📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Witamina B12 znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę.
Witamina B12 wchodzi w udokumentowane interakcje z: chloramfenikol, metformina, omeprazol (PPI). Poniżej 3 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Wysokie ryzyko
Dowody: niski
chloramfenikol × witamina B12
Chloramfenikol może blokować odpowiedź szpiku na suplementację B12 u pacjentów z niedokrwistością megaloblastyczną.
Zalecenie: Unikać jednoczesnego stosowania. Jeśli niezbędne — intensywny monitoring morfologii krwi.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: W stężeniach terapeutycznych 10–20 µg/ml chloramfenikol hamuje rybosomalną syntezę białek bakteryjnych, a w mniejszym stopniu także syntezę białek mitochondrialnych w komórkach ssaków; stężenia powyżej 60 µg/ml powodują postępujące ograniczenie metabolizmu komórkowego zależnego od tlenu. Hamowanie czynności szpiku odzwierciedla te efekty. Upośledzone dojrzewanie erytrocytów jest wówczas niezależne od dostępności witaminy B12, dlatego jednoczesne podawanie kobalaminy może nie przynieść oczekiwanej odpowiedzi hematologicznej.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego VITAMINUM B12 WZF, 500 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań — punkt 4.5 (Rejestr Produktów Leczniczych, RPL 7113). Laferriere CI, Marks MI. Chloramphenicol: properties and clinical use. Pediatr Infect Dis 1982;1(4):257-264 (PMID 7177917) — przegląd narracyjny; popiera opis stężeń 10-20 i powyżej 60 µg/ml oraz zdanie, że supresja szpiku odzwierciedla te efekty. Człon o niezależności dojrzewania erytrocytów od podaży witaminy B12 pochodzi z podręczników przywołanych w rekordzie od 2026-07-01 (Wintrobe’s Clinical Hematology; Goodman & Gilman) i nie jest weryfikowalny abstraktem.
Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne przyjmowanie leków hamujących czynność szpiku (np. chloramfenikolu) może osłabiać reakcję na leczenie witaminą B12.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego VITAMINUM B12 WZF, 500 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań (cyjanokobalamina), RPL 7113, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
metformina × witamina B12
Charakterystyka produktu leczniczego metforminy wskazuje, że lek może zmniejszać stężenie witaminy B12 w surowicy, a ryzyko małego stężenia rośnie wraz z dawką, czasem trwania leczenia oraz obecnością czynników sprzyjających niedoborowi tej witaminy. Zmniejszenie stężenia lub niedobór witaminy B12 wymieniono w tym dokumencie wśród działań niepożądanych występujących często, czyli u co najmniej jednego na stu, ale rzadziej niż u jednego na dziesięciu leczonych. W badaniu przekrojowym u chorych na cukrzycę typu 2 stężenie witaminy B12 poniżej 150 pmol/l stwierdzono u 14,1% osób przyjmujących metforminę wobec 4,4% osób jej nieprzyjmujących; w tej samej pracy przyjmowanie metforminy nie wiązało się z częstszym występowaniem niedokrwistości ani neuropatii (PMID 24038568).
Zalecenie: Nie odstawiaj metforminy z powodu doniesień o jej wpływie na stężenie witaminy B12. Charakterystyka produktu leczniczego wskazuje, że leczenie należy kontynuować tak długo, jak jest tolerowane i nie ma przeciwwskazań. O badaniu stężenia witaminy B12 oraz o uzupełnianiu niedoboru decyduje lekarz, a sam dokument odsyła w tej sprawie do aktualnych wytycznych klinicznych. Powiedz lekarzowi lub farmaceucie o objawach, które mogą nasuwać podejrzenie niedoboru — charakterystyka wymienia wśród nich niedokrwistość i neuropatię.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Wychwyt kompleksu witaminy B12 z czynnikiem wewnętrznym, białkiem wytwarzanym w żołądku, przez receptory powierzchniowe komórek jelita krętego zależy od dostępności wapnia, a metformina zmienia przebieg procesów błonowych, w których jon ten uczestniczy. W jednym badaniu u 14 chorych podanie doustnego wapnia zniosło wywołany metforminą spadek holotranskobalaminy, czyli postaci witaminy B12 dostępnej dla komórek (PMID 10977010). Jest to marker laboratoryjny, a nie stan kliniczny, i nie jest to sposób postępowania przy niedoborze: charakterystyka produktu leczniczego przewiduje uzupełnianie witaminy B12 zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Metformin hydrochloride Sandoz GmbH, tabletki o przedłużonym uwalnianiu — punkty 4.4 i 4.8 (Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl). Bauman WA, Shaw S, Jayatilleke E, Spungen AM, Herbert V. Increased intake of calcium reverses vitamin B12 malabsorption induced by metformin. Diabetes Care 2000;23(9):1227-1231 (PMID 10977010) — mechanizm zależny od wapnia. de Groot-Kamphuis DM, van Dijk PR, Groenier KH, Houweling ST, Bilo HJ, Kleefstra N. Vitamin B12 deficiency and the lack of its consequences in type 2 diabetes patients using metformin. Neth J Med 2013;71(7):386-390 (PMID 24038568) — badanie przekrojowe, 298 chorych; częstość stężenia poniżej 150 pmol/l 14,1% wobec 4,4%, bez związku z niedokrwistością i neuropatią.
Potwierdza dokument urzędowy: „Metformina może zmniejszać stężenie witaminy B12 w surowicy. Ryzyko małego stężenia witaminy B12 wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki metforminy, czasu trwania leczenia i (lub) u pacjentów z czynnikami ryzyka, o których wiadomo, że powodują niedobór witaminy B12.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Metformin hydrochloride Sandoz GmbH, 500 mg, 750 mg, 1000 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
omeprazol (PPI) × witamina B12
Wchłanianie B12 wymaga kwasu żołądkowego do uwolnienia z białek pokarmowych i aktywacji pepsynogenu. PPI, podnosząc pH żołądka, upośledza ten etap. Po >2 latach terapii ryzyko niedoboru B12.
Zalecenie: Suplementuj B12 1000 µg/d (cyanokobalamina lub metylokobalamina) przy PPI stosowanych >2 lata. Monitoruj poziom co 2 lata.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Supresja wydzielania HCl → ↓proteoliza białek wiążących B12 → ↓uwolnienie kobalaminy → ↓wchłanianie.
Źródło: Valuck RJ, Ruscin JM, Am J Gastroenterol 2004; Lam JR et al., JAMA 2013