadzała nerwy obwodowe płodów. Kapsaicyna może też przenikać do mleka. Monografia Europejskiej Agencji Leków dopuszcza stosowanie produktów na skórę w ciąży i w okresie karmienia piersią wyłącznie po starannej ocenie korzyści i ryzyka.
Baza LactMed podaje, że składniki ostrej papryki mogą przechodzić do mleka w ilościach, które działają na karmione dziecko. U niemowląt karmionych piersią przez matki jedzące potrawy z ostrą papryką opisano wysypki. Opisano też silny ból u niemowlęcia, które połknęło kapsaicynę ze skóry matki. Stosowanie kapsaicyny w ciąży i w okresie karmienia piersią należy omówić z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Kapsaicynoidy silnie drażnią skórę i błony śluzowe już w małych stężeniach. Po przyjęciu doustnym zwiększają wydzielanie śliny i soku żołądkowego oraz wywołują pieczenie i dolegliwości przewodu pokarmowego, których nasilenie zależy od dawki. BfR doszedł do wniosku, że zwiększonego ryzyka uszkodzenia błony śluzowej żołądka można się spodziewać już przy takim spożyciu, jakie daje tradycyjne jedzenie bardzo ostrych potraw. Według BfR objawy obejmują pieczenie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, zgagę, cofanie się treści żołądkowej do przełyku, nudności, wymioty oraz ból brzucha i klatki piersiowej. Duże dawki mogą wywołać także zimne poty, zmiany ciśnienia tętniczego i zawroty głowy.
Według BfR ta sama ilość kapsaicynoidów przyjęta jednorazowo, na przykład w jednym chipsie, z większym prawdopodobieństwem wywołuje silniejsze objawy niż rozłożona w czasie w złożonej potrawie. Przy jednorazowym przyjęciu organizm w mniejszym stopniu może zareagować na własne sygnały ostrzegawcze. Dolegliwości te opisano w badaniach z kapsaicyną podawaną w kapsułkach. U zdrowych ochotników kapsułka z 0,75 mg kapsaicyny wywoływała przede wszystkim uczucie ucisku, zgagę i uczucie ciepła. W innym badaniu 42 zdrowe osoby połykały co 15 minut kapsułkę z 0,5 mg kapsaicyny albo placebo, aż do wystąpienia umiarkowanego bólu. Taki ból w nadbrzuszu wystąpił u 38 osób przyjmujących kapsaicynę i u 1 osoby przyjmującej placebo, najczęściej po 2 kapsułkach. BfR przytacza też badanie, w którym 8 zdrowych mężczyzn przyjęło jednorazowo, razem z posiłkiem, 2 mg kapsaicyny na kilogram masy ciała, czyli około 174 mg, w pomieszczeniu o temperaturze 38 °C. Wszyscy uczestnicy skarżyli się na nudności i kurcze trwające kilka godzin. Jeden z nich wymagał pomocy lekarskiej, a badacze zrezygnowali z dalszych badań o takim schemacie.
Opisano przypadki zawału serca u młodych mężczyzn bez czynników ryzyka choroby wieńcowej, którzy przyjmowali tabletki z pieprzem kajeńskim w celu zmniejszenia masy ciała. U 25-letniego mężczyzny badanie obrazowe tętnic wieńcowych z kontrastem nie wykazało ich zwężenia. Autorzy opisu przypisują więc zawał skurczowi tych tętnic. Drugi opis dotyczy 41-letniego mężczyzny. W obu przypadkach nie wiadomo, ile kapsaicyny przyjęto. BfR przytacza trzeci opis, dotyczący 21-letniego pacjenta. Urzędy w Stanach Zjednoczonych i w Niemczech ostrzegały publicznie przed preparatem, który ten pacjent przyjmował, ponieważ w badaniach tego preparatu wykryto niedeklarowaną sibutraminę. Sibutramina to lek, któremu w 2010 r. cofnięto dopuszczenie do obrotu z powodu dużego ryzyka działań niepożądanych w obrębie układu krążenia. Opisy przypadków nie dowodzą związku przyczynowego.
BfR przytacza także opisy przełomu nadciśnieniowego, czyli gwałtownego, niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego, u mężczyzn, którzy dzień wcześniej zjedli duże ilości papryki ostrej. Odwracalny skurcz naczyń mózgowych opisano u 34-letniego mężczyzny po zjedzeniu bardzo ostrej odmiany papryki podczas konkursu jedzenia ostrych potraw. Według BfR odwracalny skurcz naczyń mózgowych rozpoznano też u 15-letniego chłopca, który przez dwa dni jadł bardzo ostrą odmianę papryki w ramach próby odwagi. Wystąpiły u niego silne bóle głowy i znaczne nadciśnienie, a skurczowi towarzyszył zawał mózgu i obrzęk kory mózgowej.
BfR odnotował wzrost liczby zatruć u dzieci i młodzieży, przede wszystkim po zjedzeniu chipsów z bardzo dużą zawartością kapsaicynoidów. Niemieckie ośrodki informacji toksykologicznej zarejestrowały od 2021 r. do marca 2024 r. łącznie 105 zgłoszeń, głównie dotyczących dzieci i młodzieży. Do października 2023 r. zgłoszeń było 73, a ostre chipsy lub podobne produkty wskazano jako źródło narażenia w 40 z nich. Zwykle zjedzono część chipsa, jeden albo dwa chipsy. Występowały głównie nudności, wymioty i ból brzucha, a w części przypadków także zimne poty, zmiany ciśnienia tętniczego, zawroty głowy i kołatanie serca. W 2 przypadkach z objawami umiarkowanymi produkt spożyto razem z kofeiną. Suplementy z kapsaicyną przechowuje się w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Badania obserwacyjne wiążą duże spożycie ostrej papryki z nowotworami górnego odcinka przewodu pokarmowego. Komitet Naukowy ds. Żywności przytacza badanie z Meksyku, w którym rak żołądka występował częściej u osób jedzących ostrą paprykę niż u osób jej niejedzących, ale bez wyraźnej zależności od ilości. Komitet uznał, że związek ten może wynikać z drażniącego działania kapsaicynoidów. Metaanaliza z 2022 r. objęła 14 badań, w których porównywano dietę osób chorych z dietą osób zdrowych. Łącznie duże spożycie ostrej papryki wiązało się z większym ryzykiem nowotworów przewodu pokarmowego, ale dolna granica przedziału ufności wynosiła 1,00, czyli wynik leżał na granicy istotności statystycznej. Najsilniejszy związek dotyczył raka przełyku, a dla raka żołądka i jelita grubego związku istotnego statystycznie nie stwierdzono. W badaniach z Europy i Ameryki Południowej duże spożycie ostrej papryki wiązało się natomiast z mniejszym ryzykiem nowotworów przewodu pokarmowego. Badania tego typu nie dowodzą związku przyczynowego.
Monografia Europejskiej Agencji Leków podaje, że badań interakcji nie przeprowadzono, a prac o kapsaicynie przyjmowanej doustnie odnaleziono niewiele. W badaniu z udziałem 15 zdrowych mężczyzn kapsaicyna w dawce 400 µg i 800 µg nie zmieniała działania przeciwpłytkowego, czyli hamowania zlepiania się płytek krwi, jakie wywołuje 500 mg kwasu acetylosalicylowego. W badaniu obserwacyjnym z udziałem 171 osób leczonych warfaryną pieprz kajeński znalazł się wśród preparatów związanych z częstszym zgłaszaniem krwawień przez samych pacjentów. Po uwzględnieniu pozostałych czynników związek z krwawieniami utrzymał się jednak wyłącznie dla koenzymu Q10 i imbiru, a dla pieprzu kajeńskiego nie. Baza LactMed amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia zaleca ostrożność przy stosowaniu papryki ostrej przez osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe. U królików owoc papryki w niewielkim stopniu zmieniał wydalanie teofiliny, a u szczurów wyciąg z papryki zmniejszał dostępność biologiczną kwasu acetylosalicylowego i kwasu salicylowego. Znaczenie tych wyników dla człowieka nie jest znane. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe lub inne leki na stałe omawiają stosowanie kapsaicyny z lekarzem lub farmaceutą.
Część suplementów łączy owoc papryki z kofeiną, synefryną albo innymi substancjami pobudzającymi. Ostrzeżenia dotyczące tych składników opisują ich własne monografie. Przy bólu w klatce piersiowej, kołataniu serca, silnym bólu brzucha lub wymiotach po przyjęciu preparatu należy przerwać jego stosowanie i zgłosić się do lekarza. W razie działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.
Toksyczność u psów i kotów
Ostra toksyczność kapsaicyny u myszy zależy od drogi podania. Po podaniu do żołądka dawka śmiertelna dla połowy zwierząt wynosiła 60–75 mg na kilogram masy ciała w roztworze etanolowym i 190 mg na kilogram w dimetylosulfotlenku. Przyczyną zgonów było prawdopodobnie porażenie oddychania. U szczurów kapsaicyna podana do dwunastnicy lub żołądka uszkadzała błonę śluzową dwunastnicy.
U myszy otrzymujących wyciąg z ostrej papryki w wodzie do picia do 16. miesiąca życia albo nakładany na język przez 14 miesięcy zwiększała się śmiertelność i występowały zmiany w wątrobie, nerkach, żołądku i języku. U chomików wyciąg nakładano przez 14 miesięcy do torebek policzkowych. Zwiększała się śmiertelność, występowały zmiany w wątrobie, nerkach, żołądku i torebkach policzkowych, przede wszystkim marskość wątroby i zwyrodnienie kłębuszków nerkowych. W 79-tygodniowym badaniu na myszach mieszanina kapsaicynoidów w paszy, w dawkach 200–220 mg na kilogram masy ciała na dobę, zmniejszała spożycie pokarmu, a działania rakotwórczego nie stwierdzono. Część starszych badań wskazywała na działanie rakotwórcze, jednak Komitet Naukowy ds. Żywności uznał ich wartość za ograniczoną. W niektórych badaniach kapsaicyna lub wyciąg z papryki nasilały powstawanie nowotworów wywołanych innymi związkami. Działanie genotoksyczne kapsaicyny, czyli uszkadzanie materiału genetycznego, wykazano w części badań na komórkach i na zwierzętach, a w innych go nie stwierdzono.
U zwierząt doświadczalnych kapsaicyna w dawce 3 mg na kilogram masy ciała zmniejszała wytwarzanie enzymów z grupy CYP3A, które uczestniczą w przemianach wielu leków. Znaczenie wyników badań na zwierzętach dla człowieka nie jest znane.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
Opinion of the Scientific Committee on Food on Capsaicin, SCF/CS/FLAV/FLAVOUR/8 ADD1 Final, przyjęta 26 lutego 2002 r., Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów. Bundesinstitut für Risikobewertung. High capsaicin levels can harbour health risks. Opinion 027/2024 z 21 czerwca 2024 r., doi:10.17590/20240704-110826-0. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products. European Union herbal monograph on Capsicum annuum L. var. minimum (Miller) Heiser and small fruited varieties of Capsicum frutescens L., fructus, EMA/HMPC/674139/2013, 5 maja 2015 r. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products. Assessment report on Capsicum annuum L. var. minimum (Miller) Heiser and small fruited varieties of Capsicum frutescens L., fructus, EMA/HMPC/674138/2013, 5 maja 2015 r. European Agency for the Evaluation of Medicinal Products, Working Party on Herbal Medicinal Products. Final position paper on Capsicum/capsaicin containing herbal medicinal products, EMEA/HMPWP/340/03/Final, 17 grudnia 2003 r. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to capsaicin and maintenance of body weight after weight loss (ID 2039, 2041, 2042), increase in carbohydrate oxidation (ID 2040), and contribution to normal hair growth (ID 2044) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA Journal 2011, tom 9, nr 6, 2210, doi:10.2903/j.efsa.2011.2210. Caterina MJ i wsp. The capsaicin receptor: a heat-activated ion channel in the pain pathway. Nature 1997, tom 389, s. 816–824, doi:10.1038/39807, PMID 9349813. Irandoost P i wsp. The effect of Capsaicinoids or Capsinoids in red pepper on thermogenesis in healthy adults: A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy Research 2021, tom 35, nr 3, s. 1358–1377, doi:10.1002/ptr.6897, PMID 33063385. Whiting S, Derbyshire EJ, Tiwari B. Could capsaicinoids help to support weight management? A systematic review and meta-analysis of energy intake data. Appetite 2014, tom 73, s. 183–188, doi:10.1016/j.appet.2013.11.005, PMID 24246368. Zhang W i wsp. The effects of capsaicin intake on weight loss among overweight and obese subjects: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Nutrition 2023, tom 130, nr 9, s. 1645–1656, doi:10.1017/S0007114523000697, PMID 36938807. Lejeune MP, Kovacs EM, Westerterp-Plantenga MS. Effect of capsaicin on substrate oxidation and weight maintenance after modest body-weight loss in human subjects. British Journal of Nutrition 2003, tom 90, nr 3, s. 651–659, doi:10.1079/bjn2003938, PMID 13129472. Hammer J, Vogelsang H. Characterization of sensations induced by capsaicin in the upper gastrointestinal tract. Neurogastroenterology and Motility 2007, tom 19, nr 4, s. 279–287, doi:10.1111/j.1365-2982.2007.00900.x, PMID 17391244. Cao Y i wsp. Characterization of a reproducible gastric pain model using oral capsaicin titration in healthy volunteers. Neurogastroenterology and Motility 2011, tom 23, nr 7, s. e261–e270, doi:10.1111/j.1365-2982.2011.01734.x, PMID 21679343. Sogut O i wsp. Acute myocardial infarction and coronary vasospasm associated with the ingestion of cayenne pepper pills in a 25-year-old male. International Journal of Emergency Medicine 2012, tom 5, 5, doi:10.1186/1865-1380-5-5, PMID 22264348. Sayin MR i wsp. A case of acute myocardial infarction due to the use of cayenne pepper pills. Wiener klinische Wochenschrift 2012, tom 124, nr 7–8, s. 285–287, doi:10.1007/s00508-012-0163-8, PMID 22527825. Chen C i wsp. Association between chili pepper consumption and risk of gastrointestinal-tract cancers: A meta-analysis. Frontiers in Nutrition 2022, tom 9, 935865, doi:10.3389/fnut.2022.935865, PMID 36407551. Sandor B i wsp. Orally given gastroprotective capsaicin does not modify aspirin-induced platelet aggregation in healthy male volunteers (human phase I examination). Acta Physiologica Hungarica 2014, tom 101, nr 4, s. 429–437, doi:10.1556/APhysiol.101.2014.4.4, PMID 25532954. Shalansky S i wsp. Risk of warfarin-related bleeding events and supratherapeutic international normalized ratios associated with complementary and alternative medicine: a longitudinal analysis. Pharmacotherapy 2007, tom 27, nr 9, s. 1237–1247, doi:10.1592/phco.27.9.1237, PMID 17723077. Drugs and Lactation Database (LactMed). Capsicum. National Institute of Child Health and Human Development, aktualizacja 17 maja 2021 r., PMID 30000884. Charakterystyka Produktu Leczniczego Qutenza, Europejska Agencja Leków, stan z 2 października 2026 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1334/2008 w sprawie środków aromatyzujących i niektórych składników żywności o właściwościach aromatyzujących, art. 6 ust. 1 i załącznik III część A. Rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych Unii Europejskiej, stan z 2 października 2026 r. Katalog nowej żywności Komisji Europejskiej, wpis POL-NF-00215 „Capsicum frutescens”, status: nie jest nową żywnością. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 w sprawie nowej żywności, art. 3 ust. 2 lit. a. Uchwały Zespołu ds. Suplementów Diety, stan z 2 października 2026 r. Rejestr Produktów Leczniczych, stan z 1 października 2026 r.
https://doi.org/10.17590/20240704-110826-0 · https://doi.org/10.2903/j.efsa.2011.2210 · https://doi.org/10.1038/39807 · https://doi.org/10.1002/ptr.6897 · https://doi.org/10.1016/j.appet.2013.11.005 · https://doi.org/10.1017/s0007114523000697 · https://doi.org/10.1079/bjn2003938 · https://doi.org/10.1111/j.1365-2982.2007.00900.x · https://doi.org/10.1111/j.1365-2982.2011.01734.x · https://doi.org/10.1186/1865-1380-5-5 · https://doi.org/10.1007/s00508-012-0163-8 · https://doi.org/10.3389/fnut.2022.935865 · https://doi.org/10.1556/aphysiol.101.2014.4.4 · https://doi.org/10.1592/phco.27.9.1237 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9349813/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33063385/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24246368/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36938807/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/13129472/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17391244/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21679343/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22264348/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22527825/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36407551/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25532954/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.