S-adenozylo-L-metionina (SAMe)
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Jak działa
S-adenozylo-L-metionina (SAMe) to metabolit powstający z L-metioniny i ATP, nie sama metionina — dlatego opisuje się ją osobno. Jest głównym donorem grup metylowych w organizmie: przekazuje grupę metylową w reakcjach katalizowanych przez metylotransferazy, między innymi przy metylacji katecholamin przez katecholo-O-metylotransferazę oraz przy metylacji DNA i histonów. Po oddaniu grupy metylowej przechodzi w S-adenozylohomocysteinę, a ta jest hydrolizowana do homocysteiny, która wraca do metioniny w reakcji remetylacji zależnej od witaminy B12 i folianów albo wchodzi w szlak transsulfuracji. Z tego ułożenia szlaku wynika, że podaż SAMe wpisuje się w przemianę jednowęglową i pozostaje powiązana ze stanem zaopatrzenia w witaminy grupy B. W preparatach występuje w postaciach soli, na przykład jako dwusiarczan tosylanu, w kapsułkach lub tabletkach powlekanych dojelitowo.
Dawkowanie
Dla SAMe nie ustalono ani wartości referencyjnego spożycia, ani górnego tolerowanego poziomu spożycia — nie jest witaminą ani składnikiem mineralnym, więc nie ma dla niej limitu w opiniach EFSA. Porcje dzienne preparatów dostępnych na rynku mieszczą się zwykle w przedziale od 200 do 400 mg; w badaniu z randomizacją u osób leczonych z powodu depresji stosowano 1600 mg na dobę przez sześć tygodni (PMID 20595412). Ponieważ brak ustalonego limitu nie jest tym samym co wykazane bezpieczeństwo dowolnej ilości, porcję należy przyjmować zgodnie ze wskazaniem producenta i nie sumować kilku preparatów zawierających SAMe. Przy jednoczesnym przyjmowaniu leków przeciwdepresyjnych stosowanie należy omówić z lekarzem prowadzącym.
Przeciwwskazania
Nie stosować w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu. Stosowanie należy omówić z lekarzem lub farmaceutą przy przyjmowaniu leków działających serotoninergicznie, w tym leków z grupy SSRI, oraz u osób z chorobą Parkinsona leczonych lewodopą. Dla lewodopy opisano interakcję o kierunku niekorzystnym dla pacjenta, choć dane są ograniczone; dla leków z grupy SSRI interakcji nie potwierdzono, a ostrożność wynika z ogólnej zasady dotyczącej łączenia środków o możliwym działaniu serotoninergicznym. U osób z rozpoznaną chorobą afektywną dwubiegunową stosowanie wymaga decyzji lekarza prowadzącego. Kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz dzieci powinny stosować wyłącznie po ustaleniu z lekarzem, ponieważ dla tych grup nie ma wystarczających danych. Przed rozpoczęciem suplementacji należy sprawdzić, czy SAMe albo L-metionina nie występują już w innych stosowanych produktach, w tym w mieszankach aminokwasowych. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny ustalić stosowanie z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Mechanizm ewentualnego wpływu SAMe na przekaźnictwo serotoninergiczne nie został ustalony: SAMe jest donorem grup metylowych, a szlak syntezy serotoniny — od tryptofanu przez 5-hydroksytryptofan do serotoniny — nie obejmuje etapu metylacji. W piśmiennictwie opisano jeden przypadek zespołu serotoninowego u osoby przyjmującej SAMe: objawy wystąpiły po trzykrotnym zwiększeniu dawki klomipraminy, czyli trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego, a nie leku z grupy SSRI, a autorzy przeglądu wiążą je z tą zmianą dawkowania (PMID 28682528). Nie opisano natomiast przypadków przypisywanych SAMe w badaniach, w których dołączano ją do leków z grupy SSRI. Łączenie SAMe z lekami przeciwdepresyjnymi wymaga wiedzy lekarza prowadzącego, a szczególnej czujności — przy każdej zmianie dawki takiego leku. U osób z rozpoznaną chorobą afektywną dwubiegunową opisywano wywoływanie przez SAMe objawów hipomanii i manii (PMID 28682528). Osobno opisano możliwość osłabienia działania lewodopy u osób z chorobą Parkinsona: katecholo-O-metylotransferaza metyluje lewodopę do 3-O-metylodopy, która konkuruje z nią o transport przez barierę krew-mózg, więc większa podaż substratu metylacji może zmniejszać ilość lewodopy docierającej do mózgu. Dane dla tej drugiej interakcji są ograniczone i mechanizm pozostaje w części teoretyczny — nie należy jej przedstawiać jako ustalonej, ani jej pomijać u osoby leczonej lewodopą. Suplement diety nie jest lekiem, nie zastępuje zróżnicowanej diety ani leczenia i nie służy do samodzielnego modyfikowania farmakoterapii.
Źródła
Podpisane oceny interakcji w tym serwisie: SAMe z lekami z grupy SSRI (interakcja 105) oraz SAMe z lewodopą w chorobie Parkinsona (interakcja 243, mechanizm COMT/3-O-metylodopa, dane ograniczone). Papakostas GI, Mischoulon D, Shyu I, Alpert JE, Fava M. S-adenosyl methionine (SAMe) augmentation of serotonin reuptake inhibitors for antidepressant nonresponders with major depressive disorder: a double-blind, randomized clinical trial. Am J Psychiatry 2010;167(8):942-948 (PMID 20595412) — SAMe 1600 mg na dobę przez 6 tygodni, n = 73. Sharma A, Gerbarg P, Bottiglieri T i wsp. S-Adenosylmethionine (SAMe) for neuropsychiatric disorders: a clinician-oriented review of research. J Clin Psychiatry 2017;78(6):e656-e667 (PMID 28682528) — jeden opisany przypadek zespołu serotoninowego przy zwiększaniu dawki klomipraminy, brak przypadków przypisywanych SAMe w badaniach z lekami z grupy SSRI, indukcja hipomanii i manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Szlak metylacji i przejście SAMe → S-adenozylohomocysteina → homocysteina: biochemia podręcznikowa. Brak wartości referencyjnych i brak UL dla SAMe: EFSA nie wydała dla niej opinii jako dla witaminy ani składnika mineralnego.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20595412/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28682528/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.