Suplementy a stres i samopoczucie psychiczne — co mówią autoryzowane oświadczenia EFSA

„Na stres", „na uspokojenie", „na nerwy" — to jedne z najczęstszych haseł marketingowych w kategorii suplementów. Tymczasem prawo UE jest tu wyjątkowo rygorystyczne. Samopoczucie psychiczne zależy przede wszystkim od snu, aktywności fizycznej, relacji, technik radzenia sobie ze stresem i — w razie potrzeby — pomocy psychologa lub lekarza. Suplementy diety mogą jedynie uzupełniać codzienną dietę — nie są lekami, nie leczą lęku ani depresji i nie „redukują stresu" w rozumieniu prawnym. Poniżej wyjaśniamy, co naprawdę wolno powiedzieć, a czego nie.

Czego suplementowi diety przypisywać NIE wolno

Zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 suplementom nie wolno przypisywać właściwości leczenia chorób. Co istotne, „redukcja stresu", „działanie uspokajające", „na lęk", „poprawa nastroju" czy „antystresowe" NIE są autoryzowanymi oświadczeniami zdrowotnymi — nie wolno ich używać w komunikacji o suplemencie. Objawy takie jak przewlekły lęk, obniżony nastrój, napady paniki czy bezsenność wymagają konsultacji z lekarzem lub psychologiem, a nie samodzielnej suplementacji.

Adaptogeny i zioła „uspokajające" — bez autoryzowanego oświadczenia

Najpopularniejsze składniki kojarzone ze stresem — ashwagandha, różeniec górski (rhodiola), melisa — nie mają w UE żadnego autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego. Ich oceny są zawieszone lub niezatwierdzone (m.in. ze względu na status botanicals). Oznacza to, że produktowi z ashwagandhą czy różeńcem nie wolno przypisywać działania na stres, nastrój czy „odporność na stres". Popularność i tradycja stosowania nie zastępują prawnie potwierdzonego oświadczenia.

Co naprawdę wolno powiedzieć: „prawidłowa funkcja psychologiczna"

Najbliższym dozwolonym oświadczeniem jest „[składnik] pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych" (Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012). Przysługuje ono ośmiu składnikom odżywczym:

Dodatkowo część składników (m.in. magnez, witaminy B1, B2, B3, B6, B12, biotyna, miedź, jod, potas, wapń) ma autoryzowane oświadczenie „pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego". Oba oświadczenia dotyczą utrzymania prawidłowej funkcji — nie „wyciszania emocji" ani „działania uspokajającego".

Co te oświadczenia naprawdę oznaczają

Autoryzowane oświadczenia mówią o utrzymaniu prawidłowej funkcji psychologicznej i nerwowej — uzupełnienie niedoboru składnika (np. magnezu czy witamin z grupy B) u osoby, której w diecie go brakuje, pomaga organizmowi funkcjonować prawidłowo. U osoby dobrze odżywionej dodatkowa suplementacja nie daje efektu „uspokojenia" ani „odporności na stres" i nie zastępuje higieny snu, aktywności fizycznej czy wsparcia psychologicznego.

Kiedy skonsultować się ze specjalistą

Utrzymujący się lęk, obniżony nastrój, problemy ze snem, drażliwość czy trudności z koncentracją warto omówić z lekarzem lub psychologiem — mogą wymagać diagnostyki i leczenia. Suplementację skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza w ciąży i karmieniu, przy przyjmowaniu leków (w tym psychotropowych — możliwe interakcje) oraz w chorobach przewlekłych.

Źródła

• Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dozwolonych oświadczeń zdrowotnych — eur-lex.europa.eu
• Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności
• Unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (EU Register) — ec.europa.eu

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie stanowi porady medycznej ani zalecenia stosowania konkretnego produktu.