Witamina B12: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Witamina B12 znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę.
W skrócie: Kwas foliowy a witamina B12 — kwas foliowy sam może zamaskować niedobór B12. Zalecenie dotyczy DUŻYCH dawek kwasu foliowego. Standardowa dawka 400 µg zalecana kobietom planującym ciążę i w ciąży zostaje bez zmian — dokumenty nie odnoszą się do niej i nie ma powodu jej odstawiać. Przy dawkach większych sprawdź stężenie witaminy B12 przed rozpoczęciem suplementacji — charakterystyka zaleca to szczególnie po pięćdziesiątym roku życia. Sam niedobór witaminy B12 bywa następstwem długotrwałego leczenia metforminą albo lekami hamującymi wydzielanie kwasu żołądkowego; opisują to osobne wpisy #7 i #130, a cytowane tu dokumenty o tym nie mówią. Rozpoznaną niedokrwistość megaloblastyczną prowadzi lekarz — ulotka mówi w tym przypadku, że kwas foliowy należy stosować ostrożnie i równocześnie należy przyjmować witaminę B12. Preparatów wieloskładnikowych z kwasem foliowym nie odstawiaj samodzielnie; skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Witamina B12 wchodzi w udokumentowane interakcje z: kwas foliowy, kolchicyna, metformina, omeprazol (PPI), famotydyna, neomycyna, podtlenek azotu, witamina C, oktreotyd, pemetreksed, doustne środki antykoncepcyjne, cholestyramina, kwas paraaminosalicylowy (lek przeciwgruźliczy), olanzapina i rysperydon (leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji), chloramfenikol, glikokortykosteroidy (prednizon). Poniżej 16 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 16 udokumentowanych interakcji
W tym 1 wysokiego ryzyka, 12 wymagających ostrożności, 3 oznaczonych jako informacja. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
Zalecenie dotyczy DUŻYCH dawek kwasu foliowego. Standardowa dawka 400 µg zalecana kobietom planującym ciążę i w ciąży zostaje bez zmian — dokumenty nie odnoszą się do niej i nie ma powodu jej odstawiać. Przy dawkach większych sprawdź stężenie witaminy B12 przed rozpoczęciem suplementacji — charakterystyka zaleca to szczególnie po pięćdziesiątym roku życia. Sam niedobór witaminy B12 bywa następstwem długotrwałego leczenia metforminą albo lekami hamującymi wydzielanie kwasu żołądkowego; opisują to osobne wpisy #7 i #130, a cytowane tu dokumenty o tym nie mówią. Rozpoznaną niedokrwistość megaloblastyczną prowadzi lekarz — ulotka mówi w tym przypadku, że kwas foliowy należy stosować ostrożnie i równocześnie należy przyjmować witaminę B12. Preparatów wieloskładnikowych z kwasem foliowym nie odstawiaj samodzielnie; skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Jeśli przyjmujesz cholestyraminę i suplement z witaminą B12, zapytaj lekarza lub farmaceutę o porę przyjmowania obu preparatów. Przy innych lekach wiążących w jelicie przyjmuje się zwykle odstęp kilku godzin, ale charakterystyka witaminy B12 nie podaje dla cholestyraminy żadnej konkretnej wartości i sesja jej nie wylicza. Nie odstawiaj cholestyraminy ani nie zmieniaj jej dawki samodzielnie. Przy długotrwałym leczeniu poproś lekarza o ocenę, czy potrzebna jest kontrola stężenia witaminy B12.
Nie zmieniaj dawki suplementu z witaminą B12 z powodu przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych i nie rozstrzygaj sama, czy wynik badania wymaga działania. O jedno i drugie zapytaj lekarza albo farmaceutę. Wynik badania stężenia witaminy B12 wykonany w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej warto omówić z lekarzem. Obniżona wartość może wynikać z samego leczenia, a nie z niedoboru. Przy objawach, które mogą wskazywać na niedobór witaminy B12 (osłabienie, mrowienie rąk lub stóp, zaburzenia pamięci), zgłoś się do lekarza zamiast zwiększać dawkę preparatu na własną rękę. Powiedz lekarzowi i farmaceucie o wszystkich przyjmowanych preparatach.
Podczas długotrwałego leczenia famotydyną warto omówić z lekarzem kontrolę stężenia witaminy B12, zwłaszcza gdy niedobór wystąpił już wcześniej. Ulotka nie wymienia objawów niedoboru; podręczniki opisują wśród nich osłabienie, mrowienie rąk i stóp oraz zaburzenia pamięci, a każdy z nich wymaga kontaktu z lekarzem. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Nie odstawiać kolchicyny ani nie zmieniać jej dawki samodzielnie. Przy długotrwałym leczeniu kolchicyną omówić z lekarzem lub farmaceutą kontrolę stężenia witaminy B12 oraz porę przyjmowania suplementu.
Leczenie przeciwgruźlicze prowadzi lekarz i tylko on decyduje o suplementacji w jego trakcie. Nie zaczynaj ani nie odstawiaj preparatu z witaminą B12 samodzielnie. Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie, jakie preparaty przyjmujesz, i o to zapytaj. Leku przeciwgruźliczego nie wolno odstawiać ani przesuwać jego pory bez uzgodnienia: przerwy w takim leczeniu sprzyjają oporności prątka.
Nie odstawiaj metforminy z powodu doniesień o jej wpływie na stężenie witaminy B12. Charakterystyka produktu leczniczego wskazuje, że leczenie należy kontynuować tak długo, jak jest tolerowane i nie ma przeciwwskazań. O badaniu stężenia witaminy B12 oraz o uzupełnianiu niedoboru decyduje lekarz, a sam dokument odsyła w tej sprawie do aktualnych wytycznych klinicznych. Powiedz lekarzowi lub farmaceucie o objawach, które mogą nasuwać podejrzenie niedoboru — charakterystyka wymienia wśród nich niedokrwistość i neuropatię.
O przyjmowaniu witaminy B12 należy poinformować lekarza zlecającego neomycynę doustną. Przy leczeniu dłuższym niż kilka dni warto omówić kontrolę stężenia witaminy. Charakterystyka nie podaje odstępu ani innego sposobu ograniczenia tego wpływu, a antybiotyku nie wolno odstawiać samodzielnie.
Nie zaczynaj suplementacji witaminy B12 na własną rękę z powodu samego leczenia oktreotydem. Powiedz lekarzowi prowadzącemu, jeśli miałeś kiedykolwiek rozpoznany niedobór witaminy B12 — dokument zaleca wtedy kontrolę jej stężenia w trakcie leczenia. O suplementacji, jej dawce i postaci decyduje lekarz na podstawie wyniku badania; przy zaburzonym wchłanianiu postać doustna nie zawsze jest właściwym wyborem.
Długotrwałe przyjmowanie leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego — inhibitorów pompy protonowej, a w mniejszym stopniu także antagonistów receptora H2 — sprzyja niedoborowi witaminy B12. Związek opisano przy stosowaniu przez dwa lata i dłużej, a u osób po 65. roku życia, dla obu grup leków łącznie, przy stosowaniu przez rok lub dłużej. Jeśli stosujesz taki lek przewlekle, omów z lekarzem lub farmaceutą kontrolę stężenia witaminy B12 i to, czy suplementacja jest u Ciebie wskazana. Nie należy odstawiać leku ani rozpoczynać suplementacji na własną rękę.
Nie zaczynaj suplementacji na własną rękę ani jej nie przerywaj — schemat, dawkę i drogę podania ustala onkolog prowadzący, a charakterystyka odsyła w tej sprawie do punktu o dawkowaniu. Kupiona samodzielnie tabletka z witaminą B12 nie zastępuje profilaktyki zaleconej w tym schemacie i nie ma powodu zakładać, że jest jej równoważna. Jeśli już przyjmujesz preparat z witaminą B12 albo kwasem foliowym, powiedz o tym przed rozpoczęciem leczenia: dokument zaleca podanie obu PRZED pierwszą dawką leku, więc pora ma znaczenie.
Przed planowanym znieczuleniem z użyciem podtlenku azotu poinformować lekarza o diecie wegetariańskiej, o chorobach żołądka, o chorobie alkoholowej, o niedokrwistości oraz o lekach zaburzających gospodarkę witaminą B12, takich jak famotydyna czy neomycyna. Charakterystyka nakazuje w takich sytuacjach rozważyć oznaczenie stężenia witaminy przed zabiegiem, a przy wielokrotnym podawaniu gazu także uzupełnianie witaminy B12 lub kwasu foliowego. Decyzję podejmuje lekarz.
Witaminy C i witaminy B12 nie należy przyjmować jednocześnie. Ulotka nakazuje kilkugodzinną przerwę między nimi. Zalecenie odnosi się do dwóch osobnych preparatów; ulotka nie wypowiada się o produktach, w których obie witaminy są połączone w jednej tabletce.
Niedokrwistość rozpoznaje i prowadzi lekarz i tylko on ocenia, czy odpowiedź na leczenie jest właściwa. Jeśli przyjmujesz chloramfenikol ogólnoustrojowo i jednocześnie preparat z witaminą B12, powiedz o tym lekarzowi. Nie zmieniaj dawki żadnego z nich samodzielnie.
Wpis niesie informację, nie ostrzeżenie. Nie zmieniaj dawki suplementu z witaminą B12 z powodu przyjmowania prednizonu. Niedokrwistość złośliwa wymaga rozpoznania przez lekarza. Postępowanie w niej, w tym postać i dawkę witaminy B12, ustala lekarz, nie pacjent. Steroidu nie wolno odstawiać nagle.
Nie zmieniaj dawki leku przeciwpsychotycznego ani go nie odstawiaj. O leczeniu psychiatrycznym rozstrzyga lekarz prowadzący. Jeśli przyjmujesz olanzapinę lub rysperydon i rozważasz suplement z witaminą B12, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie. Wynik oznaczenia stężenia witaminy B12 wykonany w trakcie takiego leczenia interpretuje lekarz.
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Witamina B12 jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdź swoje substancje w bazie interakcji
Podaj wszystko, co przyjmujesz — także leki bez recepty, antykoncepcję hormonalną, zioła i herbatki ziołowe. Czego nie podasz, tego narzędzie nie sprawdzi.
Narzędzie zestawia parami substancje, które podasz, i szuka ich w bazie udokumentowanych interakcji. Konto nie jest potrzebne. Wpisuj po jednej nazwie w pole: substancję („magnez”) albo nazwę leku z opakowania („Euthyrox”) — przy lekach pole podpowiada nazwy z Rejestru Produktów Leczniczych. Nazw handlowych suplementów nie rozpoznajemy — przy nich podaj składnik z etykiety.
Kwas foliowy przyjmowany bez witaminy B12 może ukryć niedobór tej drugiej. Ulotka leku Acidum Folicum Richter podaje, że przy niedokrwistości megaloblastycznej związanej z niedoborem witaminy B12 kwas foliowy — zwłaszcza w dużych dawkach i bez witaminy B12 — daje częściową poprawę w badaniach krwi, ale może nasilić objawy neurologiczne. Charakterystyka produktu leczniczego Methofill zaleca sprawdzenie stężenia witaminy B12 przed rozpoczęciem suplementacji kwasem foliowym, szczególnie u osób powyżej pięćdziesiątego roku życia, bo spożycie kwasu foliowego może maskować niedobór witaminy B12. Dokumenty nie podają progu dawki, powyżej którego zjawisko występuje.
Postępowanie opisane w źródle: Zalecenie dotyczy DUŻYCH dawek kwasu foliowego. Standardowa dawka 400 µg zalecana kobietom planującym ciążę i w ciąży zostaje bez zmian — dokumenty nie odnoszą się do niej i nie ma powodu jej odstawiać. Przy dawkach większych sprawdź stężenie witaminy B12 przed rozpoczęciem suplementacji — charakterystyka zaleca to szczególnie po pięćdziesiątym roku życia. Sam niedobór witaminy B12 bywa następstwem długotrwałego leczenia metforminą albo lekami hamującymi wydzielanie kwasu żołądkowego; opisują to osobne wpisy #7 i #130, a cytowane tu dokumenty o tym nie mówią. Rozpoznaną niedokrwistość megaloblastyczną prowadzi lekarz — ulotka mówi w tym przypadku, że kwas foliowy należy stosować ostrożnie i równocześnie należy przyjmować witaminę B12. Preparatów wieloskładnikowych z kwasem foliowym nie odstawiaj samodzielnie; skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Niedokrwistość megaloblastyczna powstaje przy niedoborze którejkolwiek z tych dwóch witamin. Kwas foliowy przywraca prawidłowe wytwarzanie krwinek także wtedy, gdy przyczyną był brak witaminy B12 — poprawia obraz krwi, po którym niedobór B12 zwykle się rozpoznaje. Ulotka nie opisuje mechanizmu dalej; podaje skutek: kwas foliowy stosowany w tym przypadku bez witaminy B12 może nasilić objawy neurologiczne.
Źródło: Ulotka Acidum Folicum Richter (kwas foliowy), „Ostrzeżenia i środki ostrożności”; ChPL Methofill (metotreksat), 4.4
Potwierdza dokument urzędowy: „W przypadku niedokrwistości megaloblastycznej związanej z niedoborem witaminy B12 (w tym również typu
zwanego niedokrwistością złośliwą), kwas foliowy należy stosować ostrożnie i równocześnie należy
przyjmować witaminę B12 . Kwas foliowy stosowany w tym przypadku, szczególnie w dużych dawkach i bez
witaminy B12 , zapewnia częściową poprawę w badaniach krwi, może jednak nasilić objawy neurologiczne.”
— Ulotka dla pacjenta Acidum Folicum Richter (Acidum folicum), sekcja ulotka, „Ostrzeżenia i środki ostrożności”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Charakterystyka kolchicyny podaje, że badań nad interakcjami nie przeprowadzono, a obserwacje z piśmiennictwa wskazują, że produkt może zmniejszać wchłanianie witaminy B12. Chroniony jest tu suplement, nie lek.
Postępowanie opisane w źródle: Nie odstawiać kolchicyny ani nie zmieniać jej dawki samodzielnie. Przy długotrwałym leczeniu kolchicyną omówić z lekarzem lub farmaceutą kontrolę stężenia witaminy B12 oraz porę przyjmowania suplementu.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu — podaje sam skutek i zaznacza, że pochodzi on z piśmiennictwa, nie z badań własnych.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchican (kolchicyna), pkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji. W literaturze naukowej obserwowano następujące interakcje: − produkt może zmniejszać wchłanianie witaminy B12,”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchican, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Charakterystyka produktu leczniczego metforminy wskazuje, że lek może zmniejszać stężenie witaminy B12 w surowicy, a ryzyko małego stężenia rośnie wraz z dawką, czasem trwania leczenia oraz obecnością czynników sprzyjających niedoborowi tej witaminy. Zmniejszenie stężenia lub niedobór witaminy B12 wymieniono w tym dokumencie wśród działań niepożądanych występujących często, czyli u co najmniej jednego na stu, ale rzadziej niż u jednego na dziesięciu leczonych. W badaniu przekrojowym u chorych na cukrzycę typu 2 stężenie witaminy B12 poniżej 150 pmol/l stwierdzono u 14,1% osób przyjmujących metforminę wobec 4,4% osób jej nieprzyjmujących; w tej samej pracy przyjmowanie metforminy nie wiązało się z częstszym występowaniem niedokrwistości ani neuropatii (PMID 24038568).
Postępowanie opisane w źródle: Nie odstawiaj metforminy z powodu doniesień o jej wpływie na stężenie witaminy B12. Charakterystyka produktu leczniczego wskazuje, że leczenie należy kontynuować tak długo, jak jest tolerowane i nie ma przeciwwskazań. O badaniu stężenia witaminy B12 oraz o uzupełnianiu niedoboru decyduje lekarz, a sam dokument odsyła w tej sprawie do aktualnych wytycznych klinicznych. Powiedz lekarzowi lub farmaceucie o objawach, które mogą nasuwać podejrzenie niedoboru — charakterystyka wymienia wśród nich niedokrwistość i neuropatię.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Wychwyt kompleksu witaminy B12 z czynnikiem wewnętrznym, białkiem wytwarzanym w żołądku, przez receptory powierzchniowe komórek jelita krętego zależy od dostępności wapnia, a metformina zmienia przebieg procesów błonowych, w których jon ten uczestniczy. W jednym badaniu u 14 chorych podanie doustnego wapnia zniosło wywołany metforminą spadek holotranskobalaminy, czyli postaci witaminy B12 dostępnej dla komórek (PMID 10977010). Jest to marker laboratoryjny, a nie stan kliniczny, i nie jest to sposób postępowania przy niedoborze: charakterystyka produktu leczniczego przewiduje uzupełnianie witaminy B12 zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Metformin hydrochloride Sandoz GmbH, tabletki o przedłużonym uwalnianiu — punkty 4.4 i 4.8 (Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl). Bauman WA, Shaw S, Jayatilleke E, Spungen AM, Herbert V. Increased intake of calcium reverses vitamin B12 malabsorption induced by metformin. Diabetes Care 2000;23(9):1227-1231 (PMID 10977010) — mechanizm zależny od wapnia. de Groot-Kamphuis DM, van Dijk PR, Groenier KH, Houweling ST, Bilo HJ, Kleefstra N. Vitamin B12 deficiency and the lack of its consequences in type 2 diabetes patients using metformin. Neth J Med 2013;71(7):386-390 (PMID 24038568) — badanie przekrojowe, 298 chorych; częstość stężenia poniżej 150 pmol/l 14,1% wobec 4,4%, bez związku z niedokrwistością i neuropatią.
Potwierdza dokument urzędowy: „Metformina może zmniejszać stężenie witaminy B12 w surowicy. Ryzyko małego stężenia witaminy B12 wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki metforminy, czasu trwania leczenia i (lub) u pacjentów z czynnikami ryzyka, o których wiadomo, że powodują niedobór witaminy B12.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Metformin hydrochloride Sandoz GmbH, 500 mg, 750 mg, 1000 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Uwolnienie witaminy B12 z białek pokarmowych wymaga kwaśnego środowiska żołądka — tak opisuje to wiedza podręcznikowa. Badania kliniczno-kontrolne wykazały związek między długotrwałym hamowaniem wydzielania kwasu a rozpoznaniem niedoboru: przy stosowaniu inhibitorów pompy protonowej przez co najmniej dwa lata iloraz szans wyniósł 1,65 (95% CI 1,58–1,73), a przy wyższych dawkach był większy. Podwyższone ryzyko dotyczy również antagonistów receptora H2 (iloraz szans 1,25; 95% CI 1,17–1,34). W starszym badaniu u osób po 65. roku życia związek opisano dla obu grup leków łącznie, przy stosowaniu przez rok lub dłużej.
Postępowanie opisane w źródle: Długotrwałe przyjmowanie leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego — inhibitorów pompy protonowej, a w mniejszym stopniu także antagonistów receptora H2 — sprzyja niedoborowi witaminy B12. Związek opisano przy stosowaniu przez dwa lata i dłużej, a u osób po 65. roku życia, dla obu grup leków łącznie, przy stosowaniu przez rok lub dłużej. Jeśli stosujesz taki lek przewlekle, omów z lekarzem lub farmaceutą kontrolę stężenia witaminy B12 i to, czy suplementacja jest u Ciebie wskazana. Nie należy odstawiać leku ani rozpoczynać suplementacji na własną rękę.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Zgodnie z wiedzą podręcznikową zahamowanie wydzielania kwasu solnego ogranicza rozkład białek wiążących kobalaminę, przez co mniej witaminy uwalnia się z pokarmu. Cytowane prace mierzyły związek z rozpoznaniem niedoboru, a nie samo wchłanianie.
Źródło: Lam JR, Schneider JL, Zhao W, Corley DA. Proton pump inhibitor and histamine 2 receptor antagonist use and vitamin B12 deficiency. JAMA 2013;310(22):2435-42 (PMID 24327038) — badanie kliniczno-kontrolne, 25 956 przypadków wobec 184 199 kontroli. Valuck RJ, Ruscin JM. A case-control study on adverse effects: H2 blocker or proton pump inhibitor use and risk of vitamin B12 deficiency in older adults. J Clin Epidemiol 2004;57(4):422-8 (PMID 15135846) — 53 przypadki wobec 212 kontroli, osoby po 65. roku życia.
Famotydyna hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Ulotka produktu leczniczego wymienia cyjanokobalaminę, czyli witaminę B12, wśród związków, których wchłanianie famotydyna może zmniejszać.
Postępowanie opisane w źródle: Podczas długotrwałego leczenia famotydyną warto omówić z lekarzem kontrolę stężenia witaminy B12, zwłaszcza gdy niedobór wystąpił już wcześniej. Ulotka nie wymienia objawów niedoboru; podręczniki opisują wśród nich osłabienie, mrowienie rąk i stóp oraz zaburzenia pamięci, a każdy z nich wymaga kontaktu z lekarzem. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka podaje sam skutek, czyli mniejsze wchłanianie cyjanokobalaminy, i nie opisuje, na czym on polega. Nie wiadomo z niej, czy dotyczy to witaminy przyjmowanej w preparacie, czy pochodzącej z pokarmu.
Źródło: Ulotka dla pacjenta produktu leczniczego Famiflux (famotydyna), sekcja „Ten lek a inne leki” — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Famotydyna może zmniejszać wchłanianie następujących związków: Rylpiwiryna (lek stosowany w leczeniu zakażenia wirusem HIV), cyjanokobalamina (witamina B12) (lek stosowany w niedokrwistości), większość inhibitorów kinazy tyrozynowej (z wyjątkiem wandetanibu, imatynibu) (stosowanych w leczeniu nowotworów).”
— Ulotka dla pacjenta Famiflux (famotydyna), tabletki powlekane, sekcja Ten lek a inne leki, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Charakterystyka produktu leczniczego podaje, że neomycyna przyjmowana doustnie zmniejsza wchłanianie witaminy B12. Ten sam punkt wymienia obok witaminy B12 także witaminę A oraz kilka leków.
Postępowanie opisane w źródle: O przyjmowaniu witaminy B12 należy poinformować lekarza zlecającego neomycynę doustną. Przy leczeniu dłuższym niż kilka dni warto omówić kontrolę stężenia witaminy. Charakterystyka nie podaje odstępu ani innego sposobu ograniczenia tego wpływu, a antybiotyku nie wolno odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka podaje sam skutek i nie opisuje mechanizmu. Podręczniki wiążą go z uszkodzeniem powierzchni błony śluzowej jelita cienkiego, czyli miejsca, w którym witamina B12 jest wchłaniana. Jeśli tak jest, odstęp między preparatami niczego nie zmienia.
Podtlenek azotu jest gazem stosowanym do znieczulenia i uśmierzania bólu. Charakterystyka produktu leczniczego opisuje toksyczne działanie na układ nerwowy u osób z nierozpoznanym niedoborem witaminy B12, także po jednorazowym znieczuleniu. Nakazuje zachować ostrożność wszędzie tam, gdzie taki niedobór jest prawdopodobny. Zależność jest tu odwrotna niż zwykle: ryzyko niesie brak witaminy, a nie jej przyjmowanie.
Postępowanie opisane w źródle: Przed planowanym znieczuleniem z użyciem podtlenku azotu poinformować lekarza o diecie wegetariańskiej, o chorobach żołądka, o chorobie alkoholowej, o niedokrwistości oraz o lekach zaburzających gospodarkę witaminą B12, takich jak famotydyna czy neomycyna. Charakterystyka nakazuje w takich sytuacjach rozważyć oznaczenie stężenia witaminy przed zabiegiem, a przy wielokrotnym podawaniu gazu także uzupełnianie witaminy B12 lub kwasu foliowego. Decyzję podejmuje lekarz.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka podaje, że toksyczne działanie na układ nerwowy może wystąpić bez niedokrwistości i przy stężeniu witaminy B12 w granicach normy. Mechanizmu nie opisuje. Wiadomo, że podtlenek azotu utlenia kobalt w cząsteczce witaminy B12 i przez to pozbawia ją zdolności do działania. Witamina przestaje wtedy wspierać enzymy, które bez niej nie pracują.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Serynox (podtlenek azotu z tlenem), pkt 4.4 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Toksyczne działanie na układ nerwowy może wystąpić bez niedokrwistości lub makrocytozy i przy stężeniu witaminy B12 w granicach normy. U pacjentów z nierozpoznanym subklinicznym niedoborem witaminy B12 toksyczne działanie na układ nerwowy występowało po jednorazowej ekspozycji na podtlenek azotu podczas znieczulenia. U osób z czynnikami ryzyka niedoboru witaminy B12 należy rozważyć ocenę stężenia witaminy B12 przed zastosowaniem produktu leczniczego Serynox. W związku z tym produkt leczniczy Serynox należy stosować, zachowując ostrożność u pacjentów z grupy ryzyka, tj. pacjentów ze zmniejszoną podażą lub wchłanianiem witaminy B12 i (lub) kwasu foliowego, pacjentów uzależnionych od alkoholu, pacjentów, u których występuje niedokrwistość lub zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, u osób stosujących dietę wegetariańską lub które ostatnio stosowały produkty lecznicze, które zaburzają metabolizm witaminy B12 i (lub) folianów (patrz punkt 4.5 i 4.8). W razie wielokrotnego lub długotrwałego podawania należy rozważyć leczenie substytucyjne witaminą B12 i (lub) kwasem foliowym, jeśli jest to konieczne.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Serynox (podtlenek azotu, tlen), gaz medyczny sprężony, sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ulotka produktu leczniczego z kwasem askorbowym podaje, że kwas askorbowy przyjęty razem z cyjanokobalaminą, czyli witaminą B12, może zmniejszyć jej skuteczność. Ulotka nakazuje kilkugodzinną przerwę między jednym a drugim preparatem.
Postępowanie opisane w źródle: Witaminy C i witaminy B12 nie należy przyjmować jednocześnie. Ulotka nakazuje kilkugodzinną przerwę między nimi. Zalecenie odnosi się do dwóch osobnych preparatów; ulotka nie wypowiada się o produktach, w których obie witaminy są połączone w jednej tabletce.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka podaje sam skutek i nakaz odstępu, mechanizmu nie opisuje.
Źródło: Ulotka dla pacjenta produktu leczniczego Vitamina C Synteza (kwas askorbowy), sekcja „Ten lek a inne leki” — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Równoczesne stosowanie witaminy C z preparatami zawierającymi sole metali lub ze środkami o właściwościach utleniających osłabia ich wzajemne działanie. Vitamina C Synteza podawana razem z cyjanokobalaminą (witaminą B12), może zmniejszyć jej skuteczność, dlatego należy zachować kilkugodzinną przerwę w podawaniu tych leków.”
— Ulotka dla pacjenta Vitamina C Synteza (kwas askorbowy), tabletki, sekcja Ten lek a inne leki, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Oktreotyd to lek stosowany w akromegalii oraz u pacjentów z guzami neuroendokrynnymi przewodu pokarmowego i trzustki. Charakterystyka produktu leczniczego Sandostatin podaje, że u niektórych pacjentów przyjmujących oktreotyd obserwowano zmniejszenie stężenia witaminy B12 i nieprawidłowe wyniki testu Schillinga, czyli badania oceniającego wchłanianie tej witaminy. Jedyne, co dokument z tego wyprowadza, to zalecenie kontroli stężenia witaminy B12 w czasie leczenia — i to u pacjentów, u których niedobór tej witaminy występował już wcześniej. Suplementacji nie zaleca. Nie podaje też, jak często to obserwowano ani po jakim czasie leczenia.
Postępowanie opisane w źródle: Nie zaczynaj suplementacji witaminy B12 na własną rękę z powodu samego leczenia oktreotydem. Powiedz lekarzowi prowadzącemu, jeśli miałeś kiedykolwiek rozpoznany niedobór witaminy B12 — dokument zaleca wtedy kontrolę jej stężenia w trakcie leczenia. O suplementacji, jej dawce i postaci decyduje lekarz na podstawie wyniku badania; przy zaburzonym wchłanianiu postać doustna nie zawsze jest właściwym wyborem.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu. W tym samym punkcie podaje, że oktreotyd może u niektórych pacjentów zmieniać wchłanianie spożywanych tłuszczów, a u pacjentów leczonych z powodu guzów neuroendokrynnych opisuje zewnątrzwydzielniczą niewydolność trzustki. Test Schillinga, którego nieprawidłowy wynik dokument wymienia, ocenia wchłanianie witaminy — dokument nie mówi jednak, gdzie dokładnie leży przyczyna.
Źródło: ChPL Sandostatin (oktreotyd), 4.4
Potwierdza dokument urzędowy: „U niektórych pacjentów przyjmujących oktreotyd obserwowano zmniejszenie stężenia witaminy B12
i nieprawidłowe wyniki testu Schillinga. Zaleca się monitorowanie stężenia witaminy B12 w czasie leczenia
produktem leczniczym Sandostatin u pacjentów, u których występował niedobór witaminy B12 w wywiadzie.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandostatin (Octreotidum), sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Pemetreksed to lek przeciwnowotworowy. Charakterystyka produktu leczniczego Pemetrexed Fresenius Kabi podaje, że u pacjentów, którzy przyjmowali kwas foliowy i witaminę B12 przed rozpoczęciem leczenia pemetreksedem, stwierdzono mniejszą toksyczność oraz rzadsze występowanie działań niepożądanych, i że wszystkim pacjentom leczonym pemetreksedem należy zatem zalecić profilaktyczne stosowanie kwasu foliowego i witaminy B12. Kierunek jest więc KORZYSTNY — dokument nie ostrzega przed łączeniem, tylko je zaleca. 🔴 Zalecenie kieruje jednak do LEKARZA, a schemat, dawkę i drogę podania zostawia punktowi o dawkowaniu, do którego odsyła. W sekcjach, którymi dysponujemy, tych szczegółów nie ma — dlatego wpis nie ma wagi „bez ryzyka”: samodzielna suplementacja w trakcie chemioterapii, w dawce i porze dobranej przez pacjenta, to nie jest to, co dokument zaleca.
Postępowanie opisane w źródle: Nie zaczynaj suplementacji na własną rękę ani jej nie przerywaj — schemat, dawkę i drogę podania ustala onkolog prowadzący, a charakterystyka odsyła w tej sprawie do punktu o dawkowaniu. Kupiona samodzielnie tabletka z witaminą B12 nie zastępuje profilaktyki zaleconej w tym schemacie i nie ma powodu zakładać, że jest jej równoważna. Jeśli już przyjmujesz preparat z witaminą B12 albo kwasem foliowym, powiedz o tym przed rozpoczęciem leczenia: dokument zaleca podanie obu PRZED pierwszą dawką leku, więc pora ma znaczenie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka podaje obserwację kliniczną, nie szlak biochemiczny: mniejsza toksyczność hematologiczna i niehematologiczna u osób, które obie witaminy przyjmowały przed leczeniem. Pemetreksed działa na przemiany folianów, co tłumaczy, dlaczego uzupełnienie folianu i witaminy B12 zmniejsza jego działania niepożądane — ale tego wyjaśnienia dokument nie formułuje.
Źródło: ChPL Pemetrexed Fresenius Kabi (pemetreksed), 4.4, EMA
Potwierdza dokument urzędowy: „U pacjentów, którzy przyjmowali kwas foliowy i witaminę B12 przed rozpoczęciem leczenia
pemetreksedem stwierdzono mniejszą toksyczność oraz zmniejszenie częstości występowania działań
niepożądanych hematologicznych i niehematologicznych stopnia 3. lub 4., np. neutropenii, gorączki
neutropenicznej i zakażeń z neutropenią stopnia 3. lub 4. Wszystkim pacjentom leczonym
pemetreksedem należy zatem zalecić profilaktyczne stosowanie kwasu foliowego i witaminy B12
w celu ograniczenia działań niepożądanych związanych z leczeniem”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemetrexed Fresenius Kabi (Pemetrexedum), sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Charakterystyka produktu leczniczego Cobalaxin, czyli doustnej witaminy B12 w tabletkach, podaje w punkcie o interakcjach, że stężenie witaminy B12 w surowicy może być zmniejszone u osób przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne. Dokument opisuje kierunek zmiany, nie podaje jej wielkości ani czasu, po którym się pojawia. Nie nazywa też tego stanu niedoborem wymagającym leczenia. Obniżone stężenie we krwi i niedobór tkankowy to dwie różne rzeczy. Charakterystyka rozstrzyga wyłącznie o pierwszej z nich. Suplement z witaminą B12 nie jest tu przeciwwskazany i dokument nie każe go odstawiać ani nie zaleca zwiększania dawki.
Postępowanie opisane w źródle: Nie zmieniaj dawki suplementu z witaminą B12 z powodu przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych i nie rozstrzygaj sama, czy wynik badania wymaga działania. O jedno i drugie zapytaj lekarza albo farmaceutę. Wynik badania stężenia witaminy B12 wykonany w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej warto omówić z lekarzem. Obniżona wartość może wynikać z samego leczenia, a nie z niedoboru. Przy objawach, które mogą wskazywać na niedobór witaminy B12 (osłabienie, mrowienie rąk lub stóp, zaburzenia pamięci), zgłoś się do lekarza zamiast zwiększać dawkę preparatu na własną rękę. Powiedz lekarzowi i farmaceucie o wszystkich przyjmowanych preparatach.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie podaje szlaku. W piśmiennictwie zmianę tłumaczy się wpływem estrogenów na białka wiążące witaminę B12 w osoczu: przesunięcie między frakcją związaną z haptokoryną a frakcją związaną z transkobalaminą obniża wynik oznaczenia całkowitego stężenia, przy zachowanej ilości witaminy dostępnej dla komórek. Ten mechanizm wykracza poza treść dokumentu i jest podany jako tło, nie jako ustalenie charakterystyki.
Potwierdza dokument urzędowy: „Stężenie witaminy B12 w surowicy może być zmniejszone u pacjentów przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne i metforminę.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cobalaxin (cyjanokobalamina), tabletki 1 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Cholestyramina to lek wiążący kwasy żółciowe w jelicie, stosowany w hipercholesterolemii oraz w świądzie przy zastoju żółci. Charakterystyka produktu leczniczego Cobalaxin, czyli doustnej witaminy B12, wymienia cholestyraminę wśród leków, które mogą zmniejszać wchłanianie tej witaminy. Dokument nie podaje wielkości zmiany ani zalecanego odstępu między preparatami. Zakazu łączenia nie ustanawia.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz cholestyraminę i suplement z witaminą B12, zapytaj lekarza lub farmaceutę o porę przyjmowania obu preparatów. Przy innych lekach wiążących w jelicie przyjmuje się zwykle odstęp kilku godzin, ale charakterystyka witaminy B12 nie podaje dla cholestyraminy żadnej konkretnej wartości i sesja jej nie wylicza. Nie odstawiaj cholestyraminy ani nie zmieniaj jej dawki samodzielnie. Przy długotrwałym leczeniu poproś lekarza o ocenę, czy potrzebna jest kontrola stężenia witaminy B12.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Cholestyramina jest żywicą jonowymienną, która wiąże w świetle jelita kwasy żółciowe i cząsteczki o podobnym powinowactwie. Kompleks nie wchłania się i zostaje wydalony. Dla witamin ten sam mechanizm opisuje się przy witaminach rozpuszczalnych w tłuszczach; charakterystyka wymienia witaminę B12 wprost, nie nazywając szlaku.
Kwas paraaminosalicylowy jest lekiem przeciwgruźliczym stosowanym w zakażeniach prątkiem opornym na leki pierwszego rzutu. Charakterystyka produktu leczniczego Cobalaxin wymienia go wśród leków zmniejszających wchłanianie witaminy B12. Leczenie przeciwgruźlicze trwa miesiącami, więc wpływ dotyczy długiego okresu. Dokument nie podaje wielkości zmiany, odstępu ani zalecenia co do dawki witaminy.
Postępowanie opisane w źródle: Leczenie przeciwgruźlicze prowadzi lekarz i tylko on decyduje o suplementacji w jego trakcie. Nie zaczynaj ani nie odstawiaj preparatu z witaminą B12 samodzielnie. Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie, jakie preparaty przyjmujesz, i o to zapytaj. Leku przeciwgruźliczego nie wolno odstawiać ani przesuwać jego pory bez uzgodnienia: przerwy w takim leczeniu sprzyjają oporności prątka.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Kwas paraaminosalicylowy upośledza wchłanianie w jelicie cienkim. W piśmiennictwie opisano to dla witaminy B12 oraz dla tłuszczów i kwasu foliowego. Charakterystyka witaminy B12 wymienia sam kierunek, bez nazwania szlaku.
Źródło: ChPL Cobalaxin (cyjanokobalamina), tabletki 1 mg, pkt 4.5; potwierdzone niezależnie w ChPL Energamma, pkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Wchłanianie witaminy B12 może być zmniejszone przez inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol), antagonistów receptora histaminowego H2 (np. cymetydynę), kwas aminosalicylowy, kolchicynę, aminoglikozydy (np. neomycyna) i cholestyraminę.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cobalaxin (cyjanokobalamina), tabletki 1 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
witamina B12 × olanzapina i rysperydon (leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji)
Charakterystyka produktu leczniczego Cobalaxin podaje, że leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji, wymienione z nazwy jako olanzapina i rysperydon, mogą wpływać na zmniejszenie stężenia witaminy B12 w surowicy. Dokument mówi o możliwości, nie o zjawisku stwierdzonym u każdego leczonego, i nie podaje ani wielkości zmiany, ani czasu jej wystąpienia. Nie formułuje żadnego zalecenia co do suplementacji. Wpis ma wagę informacyjną: opisuje sygnał odnotowany w dokumencie rejestrowym, nie ryzyko wymagające działania.
Postępowanie opisane w źródle: Nie zmieniaj dawki leku przeciwpsychotycznego ani go nie odstawiaj. O leczeniu psychiatrycznym rozstrzyga lekarz prowadzący. Jeśli przyjmujesz olanzapinę lub rysperydon i rozważasz suplement z witaminą B12, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie. Wynik oznaczenia stężenia witaminy B12 wykonany w trakcie takiego leczenia interpretuje lekarz.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie podaje mechanizmu. Druga charakterystyka tej samej substancji (Energamma) formułuje to ostrożniej. Mówi o wpływie na stężenie, bez wskazania kierunku. Rozbieżność między dwoma dokumentami tej samej substancji jest powodem, dla którego wpis nie ma wyższej wagi.
Charakterystyka produktu leczniczego Cobalaxin podaje, że chloramfenikol może osłabiać działanie witaminy B12 w niedokrwistości. Zdanie odnosi się do sytuacji, w której chory na niedokrwistość pozostaje pod opieką lekarza i przyjmuje witaminę B12 z jego zalecenia. Uzupełniania niedoboru u osoby zdrowej to zdanie nie obejmuje. Chloramfenikol podawany ogólnoustrojowo jest w Polsce stosowany wyjątkowo; w aptekach dostępne są przede wszystkim postacie do oczu, dla których dokument tej uwagi nie formułuje. Stąd waga informacyjna.
Postępowanie opisane w źródle: Niedokrwistość rozpoznaje i prowadzi lekarz i tylko on ocenia, czy odpowiedź na leczenie jest właściwa. Jeśli przyjmujesz chloramfenikol ogólnoustrojowo i jednocześnie preparat z witaminą B12, powiedz o tym lekarzowi. Nie zmieniaj dawki żadnego z nich samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Chloramfenikol hamuje syntezę białka w rybosomach bakterii, a przy dłuższym podawaniu wpływa też hamująco na szpik. Słabszą odpowiedź na witaminę B12 w niedokrwistości wiąże się z tym drugim wpływem. Charakterystyka podaje sam skutek, bez wyjaśnienia.
Źródło: ChPL Cobalaxin (cyjanokobalamina), tabletki 1 mg, pkt 4.5; potwierdzone niezależnie w ChPL Energamma, pkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Chloramfenikol może osłabiać działanie witaminy B12 w niedokrwistości.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cobalaxin (cyjanokobalamina), tabletki 1 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Charakterystyka produktu leczniczego Cobalaxin podaje, że według doniesień glikokortykosteroidy, takie jak prednizon, zwiększają wchłanianie witaminy B12 u osób z niedokrwistością złośliwą. Kierunek jest więc przeciwny do pozostałych wpisów przy tej witaminie: dokument opisuje wzrost wchłaniania, nie spadek. Zdanie ma dwa ograniczenia i oba są w nim widoczne. Po pierwsze, powołuje się na doniesienia, a nie na wynik badania. Po drugie, dotyczy jednej grupy: osób z niedokrwistością złośliwą, czyli chorobą, w której wchłanianie witaminy B12 jest z definicji upośledzone. Przeniesienie tego zdania na osobę zdrową przyjmującą suplement nie ma podstawy w dokumencie.
Postępowanie opisane w źródle: Wpis niesie informację, nie ostrzeżenie. Nie zmieniaj dawki suplementu z witaminą B12 z powodu przyjmowania prednizonu. Niedokrwistość złośliwa wymaga rozpoznania przez lekarza. Postępowanie w niej, w tym postać i dawkę witaminy B12, ustala lekarz, nie pacjent. Steroidu nie wolno odstawiać nagle.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Charakterystyka nie podaje mechanizmu. W niedokrwistości złośliwej za brak wchłaniania odpowiada proces autoimmunologiczny niszczący komórki okładzinowe żołądka i czynnik wewnętrzny; wpływ steroidu na ten proces jest tłumaczeniem podawanym w piśmiennictwie. Wyjaśnienie to wykracza poza treść dokumentu.
Źródło: ChPL Cobalaxin (cyjanokobalamina), tabletki 1 mg, pkt 4.5; potwierdzone niezależnie w ChPL Energamma, pkt 4.5
Potwierdza dokument urzędowy: „Istnieją doniesienia, że glikokortykosteroidy, takie jak prednizon, zwiększają wchłanianie witaminy B12 u pacjentów z niedokrwistością złośliwą.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cobalaxin (cyjanokobalamina), tabletki 1 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
