Gorzka pomarańcza
Jak działa
Gorzka pomarańcza (Citrus aurantium) to drzewo cytrusowe, którego owoc jest zbyt kwaśny, by jeść go na surowo; owoc, skórka i olejek eteryczny służą jako przyprawa i aromat. Owoc zawiera p-synefrynę, dalej nazywaną synefryną, czyli związek z grupy amin o budowie podobnej do efedryny, choć o innych właściwościach farmakologicznych. Wyciągi z gorzkiej pomarańczy w suplementach bywają standaryzowane na zawartość synefryny albo na zawartość flawonoidów, zwłaszcza hesperydyny. Są to przetwory o różnym składzie. Według amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Integracyjnej (NCCIH) nie wykazano jednoznacznie przydatności gorzkiej pomarańczy w żadnym zastosowaniu zdrowotnym. Wyniki badań dotyczących masy ciała są niejednoznaczne, a większość badań nad wydolnością sportową nie wykazała korzyści. Dla gorzkiej pomarańczy nie dopuszczono w Unii Europejskiej żadnego oświadczenia zdrowotnego.
Dawkowanie
Na poziomie Unii Europejskiej nie ustalono dla suplementów diety zawierających gorzką pomarańczę lub synefrynę ani zalecanego spożycia, ani górnego dopuszczalnego poziomu spożycia. Europejska Agencja Leków nie opracowała dla tej rośliny monografii ziołowej. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie. Przy wyciągach standaryzowanych na synefrynę o narażeniu decyduje ilość synefryny w porcji, a nie masa wyciągu.
Przeciwwskazania
Gorzkiej pomarańczy nie stosuje się przy nadwrażliwości na ten surowiec ani na którykolwiek składnik preparatu. Według amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Integracyjnej (NCCIH) stosowanie gorzkiej pomarańczy w ciąży i w okresie karmienia piersią może nie być bezpieczne. Badania na zwierzętach wskazują, że zawarte w niej substancje mogą zmniejszać wytwarzanie mleka. W ciąży i w okresie karmienia piersią gorzkiej pomarańczy nie należy stosować. Osoby z chorobami układu krążenia, w tym z chorobą serca, nadciśnieniem tętniczym lub zaburzeniami rytmu serca, nie powinny bez porozumienia z lekarzem stosować preparatów z gorzką pomarańczą, zwłaszcza standaryzowanych na synefrynę i łączonych z kofeiną lub innymi substancjami pobudzającymi. To samo dotyczy osób przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy. Dzieci i młodzież nie powinny przyjmować preparatów z gorzką pomarańczą standaryzowanych na synefrynę ani łączonych z substancjami pobudzającymi.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Według amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Integracyjnej (NCCIH) gorzka pomarańcza jest prawdopodobnie bezpieczna w ilościach spotykanych w żywności. Co do bezpieczeństwa suplementów diety z gorzką pomarańczą zgłoszono poważne zastrzeżenia. U osób, które je przyjmowały, opisano poważne zdarzenia medyczne, w tym zaburzenia rytmu serca, zawały serca i udary mózgu. Większość tych produktów zawierała jednak wiele składników, więc nie wiadomo, czy gorzka pomarańcza lub zawarta w niej synefryna przyczyniła się do tych zdarzeń. Dane o wpływie gorzkiej pomarańczy na układ krążenia są niejednoznaczne: część badań wskazuje na wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie tętna, inne tego nie potwierdzają. Połączenie z kofeiną i innymi substancjami pobudzającymi może zwiększać obciążenie układu krążenia. Badacze amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) przeanalizowali 59 suplementów z gorzką pomarańczą. Kilka produktów zawierało więcej amin, niż można oczekiwać w wyciągu z gorzkiej pomarańczy. Spośród 23 produktów deklarujących zawartość synefryny tylko 5 zawierało jej ilość zbliżoną do podanej na etykiecie, czyli od 80 do 120% deklarowanej. Sześć produktów było zafałszowanych syntetycznymi aminami, metylosynefryną lub izopropylooktopaminą, których w Stanach Zjednoczonych nie dopuszcza się do suplementów diety. Kołatanie serca, ból w klatce piersiowej, duszność, silny ból głowy, zawroty głowy albo zaburzenia widzenia lub mowy wymagają przerwania stosowania i pilnej konsultacji lekarskiej. Osoby przyjmujące jakiekolwiek leki powinny omówić stosowanie gorzkiej pomarańczy z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ niektóre rośliny i leki wchodzą w szkodliwe interakcje. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanego sposobu żywienia.
Źródła
NCCIH, Bitter Orange, nccih.nih.gov/health/bitter-orange, aktualizacja z listopada 2024 r., odczyt 30 września 2026 r. Wykaz monografii ziołowych Europejskiej Agencji Leków, w którym nie ma pozycji dla Citrus aurantium. Rejestr oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej (oświadczenia dopuszczone i odrzucone), w którym nie ma wpisu dla Citrus aurantium ani synefryny.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.